تاوێ كە بۆ كافراندن (التكفیر) و كوشتنی زانا و بیرمەند و عاریفەكانی مێژوو و كەلەپووری موسڵمانان دەگەڕێینەوە، دەبینین پاشخانی زۆربەی كوشتن و كافراندنەكان، سیاسی و پاڵفتەكردنی هەژماری سیاسی بووە، نەك غەمی دینی و تقاتی مەزەبی. وەك گەورە بیرمەندی میسری (د.عەبدولڕەحمان بەدەوی) لە كتێبی (تاریخ الالحاد فی الاسلام)دا دەڵێت: "زۆرینەی ئەوانەی كە خەلیفەكان بە (زەندیق) ناوزەدیان دەكردن، لە ژینوار (واقع)دا وەها نەبوون، بەڵكوو هۆكارەكە ترسی میری بووە لە جەماوەر و نفوزی كۆمەڵایەتییان".
ئەم نەریتی كافراندنە سیاسییە، بەردەوام لە مێژووی ئێمەدا، بەرانبەر نەیارە هزرییەكان، دووبارە بووەتەوە. كاتێك چەندان زانا و كەسایەتی نەیار بوون بە هزری وەهابییەت و بەدەم بانگەوازی ئالی سعوودەوە نەچوون، دەسەڵاتی وەهابییەت، هەموویانی بە موشریك و زەندیق هەژمار كرد. هەرچەندە ئەو زانا و عاریفانە لە سەرانی وەهابییەت خواناستر و شەرعزانتر بوون، بەڵام چونكە ددانیان بە دەسەڵاتدارییەكەیاندا نەدەهێنا، كەوتنە بەر تیغی كافراندنیان و بە پەردەی مەزەبیی ئاقیدەیی، دەوری بابەتەكانیان دەدا.
لە سەردەمی نوێدا، دوای دەركەوتنی بزووتنەوەی (ئیخوان موسلیمین) كەوتینەوە نێو هەمان تاس و حەمام. سەتان زانا و بیرمەندیان، بە بەهانەی ئیمان و ئاقیدە تەكفیر كرد كە لە بنەچەدا كافراندنەكە سیاسی بوو. ئەم تەكفیرە سیاسییە، بە زەقی لەنێو رەوتە توندڕەوەكانی شیعەشدا لەم سەردەمەدا، دەبینرێت.
بڕیاردان بە كافرێتیی كەسێك و دەستنیشانكردنی، كارێكی فرە ترسناكە. بە ئەندازەیەك، پەیامهێنی خودا (د.خ) لە بەرانبەر كوشتنی داناوە. واتە تاوانی كافراندنی لەڕیزی كوشتن هەژمار كردووە. لە هەردوو سەحیحی (بوخاری) و (موسلیم)دا هاتووە: «ڵعْنُ المۆمن كقتلِه، ومن رمی مۆمناً بكفرٍ فهو كقتلِه». واتە: نەفرینكردنی ئیماندار وەك كوشتنێتی و، تۆمەتباركردنی ئیماندارێكیش بە كوفر وەك كوشتنی وایە. دەی زانراوی زانیارانی ئایینە، كوشتنی یەك مرۆڤ وەك كوشتنی هەموو مرۆڤایەتییە. ئەدی ئەوە نییە قورئان دەفەرموێت: (من قَتَڵ نفْسَاً بِغیڕ نفْسٍ أو فسادٍ فی اڵارچِ فكأنَّما قتڵ النَّاسَ جمیعاً ومَنْ أحیاها فكأنَّما أحیا النَّاسَ جمیعاً).
لە دیرۆكی ئێمەدا، بەراییترین گرۆی تەكفیری، خەواریجن. تاوێ تەكفیری ئیمام (عەلی)یان كرد، ئەو كافراندنەیان پێوەندی بە نیازی سیاسییەوە هەبوو. نیازەكە بەهانە هێنانەوە بۆ جوداكردنەوەی سیاسی و حەڵاڵكردنی غافڵكوژی بوو. ئەوەش بە كردارەكی هاتە جێ. بكوژی عەلی، خۆی بە موسڵمانێكی سەرڕاست و پارێزەر لە شەریعەتی خودا دەزانی و ئەزبەركەری قورئان و سەروسیما نورانی بوو، دەق وەك ئەوانەی ئێستە. كافراندنی عەلی دەروازەی كوشتنەكەی بوو. دەگەڵ ئەمەشدا، ئیمامی عەلی بە ژیرێتیی خوی، رەتیكردەوە ئەوان كافر بكات و دووبارە لەڕێی گوتاری دینییەوە، پاڵفتەری ململانێی سیاسی برەو پێبداتەوە.
هەرچەندە بەپێی بڕاوەی قورئان، كوفر بەهانە نییە بۆ كوشتن و كوشتار، مەگەر پێوەستدار نەبووبێت بە ئاژاوەچێتی و شەڕانگێزی و یاخیبوون لە دەوڵەت. لێ نەزانی بە ئایین و بەراوێژتێگەیشتن و سەراوگێڕ خوێندنەوەی دەق، دوای كافراندنی كەسانێك لەلایەن تەكفیرییەكانەوە، چەندانیان تەنێ بە فەتوای تەكفیرچییەكی بێباك، هاتنە كوشتن. لە سەردەمی خۆماندا نموونەی زۆرمان لەم بابەتەدا وەبەر چاوانە. غافڵكوژیی (فەرەج فۆدە)ی نووسەر و بیرمەندی میسر، هەوڵی ئیغتیالی گەورە ڕۆماننووس (نەجیب مەحفووز) و (ڕەشاد خەلیفە)ی ڕێبەرێ لە ڕەوتی قورئانییەكان و، شاربەدەركردنی (نەسر حامید ئەبو زەید)ی بیرمەند و توێژەر... تاد، كە سەرەتا و دەستپێكی كوشتن و هەوڵی كوشتنیان، بە ڕێگەی كافراندنەوە، دەروازەیان بۆ كرایەوە. لە كوردستانی خۆشمان، نموونەی (عەبدولخالق مەعرووف)مان هەیە، مرۆیەكی ژیر و ڕۆشنبیر بوو، دوای كافراندنی لەلایەن تاریكبیرانەوە، هاتە كوشتن. ئەوەی ئەو پیاوە نووسی، بۆ ئەوكات نوێ و زوو بوو، ئێستا زۆر واوەتری ئەو دەگوترێت و دەنووسرێت.
كە لە زاری ئەوانەی بانگەشەی زانایی و كاری ئیسلامی و میانڕەویی دەكەن، كافراندن دەبیستین و، دەبینین نەیارە سیاسییەكانیان دەكافرێنن، دەبێت هۆشداری بە گەنجی دینداری كورد لە بەرەنجامی خراپیی ئەمجۆرە لە گوتاری ئایینی، بدەین. ئەو كافراندنە سیاسییە، لە هاندان بۆ كوشتن، چتێكی تری لێ بەر ناگرێت. هەربۆیە پەیامهێن (د.خ) تەكفیری لە خانەی كوشتندا ڕیزبەند كردووە.
لە نۆهەتەكاندا لە كوردستان بینیمان، خوێنی سەتان گەنجی داماوی ئەم وەڵاتە، بە فەتوای فەتواچییە ئیسلامگەراكان، بەهەدەر چوو و جەرگی سەتان دایبابی ئەو دەڤەرەیان سووتاندن. بە فەتوای كافراندنی ئەوان، چەندان سیاسی و بیرمەند، بەدەستی گەنجانگەلێكی هەڵخەڵەتاو بە سۆزی دینی، هاتنە كوشتن كە تا ئێستەش لە بەندیخانەكاندا كەوتوون و بابای فەتواچییش خەریكی كەیف و سەفایە لە مەزرەعە و ڤێلاكانیدا شاهانە دەژیێت.
من بە پێویستی دەبینم، سزای تایبەتی لەم وەڵاتەی ئێمە، بۆ ئەوانە دەربچێت كە بوونەتە فەتواچیی سیاسی (فەتوا بە كەسابەت و ئیش تێدەگەن) و، خەریكی بڵاوكردنەوەی كولتووری تەكفیر و تەفسیق دەبن. عەسرێك لە مزگەفتی گەورەی قەیسەریی هەولێر، دوای تەواوبوونی نوێژی جەماعەت، كوڕەكەی تەكم، چاكوچۆنییەكی گەرمی دەگەڵدا كردم و توند دەستمی گوشی، گۆتم ببوورە ناتناسم و چ باسە؟ گۆتی: گەردەنم ئازاد بكە، من ئەو بەرەبەیانییە لە فەیسبووكی خۆم، كورتە وتارێكم نووسی، تێیدا تۆم بە كافر و بێدین و هەڵگەڕاوە هەژمار كرد، كەچی بەو عەسرە كە دەتبینم لە پاڵ مندا نوێژ دەكەیت، ویژدانم ئازاری دام و پەشیمان بوومەوە لەو حوكمدانە بەپەلەیەی لەسەرت دامبوو، بۆیە داوای لێبوردن دەكەم.
ماڵی ئەو كوڕە ئاوا بێت، سپاسیشی دەكەم كە وەها هەڵوێستێكی نواند. ئاخر بهاتبا سۆزی دینی وەسەر ژیری و ئاوەزی زاڵتر بووبا، هەر لەوێ خڵاسی دەكردم و بە ئەدەبیاتی خۆیان، بەرەو جەهەننەمێی وەڕێ دەكرم. ڕۆژانە چەندان كەس، لە نووسەر و ڕۆشنبیر و هونەرمەند و شاعیر و سیاسی... لەسەر زار و بە قەڵەمی ئەو تەكفیرییانە، دێنە كافراندن، كەچی كەس پێیان ناڵێ مەرحەبا! لەسەر شەقام، كەسێ بێت جیزدانەكەت بدزێت، هانا دەبەیتە بەر پۆلیس و دزیكەریش بە سزای خۆی دەگەیەنێت.. چاكە، ئەدی بەهەمان شێوە، لەنێو ئەم شار و لەسەر ئەم شەقامەدا، كابرای تەكفیرچی، من تەكفیر بكات (كە بە زمانی حاڵ یانی خوێنت حەڵاڵە) هانا بۆ كامە پۆلیس و كێهان سزا ببەین؟ تووخواتان، جانتا دزین گەورەترە یان ئیماندزین؟ ئاخر ئەوەی من و تۆ تەكفیر دەكات، ئیمانی مەی دزیوە و خۆی خستووەتە شوێنی خودا و لێپرسینەوەی ئیمان و بێئیمانیی گرتووەتە ئەستۆی خۆی. هەرچی ئەوەی من دیتم لەو گەنج و لاوە كوردانەی چوونە نێو داعش، سەرەتا لێرە فیكرێكی تەكفیریی سەلەفیگەراییان هەبوو. دوو ساڵ بەری ئێستا، لەنێو پێشەنگای نێودەوڵەتیی كتێب لە هەولێر، ئەوەندەم زانی، گەنجێكی ڕیشدرێژی شەرواڵ كورت، هاتە كن من و دۆستەكەم، گۆتییە برادەرەكەم تۆ كافری چونكم موعتەزیلەیی، گۆتییە منیش: تۆش دوو جار كافری، چونكم ئیوها و ئەوهای. پار، هەمان گەنج، چووە نێو داعش و بووە پاڵەوانی وەحشیگەریی سەربڕین و چەندان ڤیدیۆی كەوتە نێو یوتیوب و فەیسبووك كە سەلكی پێشمەرگە دیلەكانی دەبڕی.
یەكەم بەهانەی (داعش) بۆ كوشتنی كوردان كافراندنە، داعش پێشمەرگەی بەلاوە كافرە، بۆیە دێتە كوشتاری. دەی چۆن دەبێت نمایشكارانی دینیی مە كە بانگەشەی میانڕەویی دەكەن، لە یەكەم خاڵ و هەنگاوی داعشدا ڕێكوپێك وەكو یەكتری بن و خاڵی هاوبەشیان هەبێت؟!
لە كوردستاندا، بۆ ئەوەی هزری سەحرایی و توندڕەویی دینی لەوە زێدەتر پەرە نەسێنێت، دەبێت بنبڕی كولتووری تەكفیری سیاسی بكرێت و سینەی ئاینداران بە ئەندازەی فراوانیی دونیا فراوان بكرێن. هەرچی ڕاست دەبێتەوە، بێ ئەوەی لە دەقێكی ئەدەبی و گوتارێكی هزری و فەلسەفی تێبگات، زۆر بە بوێرییەوە دەبێتە ڕێبەری كافراندنی ئەوانی دیكە. دەبێت ئیدی ڕۆڵەكانمان فێری تۆلێرانس و ئارگۆمێنت بكەین. فێر بكرێن بەرگەی ڕای پێچەوانە بگرن و نووسین بە نووسین و گوتار بە گوتار وەڵام بدەنەوە و دەمەتەقێی بابەتیانە بكەن، دوور لە برینداركردن و كافراندنی ئەوانی دیكە.
توندڕەویی دینی، گەشتێكە لە كافراندنەوە بۆ تەقاندنەوە.
رحلە من التكفیر الی التفجیر
