رووداو دیجیتاڵ
بەپێی پێوەری رێکخراوی پەیامنێرانی بێسنوور (RSF) بۆ ساڵی 2026، رەوشی ئازادیی کاری رۆژنامەڤانی لە سەرانسەری جیهان بە قۆناخێکی مەترسیداردا تێدەپەڕێ و دۆخەکە گەیشتووەتە خراپترین ئاستی 25 ساڵی رابردوو.
رێکخراوەکە هەڵسەنگاندنی بۆ 180 وڵات کردووە.
لە زیاتر لە 70%ـی وڵاتانی جیهاندا، کاری رۆژنامەڤانی بەتەواوی قورس بووە و رۆژنامەڤانان رووبەڕووی گوشار و هەڕەشە دەبنەوە.
ئەم ساڵ ژمارەیەکی پێوانەیی لە رۆژنامەڤانان دەستگیرکراون، کوژراون یان بێسەروشوێن کراون، لەوانەش لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست.
عێراق
7 پلە چووەتە دواوە. لە ساڵی 2025 لە پلەی 155ـدا بووە، ئەم ساڵ 162یەمینە.
راپۆرتەکە دەڵێ، عێراق هێشتا یەکێکە لە مەترسیدارترین وڵاتان بۆ رۆژنامەڤانان و "رۆژنامەڤانان رووبەڕووی هەڕەشەی گرووپە چەکدارەکان و دەسەڵاتداران دەبنەوە و زۆرجار بکوژانی رۆژنامەڤانان سزا نادرێن".
ئێران
پلەیەک چوووەتە دواوە و ئەم ساڵ پلەی 177ی گرتووە.
راپۆرتەکە باس لەوە دەکات، ئێران یەکێکە لە "گەورەترین زیندانەکانی جیهان" بۆ رۆژنامەڤانان و "بەردەوامە لە سەرکوتکردنی تووندی" هەر دەنگێکی جیاواز و "سانسۆرێکی زۆر تووندی" خستووەتە سەر ئینتەرنێت و میدیاکان.
سووریا
لە دوای نەمانی دەسەڵاتی بەشار ئەسەد و دەستبەکاربوونی حکومەتی راگوزەر، سووریا 36 پلە لە ریزبەندییەکەدا سەرکەوتووە و لە پلەی 177 لە 2025ـەوە بەرزبووەتەوە بۆ 141.
بەڵام هێشتاش راپۆرتەکە دەڵێت، بەهۆی ساڵانێکی زۆر لە شەڕ و دەسەڵاتی تووندی ئەسەد، سووریا لە دۆخێکی خراپدایە. رۆژنامەڤانان تێیدا رووبەڕووی کوشتن، رفاندن و زیندانیکردن دەبنەوە.
تورکیا
4 پلە پاشەکشەی کردووە و ئێستا ریزی 163یەمینی گرتووە.
پەیامنێرانی بێسنوور دەڵێ، سەرەڕای ئەوەی تورکیا خۆی بە وڵاتێکی دیموکراسی پۆلێن دەکات، بەڵام دەسەڵاتداران بەردەوامن لە دەستگیرکردنی رۆژنامەڤانان و داخستنی ئەو میدیایانەی رەخنەیان لێدەگرن، بەتایبەتی بە یاساکانی "دژە تیرۆر."
10 باشترین وڵات بۆ ئازادیی رۆژنامەڤانی:
(زۆربەی ئەم وڵاتانە دەکەونە ئەورووپا، بەتایبەتی باکووری کیشوەرەکە)
1- نەرویج (لە پلەی یەکەمە و باشترینە)
2- دانیمارک
3- سوێد
4- هۆڵەندا
5- فینلاند
6- ئیستۆنیا
7- پۆرتوگال
8- ئایرلاند
9- سویسرا
10- ئەڵمانیا
10 خراپترین وڵات بۆ ئازادیی رۆژنامەڤانی:
(ئەم وڵاتانە لە خواری خوارەوەی ریزبەندی 180 وڵاتەکەدان و مەترسیدارترینن)
171- میانمار
172- چین
173- بەحرێن
174- ڤێتنام
175- تورکمەنستان
176- ئێران
177- سووریا
178- ئەفغانستان
179- ئەریتریا
180- کۆریای باکوور (لە پلەی کۆتاییدایە و خراپترینە لە جیهاندا)
