رووداو دیجیتاڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە پێشکێشکردنی گوتارێکی جەماوەری، چالاکییەکانی یادی 250 ساڵەی سەربەخۆیی ئەمریکای دەستپێکرد، لە کاتێکدا داواکارییەکی فەرمی بۆ دابینکردنی نزیکەی 88 ملیار دۆلار بودجەی زیادە پێشکێشی کۆنگرێس کرد، کە زۆربەی بۆ کەرتی سەربازی و تێچووەکانی جەنگی ئێران تەرخان دەکات. رۆژی پێنجشەممە، 25-06-2026، ترەمپ لە مۆڵی نیشتمانیی واشنتن گوتارێکی پێشکێش کرد و گەڕانەوەی ئەمریکای بۆ سەرکەوتنەکانی راگەیاند: "تاوەکو ماوەیەک لەمەوبەر ئێمە وڵاتێکی مردوو بووین. ئێستا ئێمە زیندووترین [چالاکترین] وڵاتین لە جیهاندا." لە گوتارەکەیدا، ترەمپ جەنگی ئێران و دەستبەسەرداگرتنی نیکۆلاس مادورۆ، سەرۆکی پێشووی ڤەنزوێلای بە "سەرکەوتنی گەورەی سەربازی لە مێژوودا" وەسفکرد. سەرۆکی ئەمریکا ئابووریی ئەمریکای بە بەهێز وەسفکرد و ئیدارەی پێشووی جۆ بایدنی بە "کارەساتێکی تەواو" باسکرد و رایگەیاند، 19 تریلیۆن دۆلار وەبەرهێنانی ناوخۆیی هاتووەتە وڵاتەکەوە. ترەمپ بەڵێنی "سەردەمێکی زێڕینی" نوێی بە ئەمریکییەکان دا و شانازیی بە نۆژەنکردنەوەی هۆڵی ئاهەنگگێڕانی کۆشکی سپی و کەوانەی سەرکەوتنی مێژوویی لەبەردەم گۆڕستانی ئارلینگتن کرد بۆ بەرزڕاگرتنی سەرکەوتنی 250 ساڵەی ئەمریکا و سوپای وڵاتەکە. داوای 88 ملیار دۆلار بودجەی زیادە بۆ جەنگی ئێران ئیدارەی ترەمپ بە فەرمی داوای 87.6 ملیار دۆلار بودجەی زیادەی لە کۆنگرێس کرد، کە تێیدا بڕی 67 ملیار دۆلار بۆ پێنتاگۆن تەرخان دەکرێت (21 ملیار دۆلار بۆ تەقەمەنی، 17.3 ملیار دۆلار بۆ خەرجییە ئۆپەراسیۆنییەکان و 12.1 ملیار دۆلار بۆ پرۆگرامە نهێنییەکان). هەروەها نزیکەی 768 ملیۆن دۆلار بۆ وەزارەتی وزە بەهۆی ئاسایشی ئەتۆمیی ئێران، 300 ملیۆن دۆلار بۆ وەزارەتی دەرەوە و باڵیۆزخانەکانی تەرخان کراوە. ئەم داواکارییە هاوکاتە لەگەڵ تێپەڕبوونی بڕیارێکی سیمبولیی کۆنگرێس بۆ راگرتنی هێرشەکانی ئەمریکا و رەخنەی تووندی دیموکراتەکان؛ چەک شومەر، سەرکردەی کەمینەی دیموکراتەکان لە ئەنجوومەنی پیران، ترەمپی تۆمەتبار کرد بە راکێشانی وڵاتەکە بۆ ناو "جەنگێکی بێباکانە." بودجەکە بڕی 11 ملیار دۆلار بۆ هاوکاریی جووتیاران، 1.4 ملیار دۆلار بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئیبۆلا لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ و ئۆگەندا، 1 ملیار دۆلار بۆ نۆژەنکردنەوەی پەنسلیڤانیا، و 500 ملیۆن دۆلار بۆ پڕۆژەکانی نۆژەنکردنەوە لە واشنتن دەگرێتەوە. تەنگەی هورمز بە کراوەیی دەمێنێتەوە کۆشکی سپی رایگەیاند، ترەمپ و سەرۆک شی جینپینگ رێککەوتوون لەسەر ئەوەی پێویستە تەنگەی هورمز بە کراوەیی بمێنێتەوە بۆ پاڵپشتیکردنی هاتووچۆی ئازادی وزە. ترەمپ گوتی، هەر جۆرە باجێک لەسەر هاتووچۆی کەشتییەکان لە هورمزدا "قبووڵنەکراوە،" لە کاتێکدا ئێران و عومان هەوڵی سەپاندنی باجی خزمەتگوزاری دەدەن. مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکاش گەشتێکی بۆ ناوچەکە دەستپێکردووە تاوەکو هاوپەیمانە عەرەبەکان لە سەقامگیریی رێڕۆیەکە دڵنیا بکاتەوە. لەلایەکی دیکەشەوە، ترەمپ گومانی خۆی لە دەستوەردانی ئەمریکا لە هێرشەکەی سەر قوتابخانەی میناب لە ئێران دەربڕی کە تێیدا 73 کوڕ، 47 کچ، 26 مامۆستا، 7 دایکوباوک، شوفێری پاسێک و کەسێکی دیکە کوژران. ترەمپ گوتی: "رووداوەکە ترسناکە، بەڵام مووشەکەکان لە هەموو شوێنێکەوە دەفڕین، رەنگە مووشەکی ئێمە نەبووبێت." پیت هێگسەس، وەزیری بەرگریی ئەمریکا پشتگیریی لە قسەکانی ترەمپ کرد و رایگەیاند، لێکۆڵینەوە لە دۆسیەکە بەردەوامە. ئەمە لە کاتێکدایە کە نیویۆرک تایمز و سی ئێن ئێن پێشتر بەرپرسیارێتییەکەیان خستبووە ئەستۆی واشنتن. ئۆکراینا، ناتۆ و هەڵوێست بەرامبەر ئەردۆغان و نەتەنیاهوو ترەمپ ستایشی ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراینای کرد و گوتی: "ئەو دۆخی زۆر باشە. لانیکەم بەرگەی گرتووە و دەبێت بڵێیت ئەو زۆر ئازایە." سەبارەت بە ناتۆ، ترەمپ رایگەیاند، لەبەر رێزی بۆ رەجەب تەیب ئەردۆغان بەشداری لە لووتکەی داهاتووی ناتۆ لە ئەنقەرە دەکات و ئاماژەی بە ئەگەری پێدانی فڕۆکەی جەنگیی F-35 بە تورکیا کرد، ئەگەرچی جەی دی ڤانس جێگری سەرۆک گوتی، دەبێت سەرەتا کۆنگرێس دڵنیابێتەوە لە پابەندبوونی تورکیا بە یاسای ئەمریکی. سەرۆکی ئەمریکا رەخنەی تووندی لە سەرکردەکانی ئەوروپا گرت و بەریتانیا، ئەڵمانیا، فەرەنسا و ئیتالیای بەوە تۆمەتبار کرد کە لە کاتی جەنگی ئێراندا هاوکارییان نەکردووە؛ لە کاتێکدا ئیسپانیای بە "نمایشی ترسناک" وەسفکرد کە تەنیا دەیانەوێت بێبەرامبەر سوودمەند بن. ترەمپ رەتیکردەوە، بیەوێت یەکەم سەرۆک بێت سەردانی سەرۆکوەزیرانی نوێی بەریتانیا ئاندی بێرنەم بکات و بێرنەمی بە کەسێکی لایەنگری چەپی تووندڕۆ وەسفکرد کە بە قسەی ئەو رەنگە رێگری لە پەرەپێدانی دەریای باکوور بکات. ترەمپ ستایشی کارۆل ناڤرۆتسکی، سەرۆککۆماری نوێی پۆڵەنداشی کرد کە لە ئابی 2025ـەوە دەستبەکاربووە.
.jpg&w=3840&q=75)