لە مانگی دووەمی تەمەنیدا، كابینەکەی محەممەد شیاع سوودانی قۆناخی ئەزموون و پیرۆزبایی و هەوڵی تێگەیشتن لە دۆسییەكانی تێپەڕاند و كەوتە قۆناخی جێبەجێكردن و بڕیاردانەوە. ئەمەش لە كاتێكدا كە هێشتا فۆڕمی تەواوەتیی حكومەتەكە بەهۆی ناكۆكییە ناوخۆییەكانی چوارچێوەی هاوئاهەنگیی شیعەکانەوە گەڵاڵە نەبووە. جەمسەرە سەرەكییەكانی ئەم ناكۆكییەش ئێستا هاوپەیمانییەكەی نووری مالیكی و بزووتنەوەی عەسایبی قەیس خەزعەلییە، یەكەمیان راگری سیاسی حكومەت و دووەمیشیان پاڵپشتی چەكدارییەتی، هەردوو راگرەكەی حكومەتیش لەپشت پەردەوە لەسەر دابەشكردنی پۆست و پلە هەستیار و باڵاكان لە كێشمەكێشدان.
پێشتر سوودانی جەختی كردەوە كە كاری لەپێشینەی حكومەتەكەی لێپێچینەوەی "گەندەڵە گەورەكان" دەبێت، بەڵام لەم ماوە كەمەی دەستبەكاربوونیدا دوو پێشهاتی شۆكهێنەر لە دۆسیەی دژایەتیی گەندەڵی روویانداوە؛ نوور زوهێر كە تۆمەتباری یەكەمە لە "دزیی سەدە"، ئازادكرا بە پاساوی ئەوەی بتوانێت موڵك و خانووەكانی بفرۆشێت بۆ گێڕانەوەی پارەكە، ئەوەشی تاوەکو ئێستا گەڕاوەتەوە لە پارە براوەكەی باجی كۆمپانیاكان، تەنیا 317 ملیار دینارە لە كۆی 3.7 ترلیۆن دینار كە دەوروبەری 1/ 10ی كۆی سەرجەم پارە دزراوەكان دەكات، هاوكات لەگەڵ ئەمەشدا دەستەی دەستپاكی ئاشكرایكرد دادگا رازی بووە بە سەرلەنوێ دووبارە كردنەوەی دادگایی كردنی بەڕێوەبەری پێشووی خانەنشینی و بەڕێوەبەری كۆمپانیای (كی كارد) كە لە سەردەمی كازمیدا تۆمەتبار كرابوون بە بەرتیل و خستنەلای سامانی گشتی بە بەهای ملیارەها دینار. یەكەمیان شەش ساڵ و دووەمیان چوار ساڵی زیندانی بەسەردا سەپێندرابوو. حوكمەكەش لە تێهەڵچوونەوە پلەی كۆتایی وەرگرتبوو، بەڵام ئەگەری هەیە لەم پێداچوونەوەیەدا لەسەریان سووك بكرێت. ئەم دوو پێشهاتەش بێهیوایی و رەخنە و گومانی زۆری لە توانای حكومەتی نوێ دروستكردووە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دیاردەی گەندەڵی كە لە حاڵەتی تاكە كەسییەوە گۆڕاوە بۆ سیستمێكی ئاڵۆزی پەلوپۆدار كە ئەگەر سەرۆكوەزیرانەكانیش بیانەوێت بەرەنگاری ببنەوە، ئەوە لەمپەر و رێگر و بەرگریكاری دیکەی بەهێز رێگرن و ناهێڵن بەرژەوەندییەكانیان تێك بچێت.
لە ناوخۆی ماڵی شیعەدا سوودانی بە زیادكردنی ژمارەی راوێژكاران و دامەزراندنی زیاتر هەوڵی هێوركردنەوە و رازیكردنی لایەنەكانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی دەدات، ئەم رازیكردنەش گەیشتووتە ئاستی ئەوەی هەندێك پەرلەمانتاری سەربەخۆ بە گاڵتەوە باس لەوە دەكەن "ژمارەی راوێژكاران بەشی بەرەنگاربوونەوەی چین دەكات"، سەرباری ئەوەش لەسەر پۆستە ئەمنییە هەستیارەكان ململانێ هەر بەردەوامە و لەو نێوەندەشدا رەخنەی ئەوە لە سەرۆكوەزیرانی نوێ دەگیرێت كە دەزگای هەواڵگریی پڕ كردووە لە ئەفسەرانی عەشیرەتەكەی خۆی. ئەمە لە كاتێكدا هەڵپەی گرووپە چەكدارەكان بۆ دەزگاكە بەردەوامە و سوودانی لێی روونە بەخشینی ئەو پۆستانە بە گرووپە چەكدارەكانی شیعە كێشەیەكی گەورەیە بەو پێیەی ڤیتۆی ئەمریكا و وڵاتانی هاوپەیمانی دژی داعشیان لەسەرە. بەهۆی ئەو ناكۆكییە ناوخۆییەی چوارچێوەی هاوئاهەنگی زۆر شتی حكومەت بە هەڵپەسێردراوی ماوەتەوە، دیارترینیان چۆنێتی مامەڵەكردنە لەگەڵ نرخی نەوت و دینار بەرامبەر دۆلار. ئەمەش ئەگەری تێپەڕاندنی بودجەی دواخستووە بۆ شوبات و ئاداری 2023، لەكاتێكدا ئەوە یەكلاییە بەبێ بودجە حكومەت هیچ پلان و بەرنامەیەكی ئابووری و كۆمەڵایەتیی گەورەی بۆ جێبەجێ ناكرێت و هەر بەم هۆیەشەوە حكومەت ناچارە لە كانوونی دووەمی 2023دا مووچە بەگوێرەی یاسای بودجەی 2021 بدات و ئەمەش هەنگاوێكی بێ پێشینەیە لە عێراقی پاش 2003.
پێكدادانە ناوخۆییەكانی سوننە كە پێكهێنەرێكی سەرەكی حكومەتن، لێكەوتە و سێبەریان بەسەر بارودۆخەكەوە هەیە، هەر لەو كاتەی كە بەرەی عەزم بە گەرمی سەرقاڵی لادانی محەممەد حەلبووسین لە پۆستەكەی، سەرۆكی پەرلەمان لە دیمانەیەكی تەلەڤیزیۆنیدا هۆشداریی ئەوەی دا كە ساڵی 2023 یەكلاكەرەوەیە و رەنگە پرۆسەی سیاسی هەرەس بهێنێت، ئەم هەڕەشانەش بارگرانییەكانی حكومەت قورستر دەكەن كە بۆ جێبەجێكردنی گفت و رێككەوتنەكانی پێویستی بە ئۆقرەیی و دۆخێكی هێور هەیە. بەتایبەت كە هەندێك لەو گفتانەی بە هێزە سوننەكان دراون قورسن و هەندێكیشیان لە چەشنی كشاندنەوەی حەشد لە شارەكان، هەستیاری زۆر دروست دەكەن و هەندێكی دیکەیشیان كە پەیوەستن بە ئاشكراكردنی چارەنووسی بێسەروشوێنەكانی شارە سوننەكان و پاكتاوكردنی دۆسیەكانیان، لێكەوتەی جۆراوجۆری تاوانكاریی هەیە و دەشێت ببنە بەڵگە بۆ روودانی كۆمەڵكوژی بە دەستی چەكدارە شیعەكان لە ساڵانی شەڕی داعش.
هەرچەندە رەنگە هیچ كاتێک هێندەی ئێستا ناكۆكیی دوو هێزە كوردییەكە گۆشەی بەریەککەوتنەکانیان تیژ نەبووبێت، بەڵام بەهۆی ناكۆكییە ناوخۆییەكانی شیعە، هێشتا لێكەوتەی لەسەر ئاستی بەغدا بە روونی دەرنەكەوتووە. لەبارەی دۆسیە ئاڵۆزەكانی نێوان هەولێر و بەغداش، حكومەتی فیدراڵی رێگە ئاسانەكەی هەڵبژارد كە چارەسەری كاتی و كورت مەودایە بە بڕیاری هەناردنی 400 ملیار دینار بۆ هەرێمی کوردستان و گفتوگۆ لەبارەی دروستكردنی قۆناخێكی راگوزەر لە دۆسیەی نەوت، چونكە گەیشتن بە رێككەوتنی درێژخایەن ئامادەسازیی هەردوولا و زەمینە و ئیرادەی سیاسی پێویستە، ئەوەش لە ئێستادا نە لە هەرێمی كوردستان بە تەواوی بەردەستە، نە لە بەغداش بارودۆخەكەی لەبارە. ئەمەش لە كاتێكدا مۆڵەتی یەكلاییكردنەوەی یاسای نەوت و دادگای فیدراڵی تەنیا شەش مانگە و تاوەکو كۆتایی پشووی پەرلەمان رەنگە نیوەی وادەكە کۆتایی بێت.
لەسەر ئاستە گشتییەكەش لەبری گۆڕانكاریی خێرا و گشتگیر سەرۆكوەزیران گیرۆدەی هەڵكشانی زۆری نرخی دۆلارە لە كاتێكدا هەڵمەتی چوارچێوەی هاوئاهەنگیی شیعەکان هەرزانكردنی نرخەكەی بووە. هەروەها سوودانی لە هەوڵی گۆڕینی هەندێك بەرپرس و پارێزگارە، بەڵام بە شێوەی ناڕاستەوخۆ، بۆ ئەم مەبەستەش مۆڵەتی 3 بۆ 6 مانگی داناوە بۆ هەڵسەنگاندنی بەرپرسانی كابینەكەی لە بەڕێوەبەری گشتی و راوێژكارەكانەوە تاوەکو وەزیرەكان، بە هیوای ئەوەشە بتوانێت بەم میكانیزمە ئەو كەسانە بگۆڕێت كە دوور لە خواستی خۆی بەسەریدا سەپێندراون، بەڵام لەبەر هۆكاری سیاسی ناتوانێت بیانگۆڕێت، لەم میانەیەشدا پێنج پارێزگار بەربژێرن بۆئەوەی بگۆڕدرێن.
سەبارەت بە جێبەجێكردنی دروشمە سەرەكییەكەی حكومەتیش كە پێشكێشكردنی خزمەتگوزارییە، حكومەت خۆی پابەند كردووە بە دروستكردنی 2000 بۆ 5000 قوتابخانە و دابەشكردنی نیو ملیۆن پارچە زەوی لەگەڵ قەرزی ئاسان كە هەنگاوی وەبەرهێنانن، لە بەرامبەریشدا حكومەت گەڕاوەتەوە بۆ میكانیزمە كۆنەكەی هەوڵی رازیكردنی خەڵك كە گفتی دامەزراندنە، ئەویش لەڕێگای زیادكردنی ئەوانەی تۆڕی چاودێریی كۆمەڵایەتی دەیانگرێتەوە لەگەڵ جێگیركردنی گرێبەستەكان و بەگرێبەستكردنی ئەوانەی بە كرێ كاری گشتی دەكەن. ئەم هەنگاوەش ئەگەرچی بەلای ئابووریناسان و شارەزایانەوە "كارەساتە"، بەڵام بەرزیی نرخی نەوت یارمەتیدەرە لە شاردنەوەی، چونكە ئێستا عێراق بووەتە خاوەن گەورەترین یەدەگی نەختینە لە مێژووی خۆی كە 90 ملیار دۆلارە.
