لە 13ی ئۆكتۆبەری 2006، ئەنجوومەنی شورای موجاهیدین، دەوڵەتی ئیسلامیی عێراقی راگەیاند. ئەمە بە رۆژی لەدایكبوونی داعش دادەنرێت. لەناكاوێكدا گرووپێكی چەتە و تیرۆریست لە پیاوانی بەجێماوی دەزگای موخابەرات و سوپا و رێكخستنەكانی بەعس كە سەرنجی جیهانی بەلای خۆیدا رانەكێشا، سنوورەكان دەسڕێتەوە و لە مانگی هەنگوینیی خۆیدا لە ساڵی 2013 دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام رادەگەیەنێت.
دەوڵەتێك كە تا داگیركردنی مووسڵ و شەنگالیش هەر نابێتە جێی سەرنجی جیهان، تا ئەو كاتەی داعش جیهان بەسەر دوو بەرەدا دابەش دەكات: بەرەی ئیماندارانی سوننە مەزهەب و بەرەی كافران و نمایشێكی بەربەریانە لە بەرامبەر جیهاندا دەكات بە كۆمەڵكوژی، سووتاندنی مرۆڤ بە زیندوویی، سەرپەڕاندن، دەست و پێ بڕینەوە، بەكۆیلەكردن، زیندووكردنەوەی بازاڕی كڕین و فرۆشتنی ئافرەت.
خەلافەتێك لەسەر پانتایی زیاتر لە 170 هەزار كیلۆمەتر كە لە چەندین وڵاتی جیهان مەزنترە، ترس و تیرۆر بەجیهاندا بڵاودەكاتەوە. ئیدی دەوڵەتەكەی داعش هیچ شوێنێكی لەناو مرۆڤایەتیدا نابێتەوە و دەبێتە یەكەمین دوژمنی جیهان و، مرۆڤایەتی رووبەڕووی دۆخێكی نامۆ دەكاتەوە كە لە دوای بانگی پێغەمبەر و نێردراوەكانییەوە بۆ فەتحی جیهان لەژێر ئاڵای ئوممەی ئیسلامدا، جارێكی دیكە خۆ بەخەلیفەزانی ئێستای موسوڵمانان ئەبوبەكری بەغدادی، دەیەوێت سەرجەم جیهان لەسەر ئەو شێوازە دەوڵەتە رێكبخاتەوە.
بەڵام هێشتا جگە لە رووە ئاشكراكەی ئەم رێكخراوە تیرۆریستییە ترسناكەی كە ئێستا ئیدی هەموو جیهانی بەخۆیەوە سەرقاڵ كردووە، بەراورد بە رێكخراوە سەلەفی و تیرۆریستییەكانی دیكە نەناسراوە و زانیاریی دروستمان لەسەری نییە. داعش دەوڵەت نییە، بەڵام پێگەكانی ژیانی دەوڵەتی بۆ خۆی دابین كردووە، لە یارمەتی دەرەكی و سەرچاوەكانی ئابووریی نەوت و گاز و سامانی سروشتی و كشتوكاڵی كەم نییە. سیستەمی باج و خەراج و كارگێڕیی دەوڵەتی لەسەر بنەمای خەلافەت بە شەریعە و دامودەزگاكانی و دادگا و پۆلیس و رێكخستنی ژیانی رۆژانەی خەڵك دامەزراندووە.
داعش لەكوێوە دێت؟ كێ هاوكاریی دەكات؟ سەرچاوە داراییەكانی چین؟ چی دەوێت؟ چۆن لەناوببرێت؟ ئەم پرسیارانە وەڵامیان ئاڵۆزە و ئێستاش كە نەك هەر خەونی گەڕانەوەی خەلافەت و یەكخستنی جیهانی لە ئوممەیەكدا لەدەست داوە، بەڵكو وا خەلافەتەكەی لە نێوان عێراق و سووریاشدا بەرەو هەڵدێر دەچێت و پاش رێككەوتنی جیهان بە لەناودانی تەواوی ئەم رێكخراوە لە جەنگی یەكلاكەرەوەی رزگاركردنی مووسڵی قەڵا و شكۆی ئەم خەلافەتە، دەشێت كۆتایی بە چیرۆكی تۆقێنەری داعش بێت و لەگەڵیشیدا هەموو تاوان و نهێنییەكان و هەموو ئەو پرسیارانەش كۆتاییان پێ بێت.
داعش كۆتایی دێت بێ ئەوەی ببینین باوكێك خۆی ئاشكرا بكات و لەسەر تەرمەكەی فرمێسك بڕێژێت، بەڵكو دواجار جەستەی داعش بە خەنجەری هەموو باوكەكانی پێكەوە لەتوپەت دەكرێت و نهێنییەكەش بە شاراوەیی دەمێنێتەوە، نهێنیی لەدایكبوون و مەرگی داعش.
داعش لەدایكبووی كەشێكی ئاڵۆزی نێودەوڵەتی و گەمە و ململانێی جیۆپۆلیتیكی ناوچەیەكە كە دوای سەد ساڵ لە دابەشكردنی، ئێستا سنوورە دەستكردەكانی گڕیان گرتووە و لە چاوەڕوانیی نەخشاندنێكی نوێدان. داعش دەرئەنجامی پەیوەندیی ئاڵۆزی پێكهاتە نەتەوەیی و ئەتنی و ئاینییەكانی ناوچەكەیە كە دەیان ساڵ لە ژێر حوكمی ستەمكاریی دیكتاتۆرە نازدارەكانی رۆژئاوادا كپ كرابوون و ئێستا لە نائامادەیی دەوڵەتدا پێكدادێن.
لەدایكبووی لێكترازانی دەوڵەتی بەهێزی مەركەزیی عێراق و سووریا و شكستی هەردوو باڵەكەی بەعسیزم و ناسیۆنالیزمی سوننەی پان عەرەبیزمە. شكستی سەپاندنی فۆرمێكی دیموكراسیی حوكمە بەسەر كۆمەڵگەیەكی نامۆ بە دیموكراسیەت و خەونبین بە گەڕانەوەی مێژووی دێرینی خۆی بە زوڵم و سەروەری و رۆحی تۆڵەسەندنەوەیەوە.
داعش نمایشكردنی جۆرێكی دیكەی جەنگی ساردی دوای رووخانی بلۆكی كۆمۆنیزمە بە كاراكتەر و ستراتیژ و بەرژەوەندیی نوێوە، لە ناوچەیەكدا كە دووبارە مێژوو پێمان دەڵێت هەر ئەوان ئاراستە و كۆتایی جەنگەكان و دەرئەنجامەكانیان دیاری دەكەن بێ گوێدانە شكستی پێكەوە ژیانی نەتەوە و ئایین و مەزهەب و خێڵە جیاوازەكانی دوژمن بەیەك لەو پانتاییەدا كە ئێستا لە دوای رمانی دیكتاتۆرەكانەوە لە فۆرمی جیاواز و دژ بەیەك و هەڵگری كینە و تۆڵەی مێژووی بەرامبەر بەیەك وەستاون، كە هاوار و تۆڵەی چەندین سەدەی شیعە مەزهەبی پشتگیراو و هاندراو لە ئێرانەوە بەرز دەكاتەوە و وای لێ دەكات رزگاركردنی مووسڵی قەڵای سوننە مەزهەب ببەستێتەوە بە تۆڵەكردنەوە لە سەری بڕاوی حوسێن.
لە كاتێكدا جەنگی رزگاركردنەوەی مووسڵ جەنگی یەكلاكەرەوە دەبێت بۆ هەموو كاراكتەرەكانی ئەو جەنگە، بەڵام پێناچێ جەنگی كۆتایی و یەكلاكەرەوەی ئەو كێشە ئاڵۆزە مێژووییانە بێت كە نە لەكاتی پەلكێشانی سوپای رۆژئاوای بەناو رزگاركەری عێراق بۆ ناوچەكە و چ لە كاتی ئێستاشدا لە ئەجێندای ئەو هاوپەیمانێتییە نێودەوڵەتییەی پێكەوە ئاڵای رزگاركردنی مووسڵ و لێدانی زەنگی كۆتایی داعشیان راگەیاندووە، حسابی نەخشەیەكی نوێی دوای داعش كرابێت.
ئەوە پێكهاتەكان خۆیانن وەڵامی پرسیارێك بدەنەوە: ئایا دوای جەنگ دەتوانن پێكەوە بژینەوە؟ ئەگەر بەڵێ لەسەر چ بنەمایەك و لەناو چ فۆرمێكی پێكەوەژیاندا؟ ئەگەر نەخێر، ئەوا چ جەنگێكی دیكە و چەند فۆرمی دیكە و چەند لەدایكبوونی دیكە هاوشێوەی داعش جارێكی تر لەناو گەمە بێ كۆتاییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكاندا بەریەك دەكەونەوە و سنوورەكان بەگڕگرتوویی دەهێڵنەوە و هەموو خاك و پێكهاتە نامۆ و بەیەك دوژمنەكانی ناوچەكە لە خوێن هەڵدەكێشنەوە؟
رۆژئاوا بە كۆتایی داعش كۆتایی بە بەشێك لە شانۆگەرییەكی تراژیدی دێنێت كە دەشێت بەشەكانی داهاتووی هەڵگری مەرگەسات و وێرانەی خراپتر بن. بە كەوتنی مووسڵ جارێكی دی خەونی خەلافەت شكست دێنێتەوە. ئیتر پرسیاری ئەوە دەمێنێتەوە كە ئایا سوننەی دەربازبووی دوای داعش لە نێوان بەغدایەكی تەسلیمبوو بە دەسەڵاتی شیعە و سووریایەكی وێرانبوو بۆ سەری پارێزراوی ئەسەد، بەو واقیعە نوێیە رازی دەبێت لە سێگۆشەیەكی سوننەدا ئارام بگرێت، یان واز لەو خەونی داعشییە و گەڕانەوەی شكۆی هارونە رەشید بۆ بەغدا ناهێنێت و دەبێ چاوەڕوانی داعشێكی دی لە فۆرمێكی نوێدا بكەین؟
داعش هەرەس دێنێت، ئەوە دەرئەنجامی جەنگەكەیە، بەڵام تاكە سەركەوتنی دوای جەنگ داڕشتنەوەی ئەو نەخشە لێكهەڵوەشاوە و دڕاوە دەبێت بە دەستی كاراكتەرەكانی ناوخۆ خۆیان، نەك پێكەوە لكاندنەوەی ئەو جەستە لەتوپەت و پێك نامۆیە بە سیناریۆكانی دەرەوەی نامۆ بە مێژوو و كولتووری ئەم ناوچەیە و گێڕانەوەی نەخشەكە بۆ ناو سنووری چوارگۆشەی یەكەم و دۆزەخێكی بێ كۆتایی .
.jpg&w=3840&q=75)
