رووداو دیجیتاڵ
پۆلیسی ئیتاڵیا لە رێگەی بەکارهێنانی ئەلگۆریتمێکی پێشکەوتووی ژیریی دەستکرد (AI)، شاکارێکی هونەریی سەدەی 17ی دۆزییەوە کە 20 ساڵ لەمەوبەر دزرابوو و بە مەبەستی شاردنەوە، تەواوی نەخش و ناوەڕۆکەکەی دەستکاری کرابوو.
رووداوەکە لەکاتی بەڕێوەچوونی پێشانگەیەکی کەلوپەلە دێرینەکان لە شاری پارمای ئیتاڵیا روویدا، کاتێک ئەفسەرانی یەکەی پاراستنی میراتی کولتووریی پۆلیس لەنێو ستاندەکاندا وێنەی پارچە هونەرییەکانیان دەگرت و راستەوخۆ دەخرانە نێو سیستمی ئەلگۆریتمی (SWOADS). کتوپڕ سیستمەکە زەنگی ئاگادارکردنەوەی لێدا لەسەر تابلۆی کچێک کە جلێکی سوور و شینی لەبەردایە و تۆمارێکی بەدەستەوەیە.
سەلڤاتۆرێ راپیکاڤۆلی، ئەفسەری باڵا لە یەکەی پاراستنی میراتی کولتووریی ئیتاڵیا روونیکردەوە، تۆماری دەستی ژنەکە گومانی دروستکرد؛ دوای پشکنینی ورد دەرکەوت تابلۆکە شاکاری "سانت ئاگنێس"ە و لە شەوی 11ی ئابی 2004 لە کەنیسەیەکی نزیک شاری ناپۆلی (بە دووریی 500 کیلۆمەتر لە شوێنی دۆزینەوەکەی) دزرابوو.
دزەکان بۆ ئەوەی تابلۆکە نەناسرێتەوە، بە وریاییەوە دەستکارییان کردبوو؛ بە جۆرێک لە تابلۆ بنەڕەتییەکەدا ژنەکە بەرخێکی سپی و چڵە دارخورمایەکی بەدەستەوە بووە، بەڵام بۆ سڕینەوەی ناسنامە ئایینییەکەی، بەرخەکە گۆڕدرابوو بۆ تۆمارێک و دارخورماکەش سڕدرابووەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ژیریی دەستکرد لە رێگەی لێکچوونی تۆخیی رەنگەکان، شێوازی کێشان و سێبەرەکانەوە توانی ناسنامەی تابلۆکە ئاشکرا بکات.
بە گوتەی راپیکاڤۆلی، لە دوای کاراکردنی سیستمی ژیریی دەستکرد لە تشرینی دووەمی 2023ـەوە، توانیویانە زیاتر لە 300 تابلۆ و پەیکەری گەورەی تاڵانکراو، لەگەڵ زیاتر لە 165 هەزار دراوی کۆن، دەستنووس و بەڵگەنامەی مێژوویی بدۆزنەوە، کە بەهای گشتییان زیاتر لە 203 ملیۆن یۆرۆیە (نزیکەی 226 ملیۆن دۆلار).
هەروەها سیستمەکە لە ساڵی 2026دا یارمەتیدەری پۆلیسی شاری تۆرینۆ بوو بۆ دۆزینەوەی تابلۆیەکی فیلیپۆ پالیتزی، کە لە ساڵی 1972ـەوە ونببوو و دوای دەیان ساڵ، ژیریی دەستکرد لە زیادکردنێکی ئاشکرای ئۆنلایندا ناسییەوە.
ژیریی دەستکرد جێگەی لێکۆڵەران ناگرێتەوە
شارەزایانی بواری شوێنەوارناسی و ئەفسەرانی پێشووی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدراڵیی ئەمریکا (FBI) ئاماژە بەوە دەکەن، سەرەڕای توانای بێوێنەی ژیریی دەستکرد، ئەم تەکنەلۆژیایە ناتوانێت جێگەی لێکۆڵەری مرۆیی بگرێتەوە.
تیمۆسی کارپێنتەر، بەرپرسی پێشووی تیمی تاوانە هونەرییەکانی دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی ئاماژە بە چەند ئاڵنگارییەکی تەکنیکی و لۆجستی دەکات:
کەمیی داتای سێ رەهەندی: ناسینەوەی تەنە سێ رەهەندییەکان (وەک گۆزە) کێشەی تێدایە ئەگەر وێنەی دزراوەکە لە پێشەوە گیرابێت و وێنە نوێیەکە لە دواوە بێت.
تیمی گەورە: بەکارهێنانی ئەم سیستمە پێویستی بە تیمی گەورەی مرۆیی هەیە بۆ بەدواداچوونی سەرەداوەکان؛ ئیتاڵیا نزیکەی 300 کارمەندی لە یەکەی تاوانە هونەرییەکاندا هەیە، لە کاتێکدا دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی لە لووتکەی کارەکانیدا تەنیا 24 کەسی هەبوو.
جیاکردنەوەی کۆپی لە ئۆرجیناڵ: ژیریی دەستکرد ناتوانێت کۆپییەکان لە تابلۆ ئۆرجیناڵەکان جیابکاتەوە؛ بۆ نموونە لە پۆلیسی ئینتەرپۆلدا تابلۆی "The Melon Eaters"ـی مۆریلۆ وەک دزراو تۆمارکراوە، بەڵام تابلۆ ئۆرجیناڵەکە لە مۆزەخانەی ئاڵتە پیناکۆتێک لە ئەڵمانیا پارێزراوە و ئەوەی دزراوە کۆپییە.
سوودوەرگرتنی تاوانباران لە تەکنەلۆژیا: هەمان ئامرازەکانی ژیریی دەستکرد دەکرێت لەلایەن تاوانبارانیشەوە بەکاربهێنرێن بۆ دەستکاریکردنی دیجیتاڵیی وێنەکان، دروستکردنی بەڵگەنامەی ساختە، یان چاککردنەوەی شاراوەی کەرەستە دزراوەکان.
ئیتاڵیا کە خاوەنی یەکێک لە گەورەترین بنکەکانی داتای شوێنەوارە دزراوەکانە لە جیهاندا، ئێستا لە هەوڵدایە تاوەکو ساڵی 2027 تۆڕێکی نێودەوڵەتیی ژیریی دەستکرد لەگەڵ پۆلیسی نێودەوڵەتی (ئینتەرپۆل) دروستبکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی تاڵانکردنی شوێنەوارە جیهانییەکان.
هاوکات چەندین وڵاتی دیکەش هەنگاوی هاوشێوەیان ناوە؛ تورکیا خاوەنی سیستمی ژیریی دەستکردی خۆیەتی و چەندین خشتی سەدەی پانزەیەمی لە بەریتانیا پێ وەرگرتووەتەوە، فەرەنسا ئەپڵیکەیشنی Arte-Factـی پەرەپێداوە، لە ئەڵمانیا پرۆژەی Kiku هەیە، لە ئەمریکاش زانکۆی بۆستن و سانتا کلارا بۆ دۆزینەوەی شوێنەوارە دزراوەکانی کەمبۆدیا و تاڵانکراوەکانی سەردەمی نازییەکان ژیریی دەستکرد بەکاردەهێنن. ئینتەرپۆلیش لە رێگەی (ID-Art) تۆڕەکان بەیەکەوە دەبەستێتەوە کە پێشتر یارمەتیی پۆلیسی ئیسپانیای دا بۆ دۆزینەوەی دوو مێزی سەردەمی رێنیسانس دوای 40 ساڵ لە دزرانیان.
سەرەڕای ئەم پێشکەوتنانە، شارەزایان پێیانوایە ژیریی دەستکرد کەمتر دەتوانێت لە دۆزینەوەی دزییە زۆر گەورە و بەناوبانگەکاندا هاوکار بێت، چونکە دزە نێودەوڵەتییەکان ئەو شاکارانە ناهێننە نێو بازاڕە ئاسایی و ئۆنلاینەکان، بەڵکو راستەوخۆ دەبرێنە نێو کۆگا نهێنییەکان و گەنجینەی دەوڵەمەندەکان.
راپیکاڤۆلی دووپاتی دەکاتەوە کە سیستمەکە ناتوانێت شاکارێکی وەک "Nativity"ـی کاراڤاجیۆ بدۆزێتەوە کە دزراوە، بەڵام بۆ پاراستن و گێڕانەوەی ناسنامە و مێژووی شارۆچکە و ناوچە بچووکەکان، کاریگەرییەکی بێوێنەی هەبووە.
