رووداو دیجیتاڵ
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئێرانی تۆمەتبار کرد بەوەی بە درۆنی بۆمبڕێژکراو هێرشی کردووەتە سەر کەشتییە بازرگانییەکان لە تەنگەی هورمز و یەکێک لە درۆنەکان کەشتییەکی پێكاوە. ترەمپ ئەم کارە بە "پێشێلکارییەکی گەمژانە"ی رێککەوتنی ئاگربەستی نێوانیان ناودەبات.
دۆناڵد ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ترووس سۆشیاڵ رایگەیاند: "کۆماری ئیسلامیی ئێران لانیکەم بە چوار درۆنی بۆمبڕێژکراو هێرشی کردە سەر ئەو کەشتییانەی بە تەنگەی هورمزدا دەڕۆن."
ترەمپ گوتی: "یەکێک لە درۆنەکان زۆر بە تووندی بەر سەکۆی سەرەوەی کەشتییەکی بارهەڵگری گەورە و زۆر گرانبەها کەوت کە زیانی لێکەوتەوە، بەڵام کەشتییەکە توانی بەردەوام بێت لە جووڵەکەی. ئێمە سێ درۆنەکەی دیکەمان خستنە خوارەوە. بێگومان ئەمە پێشێلکارییەکی گەمژانەی رێککەوتنی ئاگربەستەکەمانە."
وردەکاریی هێرشەکە
بە قسەی ترەمپ، ئێران درۆنی هەرزان و دوورمەودای بۆمبڕێژکراوی بەکارهێناوە. سەرەڕای ئەوەی درۆنێک بەر کەشتییەک کەوتووە، هیچ کەسێک بریندار نەبووە و کەشتییەکە توانای رۆیشتنی لەدەست نەداوە. هەروەها هێزەکانی ئەمریکا پێش ئەوەی سێ درۆنەکەی دیکە بگەنە ئامانجەکانیان، لە ئاسماندا تێکیان شکاندوون.
بەرپرسێکی ئەمریکیش بە سی بی ئێس نیووزی راگەیاند، کەشتییەکە ئاڵای سەنگاپووری لەسەر بووە و لە نزیک کەناراوەکانی عومان کەوتووەتە بەر هێرش.
ئاژانسی چاودێریی بازرگانیی دەریایی بەریتانیاش پستڕاستی کردەوە، هێرشەکە زیانی گیانی و ژینگەیی نەبووە.
دوای هێرشەکە، ئاژانسی نێودەوڵەتیی دەریاوانی کە سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکانە، بۆ ماوەیەکی کاتی، پلانی گواستنەوەی کەشتییە گیرخواردووەکانی کەنداوی هەڵپەسارد، تاوەکو "لە رێکارە ئەمنییەکان پشتڕاست دەبێتەوە."
ئەم هێرشانە لە کاتێکی زۆر هەستیاردان. لە نێوەڕاستی مانگی حوزەیراندا بوو ئەمریکا و ئێران گەیشتنە رێککەوتنێکی کاتی بۆ راگرتنی شەڕ و واژۆکردنی یاداشتێکی لێکتێگەیشتن. بەپێی رێککەوتنەکە، دەبێ تەنگەی هورمز بەڕووی کەشتییەکاندا بکرێتەوە و گەمارۆ دەریاییەکان کۆتاییان بێت، بۆ ئەوەی رێگە خۆش بکات بۆ 60 رۆژ دانوستاندنـی قووڵتر لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و سزاکانی ئەمریکا.
ترەمپ پێشتر چەندین جار هۆشداری داوە کە بە هیچ شێوەیەک قبووڵ ناکات هێرش بکرێتە سەر کەشتییە بازرگانییەکان یان ئاگربەستەکە پێشێل بکرێ.
تەنانەت هێرشێکی بچووکی درۆنیش لە تەنگەی هورمز کە لە کاتی ئاشتیدا 20٪ـی نەوتی جیهان پێدا دەرباز دەبوو، دەتوانێت بازاڕەکانی جیهان بشڵەژێنێت و نرخی نەوت بەرزبکاتەوە، هەروەها وا دەکات کۆمپانیاکانی کەشتیوانی بترسن و رێگەکەیان بگۆڕن بۆ ئەفریقا، کە رێگەیەکی زۆر دوورتر و گرانترە.
دوای واژۆکردنی رێککەوتنەکەیان، رۆیشتنی کەشتییەکان بە تەنگەی هورمزدا زیادی کردووە. تەنیا رۆژی سێشەممە، 70 کەشتی تێپەڕین، لە کاتێکدا تەواوی هەفتەی پێشتر، 6 کەشتی تێپەڕیبوون، ئەمە وەک داتاکانی کۆمپانیای شرۆڤەکاری کەیپلەر نیشانی دەدەن.
بەڵام ناکۆکی لەسەر هورمز نەبڕاوەتەوە. ئەمریکا پێی باشە کەشتییەکان بەو هێڵانەدا بڕۆن کە لە رۆخی عومانەوە نزیکن، لە کاتێکدا ئێران پێداگری دەکات لەسەر ئەوەی دەبێت کەشتییەکان بە نزیک رۆخی وڵاتەکەیدا بڕۆن و پێش ئەوەی بڕۆنیش دەبێت مۆڵەتی لێ وەبگرن.
رۆژی پێنجشەممە، دەسەڵاتی تەنگەی کەنداوی ئێران رایگەیاند: "هەر کەشتییەک بەو هێڵانەدا بڕوات کە لە دەرەوەی ئەو چوارچێوەیەدان کە ئێمە دیاریمان کردووە، گەرەنتی تێپەڕبوونی سەلامەت نایگرێتەوە."
ئێران هەروەها بە دووری نازانێت لە دوای کۆتاییهاتنی ماوە 60 رۆژییەکە، باج بەسەر ئەو کەشتییانەدا بسەپێنێت کە بە هورمزدا دەرباز دەبن.
