رووداو دیجیتاڵ
لوڕستانییەکانی نیشتەجێی تاران قوڕپێوانە تایبەتەکەی خۆیان بەبۆنەی عاشورا بەڕێوەدەبەن. لە لوڕستان باوە، بەشێک لە ماتەمگێڕانی ساڵیادی گیانلەدەستدانی ئیمام حوسێن، بۆ پێشاندانی خەم و پەژارەیان، لە تەپڵی سەر هەتا بەری پێیان قوڕاو بەخۆیاندا دەکەن.
ساڵانە لە رۆژهەڵاتی کوردستان، هاونیشتمانییانی شیعە مەزهەب بە رێوڕەسمی جیاواز یادی تاسوعا و عاشورا دەکەنەوە. دەستەی رەشپۆشی لەخۆدان بەنێو شارەکاندا دەگەڕێت و لە مزگەوت و ماڵەکانیشدا شین دەگێڕن.
حوسێن مورغزار، بەڕێوەبەری دەستەی ماتەمگێڕان لە لوڕستان دەڵێت، "لە بنەڕەتدا ئەو دەستەیەی ئێمە بۆ ماتەمگێڕانی ئیمام حوسێن و جەژن و بۆنەکانی دیکە بووە. لە ساڵی 1971ـەوە تاوەکو ئێستا، کە دەکاتە 53 ساڵ، هەموو شەوانی سێشەممە رێوڕەسمی تایبەتمان هەبووە و ماتەمگێڕانی ئیمام حوسێن و ئالی بەیتمان هەیە."
نیوە زیاتری خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستان، شیعە مەزهەبن. دانیشتووانی لوڕستان، ئیلام و زۆربەی دانیشتووانی کرماشان پێڕەوی ئەو مەزهەبەن. لە سنە و ورمێش، بەشێک لە هاونیشتمانییان شیعە مەزهەبن. کوردی نیشتەجێی خۆراسان و باکوور و ناوەندی ئێرانیش زیاتر شیعەن.
زۆربەی ماتەمگێڕان بە زمانی کوردی و شێوەزاری تایبەتی ناوچەی خۆیان شین دەگێڕن. کەسانێکیش هەن، خاوەن مەوکب و بارەگای تایبەت بە بۆنە ئایینییەکانن و خواردن و خواردنەوە بۆ شینگێڕان ئامادە دەکەن.
قاسم میهرنیا، خاوەن مەوکەب - بوجنوردی خۆراسان دەڵێت، "دەستەی تایبەت گەڕان و شینگێڕانمان هەیە. 50 کەس کە بە زنجیر لە خۆیان دەدەن و زۆربەیان گەنجن، لەو دەستەیەدان. جگە لە 10 رۆژی یەکەمی مانگی موحەڕەم، بە درێژایی ساڵیش بە بۆنە و یادی جیاواز، رێوڕەسمی ماتەمگێڕان بەڕێوەدەبەین."
عاشورا بە رۆژی 10ی مانگی موحەڕەم، یەکەمین مانگی رۆژژمێری کۆچی، دەگوترێت و ساڵانە بە ملیۆنان پەیڕەوکاری شیعە مەزهەب لە جیهاندا لەو رۆژەدا یادی گیانلەدەستدانی ئیمام حوسێن و یاوەرانی دەکەنەوە. بەبۆنەی چلەی گیانلەدەستدانیشی رێپێوانی ملیۆنی بەرەو مەزارگەکەی لە کەربەلا رێکدەخەن.
