مێژوو دووبارە نابێتەوە ئەگەر وانەی لێوەربگیرێت. بە واتایەکی دیکە، کە مێژوو خۆی دووبارە دەکاتەوە، مانای وایە وانە لە رابردوو وەرنەگیراوە. ئەمە دەکرێت لە ئەنجامی هەڵەیەک بێت، بەڵام هەڵە ئەگەر چەند جارێک دووبارە بکرێتەوە لە تەسادوف دەردەچێت، یان بە ویست هەڵەکە کراوە یانیش پەند لە هەڵەکانی پێشوو وەرنەگیراوە. ئەمەش جۆرێکە لە کەمتەرخەمی. پێویستی بە حەسبی حاڵ و خۆپێداچوونەوە هەیە. ئەوەی لە ماوەی سێ هەفتەی رابردوو لە رۆژئاوای کوردستان روویدا، برینیکی کۆنی کوردی تازە کردەوە: شکانی هاوبەشی کورد لەگەڵ ئەکتەرە زلهێزەکانی وەکو ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوا، ئەنجامی هەڵەی ستراتیژیی هەردوولا و بەزاندنی پەیامی ئەخلاقی سیاسییە لە سیاسەتی نێودەوڵەتی. ئەوەی روویدا چاوەڕواننەکراو نەبوو، بەڵکو کەمتەرخەمی و هەڵە لێکدانەوەی سەرکردایەتیی کورد لە رۆژئاوا و ئەکتەرە دەرەکییە هاوبەشەکانی کوردە لەو مەیدانە.
هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کە زۆرینەی کوردن، یەکێک لە هاوبەشە ناوخۆییە کاریگەرەکانی ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوا لە شەڕی دژی داعش دا دەرکەوت. دیسپلینی سەربازی و پاڵنەری ئایدیۆلۆژی و بوێریی هەسەدە، لەدوای ساڵی 2015 بووە شتێکی حاشاهەڵنەگر بۆ ستراتیژی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لەلایەن واشنتن؛ بەڵام ئەم هاوبەشییە هەرگیز هاوپەیمانییەکی راستەقینە نەبوو. زیاتر ئاڵوگۆڕێکی بازرگانی بوو کە بە ئامانجی ئەمنیی کورتخایەن لە قاڵب درابوو، نەک دیدێکی سیاسیی هاوبەش بۆ داهاتووی سووریا. ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوا پێویستییان بە سەرباز بوو لەسەر خاکی سووریا بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش؛ کورد پێویستی بە پاراستن و دانپێدانانی سیاسی هەبوو. ئەم ناهاوسەنگییەی چاوەڕوانییەکانی نێوان هەردوولا، ئەو دۆخە کوشندەی رۆژئاوای لێکەوتەوە.
هەر لە سەرەتاوە کورد لە رۆژئاوا لەنێوان واقیعە دژ بەیەکەکاندا گیریان خواردبوو. لە لایەکەوە بانگەشەیان بۆ پڕۆژەیەکی حوکمڕانیی خۆسەر و خۆبەڕێوەبەریی ناوخۆیی دەکرد، کە هاوتەریبیی لەگەڵ گوتاری لیبڕاڵیی وڵاتانی رۆژئاوادا هەبوو. لە لایەکی دیکەوە، پایتەختەکانی وڵاتانی رۆژئاوا سەرقاڵی رەواندنەوەی گلەییەکانی تورکیا بوون، کە هاوبەشێکی گرنگی ناتۆیە، کە دژی حکومڕانی و باڵادەستیی کورد بوو لە باکووری سووریا، بە نیگەرانییەکی ئەمنی بۆ ناتۆ وەسفی دەکردن. ئەم دوو واقیعە دژبەیەکە هیچ کاتێک چارەسەر نەکرا، بەڵکو تەنها دواخرا.
ئەو پشتگوێخستنەی کوردانی رۆژئاوا لەلایەن ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوا لەناکاو نەبوو. لەڕێگەی ناڕوونی و بێدەنگی وردە وردە پەرەیسەند. واشنتن چەندین جار جەختی لەوە کردەوە، هەبوونی لە سووریا کاتییە و سنووردارە بە شکستپێهێنانی داعش. واشنتن لە ماوەی رابردوودا زۆر بە وریاییەوە خۆی لە هەموو بەڵێنێك یان پابەندبوونێک بە ئۆتۆنۆمیی سیاسیی کورد بەدوور دەگرت. لە کاتێکدا دەوڵەتانی ئەورووپا رۆڵی کوردیان لە دژی جیهادیزم بەرز دەنرخاند، بەڵام نەیانتوانی ئەو پێزانینە بە فۆرمێک بگۆڕن بۆ پاراستنی دیپلۆماسی یان گەرەنتییەکی درێژخایەن بۆ کورد لە سووریا. لەگەڵ گۆڕانی ئەولەویەتەکانی جیۆپۆلەتیکی لە پرسی بەرەنگاربوونەوەی داعش بەرەو کۆنترۆڵکردنی ئێران، ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ تورکیا، یان دوورکەوتنەوە لە "جەنگە بێکۆتاکان،" کوردەکان بە هێمنی لە هاوبەشەوە بۆ ئەکتەری خاوەن ئیلتیزامات کەمکرانەوە.
ئەو پشتتێکردنەی ئەمریکا لە کوردانی رۆژئاوا زۆرجار وەکو خیانەت لە قەڵەم دەدرێت؛ بەڵام خیانەت واتە شکاندنی بەڵێنێک. لە واقیعدا ئەمریکا هەرگیز بە فەرمی بەڵێنی نەدا بەرگری لە رۆژئاوا بکات یان گەرەنتیی خۆبەڕێوەبەری یان سەربەخۆیی کورد بدات. ئەو تێگەیشتنە، لە هەڵە لێکدانەوەی سەرکردایەتیی کورد دروستبووە، کە هاوبەشییەکی تاکتیکی بە هاوپەیمانێتییەتکی ستراتیژی تێبگات و هەموو خەون و چاوەڕوانییەکانی لە چوارچێوەی ئەو هەڵە لێکدانەوەیە بنیات بنێت. مێژوو چەندین جار ئەو هۆشدارییەی بە کورد داوە: لە کۆماری مهابادەوە، بۆ ریککەوتننامەی جەزائیر لە ساڵی 1975، بە عێراقی دوای 1991 و ریفراندۆمەکەی 2017شەوە؛ هەموو ئەمانە کشانەوەی پاڵپشتیی دەرەکی پیشانی کورد دەدەن، ئەگەر هەنگاوەکان هاوتەریب نەبن لەگەڵ بەرژەوەندیی ئەکتەرە دەرەکییەکان. سەرلەنوێ سەرهەڵدانەوەی ئەم نموونەیە لە رۆژئاوا و سووریا، جەهالەت نییە، بەڵکو پشتگوێخستن و فێرنەبوون لە رابردوو نیشان دەدات.
کاتێک وڵاتە زلهێزەکان عەیاری دیپلۆماسی یان بەرژەوەندیی سەربازی و سیاسی و ئابووری دەگۆڕن، ئەو بۆشاییەی لە ئەنجامی ئەو گۆڕانکارییە دروست دەبێت، زۆر بە دەگمەن لەلایەن ئەکتەرێکی خاوەن مەرامێکی پاك پڕدەکرێتەوە. ئەو بۆشاییەی ئێستا بە لاوازبوونی کورد لە باکووری سووریا و رۆژئاوا دروستبووە، بێگومان مەیدان بۆ گرووپە تووندڕۆکانی پاشماوەی هەیئەی تەحریرولشام (هەتەشە)، گرووپە چەکدارییەکانی سووریا (پاڵپشتیکراوە ئەنقەرە) پڕدەکرێتەوە. لە باشترین حاڵەتدا هەبوونی سوپای سووریایە لەو ناوچەیە کە ئەویش پێکهاتەیەکی هایبریدە و مەرامی تۆڵەسەندنەوەی بەسەردا زاڵە. جیهان جارێکی دیکە شایەتحاڵی کۆمەڵکوژی و ئەتککردن و دەربەدەریی کوردە لە رۆژئاوا. ئەو کوردەی کە لە دەیەی رابردوو بە هەزاران شەهید و برینداری داوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش. ئەو جۆرێکە لە کەمتەرخەمی و لۆژیکی هەڵە لە پاشەکشەکردنی هاوبەشەکانی کورد (ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوا). ئەو تووندوتیژییەی رۆژئاوا بەدوور نابینم بۆ ماوەیەکی زۆر بەردەوام بێت، تاوەکو حکومەتەکەی دیمەشق چارەسەرێکی سیاسی و ئەمنی بۆ "پاراستن"ی کورد لە رۆژئاوا دادەڕێژێت.
کەواتە بۆچی هاوبەشیی ئەمریکا و کورد لە سووریا کۆتاییهات؟ وەڵامەکە لە ناهاوسەنگیی ستراتیژیدایە. بۆ کورد ئەم هاوپەیمانییە بوونگەرایی بوو؛ بۆ ئەمریکا، تەنها ئامرازێک بوو. کاتێک داعش کۆنترۆڵی خاکی لەدەستدا، پاساوی بنەڕەتی بۆ هاوکارییەکانی نێوان ئەمریکا و هەسەدە نەما. بەردەوامبوون لە پشتیوانیکردن لە هەسەدە بە واتای رووبەڕووبوونەوەی تورکیا و بەشداریکردنی ئەمریکا لە ململانێی سیاسی چارەسەرنەکراوی سووریا و وەرگرتنی بەرپرسیارێتیی حوکمڕانی و ئاسایش - هەموو ئەو تێچوونانە بوو کە واشنتن ئامادە نەبوو لەئەستۆی بگرێت. لە پلەبەندیی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا، ئاسایشی کورد زۆر نزمتر بوو لە هاوتەریبیی هاوپەیمانیی واشنتن لەگەڵ ئەنقەرە و گوشاری ناوخۆیی بۆ کشانەوەی ئەمریکا لە ململانێکانی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست.
ئایا کورد جارێکی دیکە متمانەی بە ئەمریکا دەبێت؟ متمانە بە مانا تەقلیدییەکە، نالۆژیکی دەبێت، بەڵام سیاسەت بە دەگمەن بە لۆژیکی پاک بەڕێوەدەچێت. رەنگە کورد جارێکی دیکە هاوکاریی ئەمریکا بکاتەوە، یان ببێتەوە هاوبەش لەگەڵ ئەمریکا. نەک لەبەر ئەوەی باوەڕ یان متمانەیان بەو هاوبەشییە هەبێت، بەڵکو لەبەر ئەوەی بەدیلی دیکەی نییە. لە بەرامبەر رژێمە دووژمنکارەکان و گرووپە جیهادییەکان و زلهێزە ناوچەییەکان، هاوکاریی سنووردار لەگەڵ زلهێزە دوورەکان بۆ کورد رەنگە وەک بژاردەیەکی کەم مەترسیدار دەرکەوێت.
بەڵام دووبارەکردنەوەی ئەم هاوبەشییە بەبێ هەڵسەنگاندنی ناوخۆیی و ئەزموونی رابردوو، تەنها کەمتەرخەمیی کورد پشتڕاست دەکاتەوە. بزووتنەوە سیاسییە کوردییەکان لە رۆژئاوا و پارچەکانی دیکە، دەبێت رووبەڕووی واقیعە تووندەکان ببنەوە: زۆر پشتبەستن بە زلهێزە دەرەکییەکان، نەبوونی فرەچەشنەیی لە دیپلۆماسی، خوێندنەوەی تاکلایەنانە بۆ هاوبەشییەکان و خۆشباوەڕی، لە داهاتوودا کورد تووشی هەمان شکست دەکاتەوە. خۆهەڵسەنگاندن بە مانای وازهێنان لە بنەماکان نییە، بەڵکو بە مانای رێکخستنەوەی ستراتیژییە.
بۆ ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوا بە هەمان شێوە دەبێت وانەیەک لەوە وەربگرن. بەکارهێنانی ئەکتەرە ناوچەییەکان لە بەرژەوەندییەکانیان بۆ کورت مەودا و پاشان وازهێنان و پشتگوێخستنیان، بێ متمانەیی لە هاوبەشیکردن لە داهاتوو دروست دەکات. لە جوگرافیایەکی وەکو رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، کە گۆڕانکاریی ئەمنی و سیاسی بە بەردەوامی تێیدا روودەدات، هەڵبژاردنی هاوبەشەکان و دروستکردنی هاوپەیمانێتی دەبێت لەسەر بنەمای درێژخایەن بن و لەگەڵ ئەو لایەنانە بێت کە یارمەتیدەرن لە داڕشتنەوەی داهاتوو، نەک تەنها بۆ چارەسەرکردنی پرسێکی کورت مەودا. گەلە ستەملێکراوەکانیش هەمیشە هاوپەیمان و هاوبەشی وەفادارن، چونکە ئەوان پێویستیان بە پاڵپشتیی دەرەکییە بۆ مانەوە.
لە کۆتاییدا، ئەوەی لە رۆژئاوادا دەگوزەرێت، تەنیا کارەساتێک نییە دژی کورد؛ بەڵکو توێژینەوەی کەیسێکە کە چۆن مێژوو خۆی دووبارە دەکاتەوە کاتێک وانەکان بە شێوەیەکی گوتاری وەرگیراون، بەڵام لە پراکتیکدا پشتگوێ دەخرێن. کورد جارێکی دیکە لە دووڕیانی بڕیاردانە لە نێوان بەرخۆدان و واقیعبینی و و مانەوە.
