رووداو- هەولێر
حكومەتی سووریا بڕیاری داوە ناسنامە و رەگەزنامەی نوێ بداتە هاووڵاتیانی، هەر كەسێكیش لەكاتی دەرهێنانی ناسنامە و رەگەزنامە لە شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی ئامادە نەبێت، ناسنامە و رەگەزنامەی سووریی لێوەردەگیرێتەوە و وەكو بیانییەكی ئەو وڵاتە تۆمار دەكرێ.
یەكەم گۆڕانكاری لە كارتی ناسنامەی سووری لە ساڵی 2004 كرا، ئەمەش دوای هێنانی سیستەمی زانیاری بۆ سووریا بەمەبەستی تۆماركردنی تەواوی زانیاریی كەسی لە ناسنامەی نوێی سووریدا، كارتە كۆنەكە بە كارتێكی نوێ گۆڕا و تاوەكو ئێستاش كاری پێدەكرێت.
دوای دەركەوتنی قەیرانی سووریا لە ساڵی 2011، بەشار ئەسەد مەرسوومی ژمارە 49ی دەركرد بۆ پێدانی رەگەزنامەی سووری بەو كوردانەی لە سەرژمێریی ساڵی 1962دا لە سنووری پارێزگای حەسەكە، ناویان وەكو بیانی تۆمار كرابوو. ئەسەد وەزیری ناوخۆی سووریای راسپارد بۆ گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست بەمەبەستی جێبەجێكردنی ئەو مەرسومە.
بەپێی مەرسومی ژمارە 93ی ساڵی 1962، زیاتر لە 120 كورد، ناسنامەیان لێ سەندرایەوە كە دواتر بە بیانییەكانی حەسەكە ناسران. بیانووەكەش ئەوە بوو كە ئەو كەسانە بە رەچەڵەك خەڵكی سووریا نین و لە توركیاوە هاتوون.
لە چەند رۆژی رابردوودا، لە هەندێك ماڵپەری ئەلیكترۆنی و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، هەواڵێك بڵاوبووەتەوە كە حكومەتی سووریا دەیەوێت گۆڕانكاری لە ناسنامەی سووری و كارتی تایبەتی سوورییەكاندا بكات، تێچووی ئەو پرۆسەیەش 28 ملیۆن دۆلارە. بەپێی هەواڵەكە، پەنابەر و ئاوارەكانی سووریا مافی ناسنامەی كەسییان لێوەردەگیرێتەوە، هەروەها رەگەزنامەشیان لێوەردەگرێتەوە.
هەرچەندە هەواڵی گۆڕینی ناسنامەی سووری زۆربەی ماڵپەڕ و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانی تەنیوە، بە تایبەتی ئەو ماڵپەڕانەی سەر بە ئۆپۆزیسیۆنن، بەڵام بەرپرسانی سەر بە رژێمی سووریا ئەو هەواڵە رەتدەكەنەوە.
هەواڵی گۆڕینی ناسنامەی سووری كە لە ناوەڕاستی ئەم مانگەدا بڵاوبووەتەوە، زۆر بە زوویی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانی تەنی. ماڵپەڕی ئۆریەنت بڵاوی كردووەتەوە كە "ئەنجوومەنی گەلی سووریا بە كۆی دەنگ بڕیاری داوە بە گۆڕینی ناسنامەی سووری لە سەرەتای ساڵی 2018".
بەڵام ریاز تاووس، ئەندامی لیژنەی یاسایی و یاسادانان لە ئەنجوومەنی گەلی سووریا ئەو هەواڵانەی رەتكردەوە و بە (رووداو)ی راگەیاند "ئەو هەواڵە هیچ بنەمایەكی راستی نییە، هیچ پڕۆژە یاسایەك لە ئەنجوومەنی گەل نییە بۆ گۆڕینی ناسنامەی كەسی و حكومەتی سووریا بە نیاز نییە لە رۆژانی داهاتوودا گۆڕانكاری لە پسولەی كەسی بكات".
ریاز تاووس پێیوایە،"ئەو بانگەشانە دوای ئەو سەركەوتنانە دێت كە سوپای سووریا لەسەر زەوی تۆماری كردوون، ئەو هەواڵەش لە چوارچێوەی پرۆسەی تیرۆری هاووڵاتیان و جەنگی دەروونییە لەلایەن هەندێك لایەنەوە".
گوتیشی كە ئۆپۆزیسیۆن ئەو جۆرە هەواڵانە "بە ئامانجی شاردنەوەی شكستی سیاسی و سەربازیی خۆیان بڵاودەكەنەوە".
هەر بەپێی زانیارییەكانی ماڵپەڕی ئۆریەنت، رێگە بە هیچ سوورییەك نادرێ لەڕێگەی باڵیۆزخانە و كونسوڵخانەكانی سووریا لە وڵاتان ناسنامە نوێ بكەنەوە و دەبێ لە ناوخۆی وڵات ناسنامە نوێ بكەنەوە.
نزار حراكی، باڵیۆزی ئیئتیلافی سووری لە قەتەر بە (تۆڕی میدیایی رووداو)ی راگەیاند: "رژێمی سووریا هێڵی سووری نییە، لە سایەی بێدەنگیی جیهان دەتوانێت هەرچییەكی بوێت بیكات، ئەمە سادەترین تاوانە كە رژێم لە دژی گەلی سووریا بیكات".
نزار حراكی پێیوایە "رژێم توانایەكی گەورەی هەیە لە فێڵكردن لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، وەك شەیتان وایە، هەرچییەكی بوێت دەیكات و دەتوانێت لە گەمارۆی ئابووری، سیاسی و یاسایی خۆی دەرباز بكات كە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەسەریدا سەپاندووە".
لە بارەی نیازی حكومەتی سووریا بۆ نوێكردنەوەی كارت و ناسنامە، نزار حراكی گوتی "زیاتر لە دە ملیۆن پەنابەر و ئاوارەی سووری هەن، ئەو پلانە واتای بێبەشكردنی 10 ملیۆن سوورییە لە رەگەزنامە، لەولاشەوە گۆڕینی دیمۆگرافی لە سووریا روویداوە و رەزگەنامە بە ئێرانی، ئەفغانی و هەموو ئەو چەكدارانە دراوە كە لەگەڵ رژێمی تاوانبار شەڕ دەكەن، بۆیە رژێم دەتوانێت ناسنامەی سووری بگۆڕێت، چونكە كەس نییە لێپرسینەوەی لەگەڵ بكات".
ئەو بەرپرسەی ئۆپۆزیسیۆنی سووریا باسی ئامانجێكی دیكەی رژێمی سووریا لەو كارە دەكات كە پەیوەندی بە باری داراییەوە هەیە.
حەراكی دەڵێت "ئێستا حكومەتی سووریا بۆ نوێكردنەوەی پاسپۆرت لە دۆخێكی ئاساییدا 400 دۆلار لە هاووڵاتییەكی سووری وەردەگرێ، بەڵام ئەگەر بیەوێت بە خێرایی نوێی بكاتەوە، ئەوا پێویستە 800 دۆلار بدات، ئەگەر 5 ملیۆن سووری لانیكەم پێویستی بە نوێكردنەوەی پاسپۆرت بێت، ئەوا رژێم دەیان ملیار دۆلاری دەستدەكەوێت".
ئۆپۆزیسیۆنی سووری گومانیان لەو هەنگاوەی حكومەتی سووریا هەیە و پێیانوایە ئامانجی سیاسی لە پشت ئەو كارەی حكومەتە و هەوڵێكە بۆ پێدانی ناسنامەی سووری بەو میلیشیا شیعە عێراقی و ئێرانی و ئەفغانییەی كە شەڕ بۆ حكومەتی سووریا دەكەن، هەروەها بێبەشكردنی ئەو سووریانەی نەیاری رژێمن و ئێستا لە دەرەوەی وڵاتن.
