رووداو دیجیتاڵ | سینەما
نوێترین فیلمی هەڵکەوت مستەفا، دەرهێنەری کورد بە ناوی (بەهەشت نابینیت، ئەگەر ژن بتکوژێ)، دەنگدانەوەیەکی گەورەی لەنێو دەسەڵاتدارترین پێگە و گۆڤارە سینەماییەکانی جیهاندا دروستکردووە؛ لە کاتێکدا گۆڤاری بەناوبانگی "ڤارایتی" بەرهەمەکە بە "سروودێکی نیشتمانی بۆ پێشمەرگە" ناودەبات، کۆمەڵەی سینەمادۆستانی نێودەوڵەتیش رایدەگەیێنێت کە فیلمەکە وانەیەکە و پێویستە هۆلیوود لێیەوە فێربێت.
فیلمەکە کە چیرۆکی کچە نیشانشکێنێکی پێشمەرگە لە کاتی راوەدوونانی چەکدارانی داعش لە وێرانەکانی موسڵ دەگێڕێتەوە، دوای نمایشکردنی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ڤێنیس و دەستنیشانکردنی وەک نوێنەری فەرمیی عێراق بۆ خەڵاتەکانی ئۆسکار، بووەتە جێی سەرنجی چوار لە گەورەترین سەرچاوەکانی رەخنەی سینەما لە جیهاندا کە بە چاوی سەرسامی و هەڵسەنگاندنی قووڵەوە لەم شاکارە کوردییە دەڕوانن.
گۆڤار و پێگەی سینەمایی نێودەوڵەتیی بەناوبانگی سکرین دەیلی (ScreenDaily) لە شرۆڤەیەکدا تیشکی خستووەتە سەر نوێترین بەرهەمی هەڵکەوت مستەفا، دەرهێنەری کورد بە ناوی (بەهەشت نابینیت، ئەگەر ژن بتکوژێ). فیلمەکە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ڤێنیس وەک نوێنەری فەرمیی عێراق بۆ خەڵاتەکانی ئۆسکار دەستنیشان کراوە، بەڵام ناچێتە نێو کێبڕکێی بەدەستهێنانی خەڵاتە سەرەکییەکانی فێستیڤاڵەکە.
سکرین دەیلی (ScreenDaily) چییە؟
سکرین دەیلی یەکێکە لە دیارترین، کۆنترین و باوەڕپێکراوترین گۆڤار و پێگە هەواڵییەکانی سینەما لە جیهاندا. لە ساڵی 1975 لە لەندەن دامەزراوە و تایبەتە بە رووماڵکردنی هەواڵی فیلمسازی، شرۆڤەکردنی بۆکس ئۆفیس، رووماڵی فێستیڤاڵە گەورەکانی جیهان (وەک کان، ڤێنیس، بەرلین و تۆرۆنتۆ) و بڵاوکردنەوەی هەڵسەنگاندن و رەخنەی سینەمایی لەلایەن رەخنەگرانی باڵای جیهانییەوە.
نێوەڕۆک و چیرۆکی فیلمەکە
فیلمەکە بەرهەمی هەڵکەوت مستەفایە کە بە دیکۆمێنتاریی (شاردنەوەی سەدام حوسێن) لە 2023 ناوبانگی جیهانی پەیداکرد. لەم بەرهەمە نوێیەیدا بە شێوازێکی سۆزراکێش و جەنگی، رووبەڕووبوونەوەی پێشمەرگە و چەکدارانی داعش دەخاتەروو، بەتایبەت تیشک دەخاتە سەر رۆڵی ژنانی پێشمەرگە.
دەستپێکی فیلمەکە: لە ساڵی 2016 لە نزیک موسڵ بە گرتەیەکی درێژی سینەمایی دەستپێدەکات کە بە نێو کەلێنی دیوارێکدا دەروات و دوای کچێکی چەکداری توندوتۆڵ دەکەوێت بە نێو شەقامە وێرانبووەکاندا تاوەکو دەگاتە کەنیسەیەکی وێران و لەوێ کچێکی بەدیلگیراو رزگار دەکات.
کەسایەتیی سەرەکی (ڤیان): رۆڵەکەی لەلایەن ئاڤان جەمالـەوە بەرجەستە دەکرێت. ڤیان کچێکی پێشمەرگەیە و بە دوای "هێلین"ی خوشکە بچووکەکەیدا دەگەڕێت، کە دەگوترێت لەژێر دەستی چەکدارێکی داعشدایە بە ناوی "نیشانشکێنی سوێدی".
پاشخانی کارەساتەکە (ئاوڕێک بۆ 2014): خێزانی ڤیان کە لە نەرویجەوە سەردانی عێراقیان کردبوو، لە کاتی هێرش و پەلاماری داعشدا گیریان خواردبوو؛ دایک و باوکی دەکوژرێن و ئەو و خوشکەکەشی بەدیل دەگیرێن. ڤیان دواتر رادەکات و دەچێتە نێو یەکەیەکی پێشمەرگەی ژنان بە فەرماندەیی ئەفسەرێک بەناوی کەنار سەرچڵ و دەبێتە نیشانشکێنێکی یەکجار لێهاتوو.
گەڕانەوە لە نەرویجەوە بۆ بەرەکانی جەنگ: دواتر ڤیان دەچێتەوە نەرویج و لەوێ ئەفسەرێکی ئەمنی ئاگاداری دەکاتەوە کە داعش بڕی یەک ملیۆن دۆلاری وەک پاداشت بۆ کوشتنی داناوە. سەرەڕای ئەوەی نەرویج پاراستن و ناسنامەیەکی نوێی پێشکێش دەکات، بەڵام ڤیان دەگەڕێتەوە بەرەکانی شەڕ لە موسڵ تاوەکو بە هاوکاریی جەنەراڵێکی کورد بە ناوی قادر جەلال بە دوای خوشکەکەیدا بگەڕێت.
خاڵە بەهێزەکانی فیلمەکە لە دیدی سکرین دەیلییەوە
1. دیمەنە جەنگییەکان و کاری کامێرا: سکرین دەیلی ستایشی دیمەنە جەنگییەکانی کردووە، بەتایبەت بەکارهێنانی سەربانی باڵەخانە وێرانبووەکان و دیمەنەکانی چاودێریکردن لە رێگەی دووربینی چەکی نیشانشکێنەوە. هەروەها دەستخۆشی لە جۆن ئێرلینگ فرێدریکسێن، وێنەگری فیلمەکە و میکایل ڤار هێلی، دیزاینەری بەرهەمهێنان کراوە بۆ پیشاندانی راستەقینەی کەشوهەوای پڕ لە تەپوتۆز و وێرانییەکانی موسڵ.
2. رۆڵی ئاڤان جەمال: گۆڤارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە ئاڤان جەمال بە رووخسارێکی سادە، کەمئاخاوتن و کاریزماوە توانیویەتی قووڵایی برین و ئەو ئازارە دەروونییە دەربخات کە لە دۆزەخی داعشدا چەشتوویەتی.
3. مۆسیقای فیلمەکە: سکرین دەیلی ستایشی بەکارهێنانی ئامێرە رۆژهەڵاتییەکانی وەک عوود و دوودوک دەکات لەگەڵ دەنگی خەمناکی گۆرانیبێژێکی ژن لەلایەن ترۆند بێرکنێس کە کاریگەری و سۆزێکی قووڵی بەخشیوەتە فیلمەکە.
4. گەیاندنی پەیام: دان بەوەشدا دەنێت کە فیلمەکە زۆر بە روونی پەیامی دڕندەیی داعش و قارەمانێتیی ژنانی پێشمەرگە دەگەیەنێتە بینەری جیهانی.
رەخنە و سەرنجە لاوازەکان
1. ناڕوونی لە پێگەیاندنی پاڵەوانەکە: رەخنەگری سکرین دەیلی دەڵێت، فیلمەکە دیمەنی مەشق و راهێنانی فەرامۆش کردووە؛ تەنیا بەوە رازی بووە کە چەشتنی ئازار و کارەسات خۆبەخۆ کچێکی ئاسایی نەرویج-نشین بکاتە جەنگاوەرێکی سەرسەختی سوپەرمان-ئاسا، بێ ئەوەی قۆناخی فێربوونی نیشانشکێنی پیشان بدرێت.
2. شێوازی ئەکشن و پاڵەوانێتیی بریقەدار: رەخنە لەوە گیراوە کە لە هەندێک دیمەندا زۆر جەخت لەسەر جوانی و رووخساری ئاڤان جەمال و وەستانی بە چەکەوە کراوەتەوە، کە زیاتر لە فیلمە ئەکشنە بریقەدارەکانی هۆلیوود دەچێت و لە تاڵی و سەختیی دۆخی راستەقینەی جەنگەکە دووری دەخاتەوە.
3. ئاڵۆزیی گێڕانەوە و دیالۆگەکان: لە بەشی یەکەمدا جووڵەی زۆر لەنێوان کوردستان و نەرویج و گەڕانەوە بۆ رابردوو، تۆزێک سەر لە بینەر دەشێوێنێت. هەروەها هەندێک لە گفتوگۆکان (بەتایبەت لە ژێرنووسە ئینگلیزییەکەدا) زۆر دووبارە و باون لە فیلمە جەنگییەکاندا (وەک: "شێت مەبە، هەرگیز رزگارت نابێت!").
ئەنجامەکە: بەپێی سکرین دەیلی، فیلمەکە بەهۆی دیمەنە پڕ لە جۆش و جەنگییەکانی، بە ئاسانی شوێنی خۆی لە فێستیڤاڵە جیهانییەکان دەکاتەوە و بەربژێربوونی بۆ ئۆسکار لەسەر ناوی عێراق دەنگدانەوەی زیاتری پێدەبەخشێت، بەڵام رەنگە لەبەر روونی و زەقیی پەیامەکەی، کەمتر سەرنجی رەخنەگرە توند و تایبەتەکانی سینەمای هونەری بەلای خۆیدا رابکێشێت.
گۆڤاری ڤارایتی: نوێترین فیلمی هەڵکەوت مستەفا سروودێکی نیشتمانییە بۆ شەڕی پێشمەرگە دژی داعش
لە شرۆڤەیەکی دیکەدا، گۆڤاری بەناوبانگی ئەمریکیی ڤارایتی (Variety) دەڵێت، فیلمەکە "سروودێکی نیشتمانییە بۆ شەڕی پێشمەرگەی کوردستان دژی داعش" و ستایشی ئاستی باڵای تەکنیکی و سینەماتۆگرافیی بەرهەمەکە دەکات.
گۆڤاری ڤارایتی (Variety) چییە؟ لە ساڵی 1905 لە ئەمریکا دامەزراوە و لەگەڵ (هۆلیوود ریپۆرتەر)، بە دوو پایەی سەرەکی و دەسەڵاتدارترین سەرچاوەی هەواڵ، پیشەسازی و رەخنەی سینەمایی لە جیهاندا دادەنرێن. گوتار و هەڵسەنگاندنەکانی ڤارایتی کاریگەرییەکی یەکلاکەرەوەیان لەسەر ناساندنی فیلمەکان لە بۆکس ئۆفیس و خەڵاتەکانی ئۆسکاردا هەیە.
گرنگترین خاڵەکانی هەڵسەنگاندنی ڤارایتی بۆ فیلمەکە:
1. پاڵەوانێکی ئەکشن لە قالبی ژنێکی پێشمەرگەدا: فیلمەکە چەمکی باوی "پاڵەوانی تەنیا" کە لە فیلمە ئەکشنەکاندا هێزێکی سەروو مرۆیی هەیە پێچەوانە کردووەتەوە و ئەمجارەیان رۆڵەکەی داوەتە ژنە نیشانشکێنێکی پێشمەرگە. ئاڤان جەمال بەرجەستەی کچێکی کوردی نەرویج-نشین دەکات کە دوای کۆمەڵکوژکردنی خێزانەکەی لەلایەن داعشەوە لە ساڵی 2014، دەبێتە پێشمەرگە و زیاتر لە 100 چەکداری داعش دەکوژێت.
2. بینەری رۆژئاوایی لە بەرامبەر بینەری کورد و ناوچەکە: لەوانەیە بینەری رۆژئاوایی دوودڵ بێت لە هەڵسەنگاندنی فیلمەکە؛ بەڵام بۆ بینەرانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رەوەندی کوردی، فیلمەکە پێشوازییەکی گەرمی لێدەکرێت و هەر ئەمەش هۆکارە کە کۆمپانیای زەبەلاحی نێودەوڵەتیی (Sony / Empire) دەستبەجێ مافی بڵاوکردنەوەی فیلمەکەی لە ناوچەکەدا کڕیوەتەوە.
3. لە "American Sniper"ـی هۆلیوود وردتر و راستەقینەترە: بەشی دووەمی فیلمەکە کە تێیدا ڤیان لەنێو وێرانکارییەکانی موسڵدا بە بێدەنگی دەخشێت و راوی نیشانشکێنەکانی داعش دەکات، وێنەیەکی زۆر وردتر، راستیانەتر و قووڵتر لەسەر شێوازی کارکردنی نیشانشکێن و ئەو "ئارامگرییە" پێشکێش دەکات بەراورد بەوەی کە کلینت ئیستوود لە فیلمەکەیدا پێشکەشی کردبوو.
4. رەنگدانەوەی کولتووری کوردی و ئەندێشەی دەرهێنەر: فیلمەکە ئەندێشەی لە پرۆژەیەکی پێشووی هەڵکەوت مستەفا لە ساڵی 2015 وەرگرتووە بە ناوی "ئەو ژنانەی داعش لێیان دەترسێت"؛ دەرهێنەریش فیلمەکەی پێشکێش بە کچەکانی کردووە. هەڵکەوت مستەفا بە شانازییەوە کولتوور و نەریتی کوردی لەنێو فیلمەکەدا چنیوە، وەک شێوازی چەکی نیشانشکێنەکە و ئەو ئاواز و گۆرانییە فۆلکلۆرییانەی لە بەرەکانی شەڕدا دەگوترێنەوە.
5. جوانیی بینراو و دۆزەخی موسڵ: کاری وێنەگرتنی زیرەکانەی سینەماکاری نەرویجی جۆن ئێرلینگ فرێدریکسێن، بەکارهێنانی شوێن و کەلاوە راستەقینەکانی شاری موسڵ، و دیزاینی دەنگی فیلمەکە (ماتیاس ئێکلوند و جان کاسکاوۆ) کە رۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە راگرتنی هەناسەی بینەر و خرۆشاندنی هەستەکان.
کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی سینەمادۆستان (ICS): "تۆڵەسەندنەوەیەکی سۆزراکێش و ناوازە"
کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی سینەمادۆستان (International Cinephile Society - ICS) فیلمەکە بە "تۆڵەسەندنەوەیەکی سۆزراکێش و ناوازە" ناو دەبات و رایدەگەیێنێت کە دەرهێنانی گرژی و دڵەڕاوکێ لەم بەرهەمەدا بە جۆرێکە کە پێویستە "هۆلیوود لێیەوە فێربێت."
کۆمەڵەی (ICS) چییە؟ رێکخراوێکی پیشەیی نێودەوڵەتییە لە ساڵی 2003 دامەزراوە و لە نزیکەی 120 بۆ 150 رەخنەگری باڵای سینەمایی، نووسەر و بەرپرسی فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکان پێکهاتووە. ئەم کۆمەڵەیە گرنگییەکی تایبەت بە سینەمای هونەری دەدات و ساڵانە خەڵاتی تایبەتی خۆی (ICS Awards) دەبەخشێت.
گرنگترین خاڵەکانی هەڵسەنگاندنی ICS:
1. رەنگدانەوەی مێژوو؛ لە نادیە مورادەوە تاوەکو یۆهانا پالانی: برینە دەروونی و جەستەییە قووڵەکانی سەردەمی داگیرکاریی داعش بەتایبەت بۆ سەر ژنانی ئێزدی و کۆیلایەتیی سێکسی دەخاتەروو. هەڵکەوت مستەفا سرووشی لە چیرۆکەکەی نادیە موراد و بەسەرهاتی یۆهانا پالانی، ئەو کچە کوردەی دانیمارک کە وەک نیشانشکێن دژی داعش شەڕی کرد، وەرگرتووە.
2. دەرهێنانێکی پڕ لە ئەکشن: "هۆلیوود، سەیر بکە و فێربە!": فیلمەکە لە چرکەی یەکەمەوە لە باکووری موسڵ بە گرتەیەکی بەردەوامی کامێرا (Tracking shot) لەنێو کەنیسەیەکی وێراندا دەستپێدەکات و بینەر دەخاتە سەر لێواری کورسییەکەی لە تاو گرژی و هەستبزوێنی.
3. بڕیارێکی زیرەکانە لە پیشاندانی توندوتیژیدا: کۆمەڵەکە ستایشی دەرهێنەر دەکات لەوەی نەکەوتووەتە داوی پیشاندانی راستەوخۆی دیمەنی نامرۆڤانەی دەستدرێژیی سێکسی یان کوشتارە قێزەونەکانی داعش؛ بەڵکو بە شێوازێکی هونەری، ئەو توندوتیژییەی لە پشت کامێرا هێشتووەتەوە تا پەیامەکە جەرگبڕتر و کاریگەرتر بێت.
4. ئاڤان جەمال: فیلمەکەی خستووەتە سەر شانی: لەبەر ئەوەی کارەکتەری ڤیان کەمئاخاوتنە، ئاڤان جەمال لە رێگەی زمانی جەستە و چاوەکانیەوە کە لە دوور دەڕوانن، قووڵایی برین و ئازارە گەورەکەی ناخی دەگەیەنێت.
5. پێچەوانەکردنەوەی باوی سینەما و رێزلێنان لە ژنانی پێشمەرگە: فیلمەکە توانیویەتی ژنێک بکاتە پاڵەوانێکی لەبننەهاتوو لە جۆری فیلمەکانی تۆڵەسەندنەوە، کە ئەمەش دەبێتە گەورەترین رێزلێنان بۆ ئازایەتیی کچانی پێشمەرگە و هەموو ئەو ژنانەی لەو دۆزەخەدا خۆڕاگر بوون.
پێگەی 'Next Best Picture': "درامایەکی تۆڵەسەندنەوەی جەنگیی یەکجار بەهێز"
پێگەی ناسراوی ئەمریکی "نێکست بێست پیکچەر" (Next Best Picture) فیلمەکە بە "درامایەکی تۆڵەسەندنەوەی جەنگیی یەکجار بەهێز و پڕ لە گرژی" ناوی دەبات و دەڵێت: "نواندنی بێهاوتای ئاڤان جەمال و دەرهێنانی وردی هەڵکەوت مستەفا، بینەر تاوەکو چرکەی کۆتایی بە شاشەکەوە دەبەستنەوە."
پێگەی Next Best Picture چییە؟ یەکێکە لە پێگە و پۆدکاستە سینەماییە دیارەکانی ئەمریکا لە ساڵی 2016 دامەزراوە و لەلایەن Rotten Tomatoes و Metacritic دانپێدانراوە؛ بە سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ پێشبینیکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکار دادەنرێت.
گرنگترین خاڵەکانی هەڵسەنگاندنی Next Best Picture:
1. "خۆشەویستیی خوشک سنوور ناناسێت": بنەمای سەرەکیی چیرۆکەکە سۆزێکی قووڵی خێزانییە؛ وەک لەم دراما جەنگییە سۆزراکێشەی هەڵکەوت مستەفادا دەردەکەوێت، هیچ شتێک لە توانای ژنێکدا نییە درێخی لێبکات بۆ ئەوەی خوشکەکەی رزگار بکات.
2. دەرهێنانێک کە هەناسەی بینەر رادەگرێت: دەستپێکی فیلمەکە بە زوومێکی هێواش بۆ نێو باکووری موسڵ دەستپێدەکات؛ کامێراکە بە جۆرێک بە دوای هەنگاوەکانی ڤیان دەکەوێت دەستەکانی بینەر ئارەقە دەکات لە تاو دڵەڕاوکێ و چاوەڕوانیی روودانی مەترسی لە هەر چرکەیەکدا.
3. بێدەنگکردنی هەستەکان لەپێناو مانەوە لە ژیاندا: کارەکتەری ڤیان ناچار بووە هەست و سۆزەکانی دابخات و لە ناخیدا بێدەنگیان بکات. لە کاتی پێکانی چەکدارانی داعشدا، هەناسەی هێواش دەکاتەوە و بە تەواوی ئارامگرییەوە دەست بە پەلەپیتکەی چەکەکەیدا دەنێت.
4. یاخیبوون لە بەرەکانی پێشەوەی موسڵ: لە بەرەی موسڵدا ڤیان تاکە ژنە لەنێو سەربازاندا، بەڵام بە پێچەوانەی سەربازانی پیاوەوە کە هەموان کڵاوی پارێزەریان لەسەردایە، ڤیان کڵاو لەسەر ناکات و قژ و رووخساری داناپۆشێت؛ ئەمەش بەرهەڵستکارییەکی تەواوە بەرامبەر ئەو چەکدارانەی کە تەنیا لەبەر بینینی رووخسار و قژی ژنێک ئامادەن بیکوژن.
5. نواندنی سەرسوڕهێنەری ئاڤان جەمال: نواندنێکە بارگرانییەکی قووڵ دەخاتە سەر دەروونی بینەر بەتایبەت لە کاتی گەڕانەوە بۆ رابردووە پڕ لە ئازارەکەی، بەڵام هاوکات هیوای ئەوەشت پێدەبەخشێت کە رۆژانی باشتر لە پێشن. هەرچەندە کۆتایی فیلمەکە ئەنجامێکی شۆککەری هەیە، بەڵام دەریشیدەخات کە چۆن پەیوەندیی خێزانی لەنێو دڵی وێرانیشدا جوانیی خۆی دەپارێزێت.
