عەبدولحوسێن شەعبان: زوو یان درەنگ، دەکرێت دەوڵەتی کوردی دابمەزرێت

عەبدولحوسێن شەعبان، ئەکادیمی و بیرمەندی عێراق لە هەڤپەیڤینێکیدا لەگەڵ بەشی عەرەبی پۆرتاڵی رووداو راگەیاند، چەند دەیەیەکە داوای مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد دەکات، سازشی لەسەر ناکات بۆچوونەکەشی ناگۆڕێت، ئەمە بووەتە پرەنسیپ، ماف و مرۆڤایەتی. "لەگەڵ ئەوەی ناکۆکی لەگەڵ ئەو بۆچوونە هەیە، سەرکردایەتیی کوردیش وەک سەرکردەکانیی عەرەبی و چەپ هەڵەدەکەن، بەڵام مافی گەلی کورد چەسپاوە و ناکرێت مامەڵە و سازش و ئاڵنگاریی پێوەبکرێت."  

عەبدولحوسێن شەعبان دەڵێت: پێموایە دامەزراندنی قەوارەیەکی کوردی، یان دەوڵەتێک کە کورد خۆی فەرمانڕەوایەتی خۆی بکات، درەنگ یان زوو، دەکرێت جێبەجێ بکرێت، چونکە وەک باسی دەکات، "ئەمە گوزارشت لە مافی گەلێک دەکات کە ناسۆری زۆری چەشتووە، دەیەوێت تەواوی مافەکانی بەدیبێنێت بەبێ هیچ کەموکوڕییەک، خودی خۆی لەگەڵ ئەو مافە بێسنوورەیە بۆ کورد، دەبێت چرکەساتێکی مێژوویی هەبێت، هاوسەنگی هێز هەبێت و درک بە مەترسییەکانی دەرەوە بکرێت، بەتایبەتی وڵاتانی دراوسێی وەک ئێران و تورکیا، بۆ رەنگدانەوە بۆسەر مافەکانی  کورد و کاریگەریشی بۆسەر تەواوی وڵاتانی ناوچەکە دەبێت." 

عەبدولحوسێن شەعبان، ئەکادیمی و بیرمەندی عێراق رەخنە لە یەکێتی و پارتی دەگرێت و باس لەوە دەکات، یەکێک لەو هەڵە گەورانەی لە ئەزموونی مێژووی کورد کراوە، ئەوەیە کە پێشمەرگە لەنێوان ئەو دوو حزبە دابەشبووە، تەنانەت دوای دامەزراندنی ئیدارەی کوردی لە کۆتایی ساڵی 1991دا، هەروەها دوای دەرچوونی بڕیاری ژمارە 688ـی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی تایبەت بە گەرەنتی رێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ و بڕیاری ئەمریکا و بەریتانیا و فەرەنسا بۆ دامەزراندنی ناوچەی نەوای ئارام، لەگەڵ ئەوەی چەندین جار داوای یەکخستن و تێکەڵکردنەوەی هێزی پێشمەرگە کراوە، بەڵام تاوەکو ئێستاش لەنێوان هەردوو حیزبەکە دابەش بوون. 

عەبدولحوسێن شەعبان لە درێژەی قسەکانیدا دەڵێ، "ئەگەر پێشتر پاساو هەبووە وەک دابەشبوونی ئۆپۆزیسیۆن و ململانێی کوردی- کوردی 1994-1998، بەڵام مانەوەی دۆخەکە هەر بەمشێوەیە و بێ پاساوە، رەنگدانەوەی بێ متمانەییە لەنێوان هەردوو حیزبەکە و بێ متمانەیی لە ئیدارەی هەرێمی کوردستان، پێشتر باسی ئەوەیان کردووە، دابەشکردنی کوردستان هەڵەیە، شەڕکردنیش تاوانە." 

ئەو بیرمەندە عێراقییە باسی رۆڵی هێزەکانی پێشمەرگە دەکات و ئاماژە بەوەدەکات، پێشمەرگە رۆڵی هەبووە لە بەرگریکردن لە مافەکانی گەلی کورد و بەرەنگاربوونەوەی ئەو رژێمەی کە پێشێلکاریی کردووە، بەتایبەتی رژێمی پێشوو. پێشمەرگە رۆڵی هەبووە لە رووبەڕبوونەوەی داعش و رێکخراوە تیرۆریستییەکان، ئەمڕۆش بەشێکی دانەبڕاوە لە هێزە چەکدارەکان، بەپێی ئەزموون و شارەزاییەکەی دەبێت شوێنێکی شایستەی پێبدرێت، پڕچەک و یەکگرتووبێت، بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی گەلی کورد و بەشداریکردن لە پڕۆسەی پەرەپێدان. 

لەبارەی پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا، عەبدولحوسێن شەعبان جەخت لەوەدەکاتەوە، جگە لە دیالۆگ و ئاشتی، لە نێوان بەغدا و هەولێر هیچ چارەسەرێک نییە، لە ئێستا و رابردوودا بەغدا چارەسەری سەربازیی تاقیکردەوە، بەڵام شکستیهێناوە، لە بەرامبەردا گەلی کورد، داوای ماف و بەرگریی کردووە، بزووتنەوەی کوردیش رێگەی سەربازی بەکارهێناوە، بۆ بەدیهێنانی ئامانجەکانی، بەڵام لە کۆتاییدا بە دیالۆگ ئەمە بەدیهاتووە، وەک بەیاننامەی 11ـی ئاداری 1970یان رووخانی رژێمی پێشوو، دامەزراندنی سیستمی فیدراڵیی.

عەبدولحوسێن شەعبان سەرنج بۆ پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا رادەکێشێت و دووپاتی دەکاتەوە، پێویستە قەیرانی نێوان هەولێر و بەغدا کۆتایی بێت. یەکەم: بە دامەزراندنی ئەنجوومەنی فیدراڵیی، هەرێم یان کاتێک هەرێمێکی نوێی دادەمەزرێت و لەگەڵ دەسەڵاتی فیداڵیی، هەروەها دانانی یاسای نەوت و گاز، کۆتاییهێنان بە کێشەی ناوچە جێناکۆکەکان وەک ئەوەی لە یاسای ئیدارەی دەوڵەت بۆ قۆناخی راگوزەر (ماددەی 58)دا هاتبوو کە دواتر گواسترایەوە بۆ ماددەی 140ـی دەستووری هەمیشەیی، هەروەها چارەسەرکردنی کێشەکانی دەروازە سنوورییەکان و دانانی رێکاریی تایبەت بۆ پەیوەندی نێوان هەردوولا لە چوارچێوەی بەرژەوەندی عێراق و هەردوو گەلی دۆست کورد و عەرەب و گرووپەکانی دیکە. 

سەبارەت بە سیناریۆکانی ئایندەی عێراق، ئەو ئەکادیمی و بیرمەندە باس لەوە دەکات، بەپێی لێکۆڵینەوەکان سێ ئەگەر هەیە، یەکەم: دۆخەکە لە شوێنی خۆی بەردەوام بێت، هەنگاوێک بەرەوپێشەوە، دوو، سێ و چوار هەنگاو بۆ دواوە، هەر ماوەیەک کاتێکی زۆری پێویستە، تاوەکو سیماکانی قەیرانەکان دەردەکەوێت و دەتەقێتەوە.

دووەم: دۆخەکە خراپتر دەبێت، ئەگەری جەنگی نێوخۆیی هەیە، شیعە - شیعە و کورد - کورد و سوننە - سوننە، ئەو جەنگە هەیە، داپۆشراوە یان رانەگەیێندراوە، تەنیا پێویستی بە رووداوێک هەیە، بۆ ئەوەی هەریەک لە ناوچەی هەژموونی خۆیدا دەست بە جووڵە بکات، ململانێیەکە دەبێتە: عەرەبی – کوردی، کوردی – تورکمانی، بەتایبەتی لە کەرکووک و ناوچەکانی دیکە، کوردی- ئاشووری لە موسڵ و دەشتی نەینەوا، شیعە - سووننە لە بەغدا و دەرووبەری، دیالە، حللە، بەسرە و ناوچەی دیکە. سێیەم: دۆخی عێراق باش دەبێت، بەتایبەتی هەموو دەگەنە بنبەست و هەست بەوەدەکەن، ئەمە هەڕەشە و مەترسی هەیە، دەکرێت پێداچوونەوەی بۆ بکرێت، هێز سیاسییەکان لەسەر پڕۆژەیەکی نوێی سیاسی رێکبکەون، داوای پێداچوونەوە بە دەستوور دەکەن، چونکە بنەمای کێشە و سەرچاوەی ململانێی سیاسییە بە دیوە یاساییەکەیەوە.