ئۆپۆزسیۆنی دوێنێ هەمان كاری دەسەڵات كە خۆی خستبوویە بەر نەشتەری رەخنە، دووبارە دەكاتەوە. حزبگەلی كوردی، خاوەن یەك دونیابینی و پەروەردەی یەك كولتوورن، هیچیان بەدەر نین لە خاڵی رەش و نەرێنی.
لەم سۆنگەیەوە، ئەگەر بزووتنەوەی گۆڕان بە نموونە وەربگرین، لەوە تێدەگەین كە ئەو جیاوازیەی ئیدیعای بۆ دەكات، زێدەڕۆیی ناكەین ئەگەر بڵێین، بێ ناوەڕۆكە.
ئەو بزووتنەوەیە كە بە ناو و دروشمی جیاوازەوە سەریهەڵدا، هەرچەند دەكرێ لە شێوازی دروستبوون و گەشەكردنیدا، وەك مۆدیلێكی نوێی سیاسی لە هەرێمی كوردستان بیبینین. وەلێ ناكرێ لە ناوەڕۆكدا بە بزووتنەوەیەكی ریفۆرمخوازیی ناتەقلیدی بچوێنین.
گۆڕان بۆ جیاوازە؟ ئەگەر لە رابردووی دوور بڕوانین، هەرچی هەڵە و پەڵەی رەشی مێژووە، بە تەوێڵی ئەوانیشەوە دیارە. زۆر سەركردە و هەڵسوڕاویان كاراكتەری نێو ململانێ نێوخۆییەكان بوونە، رێكخەرەكەشیان ئەگەر بەرپرسیارێتی هەڵگیرسان و درێژەدانی شەڕی نێوخۆی لە سەركردەكانی دیكە زیاتر بەرنەكەوێ، كەمتری بەرناكەوێ. خودی یاداشتەكانی بەڕێز نەوشیروان مستەفا، یارمەتیمان دەدەن باشتر بەو راستیە ئاشنابین. لای هەمووانیش روونە رێكخەری بزووتنەوەی گۆڕان، هیچ كاتێك خاوەن هەڵوێستی دژە شەڕی نێوخۆ نەبووە. هەروەك كاراكتەرێكی بەهێز و كاریگەری نێو ململانێ خوێناوییەكانی مێژووی كوردیش بووە.
خۆ بە فریشتە وێناكردن، ئەگەر مێژوویەكی بێ غەل و غەشی لە پشت نەبێ، خۆڵكردنە لە چاوی خەڵك. ئەگەر ورتر لە مەسەلەكە بڕوانین، ناتوانین هیچ حیزبێكی كوردی بخەینە دەرەوەی بازنەی هەڵە و تاوان، هەریەكەیان بە شێوازی جیاواز بەرپرسیارێتی خوڵقاندنی ئەو دۆخەیان بە چاكی و چەوتییەوە كەوتووەتە ئەستۆ.
بزووتنەوەی گۆڕان، ئەگەرچی رێكخراوێكی سیاسیی تازەیە، بەڵام لێكدانەوەیەكی ساویلكانەیە ئەگەر بە هێزێكی جیاوازی واقیع و دونیابینیی كوردی وێنا بكەین. نكۆڵی لەوە ناكرێ، لە رووی فۆرم و هاشوهوشەوە، بزووتنەوەیەكی جیاواز بووە. وەلێ لە پرۆسەی سیاسی و ئەرزی واقیعدا، شتێكی جیاوازی نەبەخشیوە، تا لە دەرەوەی بازنە تەقلیدیەكە شوێنپێی خۆی بكاتەوە.
ئەوەی بزووتنەوەی گۆڕان دایهێناوە، دوو رووییە لە سیاسەتدا، نەخوێندنەوە و بێبایەخكردنی ئەوانی دیكەیە، ئەوانەی وەك ئەو بیرناكەنەوە. یان ئەوانەی تۆزقاڵێك رووبەڕووی رەخنەی دەكەنەوە. هەروەك هەفتەی رابردوو بینیمان، بە هۆی وتارێكی رەخنەئامێز لە بارەی پڕۆژەكەی ئەم دواییەی گۆڕان، هەندێك لە ئەندام و لایەنگرانی بزووتنەوەكە هیچی ناشیرین نەما، بە نووسەر و مامۆستای زانكۆ رێبوار سیوەیلی نەڵێن.
پرسیار ئەوەیە، ئایا جیاوازبوون، یان گۆڕانی كۆمەڵایەتی و چاكسازیی سیاسی، بریتییە لە ناشیرینكردن و رەتكردنەی بەرامبەر و نادیدەگرتنی سەروەری و بە كەم سەیركردنی ئەوانی دیكە؟ وەڵامی ئەم پرسیارە دەمانگەڕێنێتەوە بۆ ئەو ئەدەبیاتە سیاسی و میدیاییەی كە گۆڕان دایهێنا. بەو مانایەی ئەوەی مێژووی بزووتنەوەی سیاسیی كوردستان بەتاڵ بكاتەوە لە خاڵی پۆزەتیڤ، ئەوەی جنێو بدا و بە زمانی زبر بدوێ، ریفۆرمخواز و دژ بە رەوتی گەندەڵییە. ئەگەر داهێنانی ئەو ئەدەبیاتە مانای سەروەریی بێ، بێ سێ و دوو، فەزڵەكەی بۆ گۆڕان دەگەڕێتەوە.
بە گشتی، لە نێو حزبگەلی كوردیدا، ئەگەر هەر جیاوازییەك بوونی هەبێ، جەوهەری نییە، ئەوان كاتێك جیاوازن، تا دەگەن بە دەسەڵات و مەرامەكانیان. وەك ئەوەی جیاوازیبوونەكەی گۆڕانیش، تەنیا لە فۆرمەوەیە و بێ رەهەندێكی جەوهەرییە.
شەڕی بزووتنەوەی گۆڕان، شەڕی فراوانكردنی مەوداكانی دیموكراسی و ئازادیی سیاسی و رادەربڕین نییە، شەڕی بەدەستهێنانی دەستكەوتی حزبی و كەسییە. ئەو شەڕە، شەڕكردنێك نییە دژ بە گەندەڵی و بێدادیی كۆمەڵایەتی، شەڕی بەدەستهێنانی بەشە گەندەڵییە.
مرۆڤ، بەرلەوەی ئەوی تر رەتبكاتەوە، یان هەوڵی ریسواكردنی بدات، پێویستە شوناس و ماهیەتی خۆی باش بناسێ و بە قووڵی و فراوانی لە خۆی تێبگات، ئەوجا بڕیار لە بارەی خەڵكی تر بدات.
زۆرمان بینی و بیست، لە رووكەشدا رەخنەگر و داكۆكیكەری سەرسەختی دیموكراسیەت و مافی مروڤ و هاونیشتمانیبوون بوون، وەلێ كە بە پۆست و پلە شاد بوون، نەك هەر بەرەنگاری گەندەڵی نەبوونەوە، بەڵكو لە ئەوانی بەر لە خۆشیان گەندەڵتر دەرچوون.
لە كاتێكدا هەرێمی كوردستان بە قەیرانێكی سەختی ئابووریدا تێدەپەڕێ، شەڕی داعش فشارێكی دەروونی و بارگرانییەكی گەورەی دروست كردووە، خەڵكی بەدەست گرفتگەلی زۆرەوە دەناڵێنن، كەچی حزبەكانی كوردستان، بە هێنانە پێشەوەی پرسی دەستوور و كێشەی سیستەمی سەرۆكایەتی، گۆمەكە شڵۆقتر و دەروونی ماندووی میللەت ئاڵۆزتر دەكەن.
ئێستا كەی كێشەی هاونیشتمانیان یەكلاكردنەوەی مەسەلەی هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێمە، لە نێو پەرلەمان، یاخود لە نێو جەماوەردا. راستە دەستوور گرنگە، بەڵام مادام كاتی زۆرمان لە دەستچووە، ئەو پەلە پەلییەی ئەمڕۆی بۆچییە.
ئینجا نازانین بۆچی دوای بیست و چوار ساڵ هەڵكردن لەگەڵ بێ دەستووریدا، لەم قۆناغە پڕ لە قەیرانەدا، دەستوور وەك پێویستیی نان و هەوا بە میللەت دەفرۆشرێتەوە. دەستوور چ بە هایەكی هەیە، ئەگەر لە جیاتی خۆشگوزەرانی و ئاشتەوایی، ئاڵۆزی و پەرتەوازەیی لەگەڵ خۆی بێنێ؟ حەقە لە هەستیاریی بارەكە تێبگەین و ئەو بابەتە بۆ وادەیەكی گونجاو هەڵگرین.
ئەو بۆچوونە زۆر بێ مانایە، كە وای دەبینێ كوردستان هیچ مەترسیەكی لەسەر نییە و لە كەنارێكی ئارامدایە. بە پێچەوانەوە، هەرێمی كوردستان لە جوگرافیایەكی پر مەترسیدایە و هەڕەشەی زۆری لەسەرە. پەلاماری ساڵی رابردووی داعش تێیگەیاندین، هێشتا ئەم هەرێمە چ مەترسییەكی گەورەی لەسەرە.
هەرێمی كوردستان پێویستی بە بوژاندنەوەی ئابووری و سەقامگیریی سیاسی هەیە، نەك خەریكبوون بە شتێك كە بەلای هاونیشتمانییەوە بایەخێكی ئەوتۆی نییە. ئەوەی هەنووكە بۆ خەڵكی بووەتە ئەولەویەت، دابینكردنی مووچە و خزمەتگوزارییە بنەڕەتیەكانی وەك ئاو و كارەبا و پەروەردە و تەندروستی و رێگەوبان و ئاسایش و ئارامییە.
