رووداو دیجیتاڵ
لەکاتێکدا جیهان بە گۆڕانکارییەکی قووڵی سیاسیدا تێدەپەڕێت، رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بەردەوام چەقی رووداوە گرنگەکانە. لەم ئاستەنگانەدا تێڕوانینی کەسانی شارەزا و خاوەن ئەزموون گرنگییەکی تایبەتی هەیە بۆ تێگەیشتن لە ئاراستەی گۆڕانکارییەکان.
رایەن کرۆکەر، باڵیۆزی پێشووتی ئەمریکا لە عێراق و دیپلۆماتکارێک کە زیاتر لە 45 ساڵ لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا کاری کردووە، یەکێکە لەو کەسایەتییانەی ئەزموونێکی دەوڵەمەندی لە ناوچەکەدا هەیە. ئەو لە بەشێکی قسەکانی دا دەڵێت، "عێراق لوبنان نییە، میلیشیاکان داهاتوو نین". باس لەوەش دەکات، "دەبێت حکومەتی عێراق کۆنترۆڵی چەک بکات".
کرۆکەر لە حەفتاکاندا لە ئێران دەستی بە کارکردن کردووە، لە ساڵی 1983 لە تەقینەوەیەکی گەورە لە لوبنان رزگاری بووە، لە ساڵی 1990دا رۆڵێکی گرنگی لەنێوان عێراق و کوێتدا هەبووە و لە ساڵی 2007 بووە بە باڵیۆزی ئەمریکا لە عێراق.
لەم چاوپێکەوتنە تایبەتەدا، تۆڕی میدیایی رووداو میوانداری کرۆکەر دەکات بۆ ئەوەی دیدگاکانی لەسەر دۆخی ئێستای عێراق، پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا، دۆخی سووریا، رۆڵی ئێران لە ناوچەکە و ستراتیجی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا بخاتەڕوو. سەرنج و تێبینییەکانی کرۆکەر، لەبەر شارەزایی و ئەزموونە دەوڵەمەندەکەی، رووناکییەکی گرنگ دەخەنە سەر گۆڕانکارییە سیاسییەکانی ناوچەکە و داهاتووی پەیوەندییەکانی نێوان وڵاتانی رۆژئاوا و رۆژهەڵاتی نێوەڕاست.
دەقی هەڤپەیڤینەکە:
رووداو: بەڕێز کرۆکەر، سوپاس بۆ بەشداریکردنت لە بەرنامەکەمان. دەمانەوێت لە ئەزموونەکانت لە عێراق دەست پێبکەین. لەو کاتەوەی جەنابت باڵیۆز بوویت تائێستا چ گۆڕانکارییەکت لە عێراق بینیوە؟
کرۆکەر: مێژوویەکی دوورودرێژم لەگەڵ عێراقدا هەیە. یەکەمجار لە ساڵی 1978 هاتمە بەغدا بۆ ئەرکێکی دوو ساڵە، لە کاتێکدا پەیوەندیی دیپلۆماسیمان لەگەڵ عێراقدا نەبوو. دواتر سەدام حوسێن دەسەڵاتی گرتەدەست و دەرفەتم هەبوو دڕندەیی رژێمەکەی ببینم. یەکەم سەردانم بۆ کوردستانی عێراق لە ساڵی 2001 بوو، کاتێک چاوم بە سەرۆک بارزانی و سەرۆک تاڵەبانی کەوت. ئەوەی ئێستا دەیبینم پێشکەوتنێکی زۆر و ئاسایش و سەقامگیرییە.
رووداو: هەوڵەکانی حکومەتی ئێستای عێراق بۆ چاکسازی چۆن دەبینیت؟ ئاستەنگەکانی بەردەم چاکسازی چین؟
کرۆکەر: وەک بیانییەک بۆم نییە بە دەسەڵاتەوە قسە لەسەر ئاڵنگارییەکانی عێراق بکەم. ئاشکرایە کێشەی خزمەتگوزاری، کارەبا، قەرەباڵخی، بێکاری و ناکۆکی لە نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا هەن. هەروەها پرسی حەشدی شەعبی هەیە. پێموایە کاتی ئەوە هاتووە حکومەتی ناوەندی کۆنترۆڵی چەک و هێزە چەکدارەکان بکات، بەڵام ئەزموونی من پێمدەڵێت عێراقییەکان رێگە دەدۆزنەوە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەکاندا.
رووداو: داهاتووی حەشدی شەعبی چۆن دەبینیت؟
کرۆکەر: بەڕوونی لە عێراقدا جێگە بۆ میلیشیای تایبەت نییە. دەبێت تەنیا یەک دەسەڵات هەبێت، ئەویش حکومەتی عێراق و هێزە چەکدارەکانیەتی. عێراق لوبنان نییە. مۆدێلی لوبنانی کار ناکات. لە ساڵی 2008 ئەوەم بینی کاتێک مالیکی "ئۆپەراسیۆنی هێرشی شەوان"ی دژی میلیشیاکان دەستپێکرد. کاتی ئەوە هاتووە سیاسەت جێگەی بگرێتەوە.
رووداو: کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا چۆن چارەسەر دەکرێن؟
کرۆکەر: بینینی هەردوو سەرۆکوەزیران لەسەر یەک سەکۆ هاندەرە بۆ یەکێتیی فیدراڵی عێراق. هەرێمی کوردستان هەیە و حکومەتی خۆی هەیە، بەڵام لە پەیوەندی و گفتوگۆی نزیکدایە لەگەڵ بەغدا. دەبێت ئاواش بێت. کێشە زۆرن، بەڵام بڕیاری هەردوولا بۆ کارکردن لەسەر کێشەکان هانم دەدات.
رووداو: رۆڵی ئەمریکا لە چارەسەرکردنی کێشەکان چۆن دەبینیت؟
کرۆکەر: ناتوانم لەبری ئیدارەی ترەمپ قسە بکەم. پێموایە ویلایەتە یەکگرتووەکان روو لە هاوڕێ و هاوبەشەکانی دەکات بۆ بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی خۆیان. عێراقییەکان توانای چارەسەرکردنی کێشەکانی خۆیانیان هەیە. من دڵنیام هەردوو حکومەت دەتوانن ئەمانە چارەسەر بکەن.
رووداو: چ ئامۆژگارییەک دەدەیت بە ئیدارەی ترامپ لەبارەی عێراقەوە؟
کرۆکەر: هیوادارم رێز لەو هەموو کارە بگرن کە عێراقییەکان بۆ خۆیان و بۆ ئێمەیان کردووە. کوردەکان نەگۆڕ بوون لە بەرگریکردن لە خاکی عێراق و کوردستان دژی داعش. پێویستە لەوە تێبگەین کە بەرژەوەندیی هاوبەشمان لەگەڵ هەموو عێراقییەکان هەیە.
رووداو: دۆخی ئێستای سووریا چۆن هەڵدەسەنگێنیت؟
کرۆکەر: شۆڕشی سووریا تەکانێکی گەورەیە بۆ ناوچەکە. پێموایە دەرفەتێک هەیە بۆ عێراق تاوەکو رۆڵێکی ئەرێنی بگێڕێت، بە بەشداری بەغدا و هەولێر. دوژمنی ئەحمەد شەرع، دوژمنی ئێوە و ئێمەشە، ئەویش داعشە. ئەزموونی کوردی لە عێراق دەتوانێت رێنوێن بێت بۆ کوردەکانی سووریا.
رووداو: باشترین ستراتیژی ئەمریکا بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخی سووریا چی بێت؟
کرۆکەر: پێموایە ستراتیژی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەرامبەر سوریا هێشتا لە گەشەسەندندایە. هیوادارم بەشداری بکەین و بە شێوەیەکی ئەرێنی شێوەی پێبدەین.
رووداو: رۆڵی ئێران لە ناوچەکەدا چۆن دەبینیت؟
کرۆکەر: ئێران لە سووریا تووشی چەند پاشەکشەیەکی گەورە بووە. کاتی ئەوەیە دووبارە بیر لە ستراتیژی هەرێمایەتی خۆی بکاتەوە و پەیوەندیی خۆی لەگەڵ عێراقدا هەڵبسەنگێنێتەوە. دەوڵەتێکی عێراقی بەهێز لە بەرژەوەندیی درێژخایەنی ئێراندایە.
رووداو: گەورەترین ئاڵنگاری سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست چییە؟
کرۆکەر: هەموومان هیوادارین ئاگربەستەکە لە غەززە بەردەوام بێت و ئاوەدانکردنەوە دەست پێبکات. حەماس نابێت هیچ رۆڵێکی لە ئاوەدانکردنەوەدا هەبێت. ئەوان مافی بوونی خۆیان لەنێو خەڵکی شارستانیدا لەدەست داوە.
رووداو: لە کۆتاییدا، بیرەوەرییەکت لە تەقینەوەکەی بەیرووت لە ساڵی 1983؟
کرۆکەر: چەندین هاوڕێم لەدەستدا، زۆر بەختەوەر بووم کە رزگارم بوو. هەرگیز ئەوە لەبیر ناکەم کە من مامەوە کاتێک خەڵکی دیکە مردن. هەوڵ دەدەم نرخی هەر رۆژێک بزانم و رێزی لێ بگرم. ژیان بۆ هەموومان ناسکە. پێویستە داهاتوویەکی باشتر بونیات بنێین، داهاتوویەکی سەقامگیرتر و ئارامتر.
رووداو: زۆر سوپاس بەڕێز ریان کرۆکەر، باڵیۆزی پێشووتری ئەمریکا لە عێراق.
