رووداو – هەولێر
د.محەممەد شوكری، ئەندامی لێژنەی چاكسازی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ (رووداو) باسی هەنگاوەكانی چاكسازییەكانی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان دەکات و دەڵێت لە ماوەی كەمتر لە مانگێكدا، قۆناغی دووەمی ئەنجامی چاكسازییەكان رادەگەیەنرێ، كە بریتین لە چەند بڕیارێك لەبارەی سێكتەری دەرمان و زەویوزار. هەروەها دەڵێت "بەهۆی ململانێی حیزبایەتی، ئیستیجابە بۆ چاكسازییەكانی هەرێمی كوردستان لە سنووری پارێزگای سلێمانی کەمە".
بارزانی خۆی بۆ سێكتەری دەرمان لەسەر خەتە
د.محەممەد شوكری: هەنگاوەكان بەردەوامن ئەوەی كە لە 15ی شوباتی 2017 بڵاوكرایەوە بەناوی پرۆسەی چاكسازیی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بە بەشداری حكومەت، حكومەت رۆڵێكی باڵای هەبوو لەو راگەیەندراوەی كە دروستبوو، زۆربەی هەنگاوەكانیش بە بەشداریی حكومەت بوو، ئێستا لێژنە فەرعییەكان بە هاوكاریی حكومەت بەردەوامن لە كارەكان. كارەكانیش بە باشی بەڕێوەدەچن، بەتایبەتی لەسەر چەند تەوەرێك كە لە راپۆرتەكەدا باسكرابوو و پێشكەوتنیش هەیە لەو تەوەرانە. گەندەڵی لە هەندێك سێكتەر كراوە لە چەند ساڵی رابردوودا، ئەستەمە تۆ بتوانی بە ساڵێك هەمووی كۆنتڕۆڵ بكەیت، بەڵام دەكرێ رێگەچارە دابندرێت بۆ ئەوەی دووبارەنەبنەوە، بەتایبەت لە سێكتەری زەویوزار و موساتەحە و وەبەرهێنان، ئەوانە دەتواندرێ رێگەی لێبگیرێ.
بەرپرسە گەندەڵەكانی كورد لە بەغدا لە پەنجەكانی دەست زیاترن
د.محەممەد شوكری: تەوەرێكی هەستیار كە خۆم لەنێو لێژنەی چاكسازیی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان سەرپەرشتیی دەكەم، سێكتەری دەرمان و تەندروستیی خەڵكە. جەنابی سەرۆكی هەرێمی كوردستان زۆر گرنگی بەو بابەتە دەدات و خۆی لەسەر خەتە. بەردەوام دەڵێت شەڕی دەرمانی تەزویر و خراپ هیچی كەمتر نییە لە شەڕی تیرۆر.
رووداو: كەی ئەنجامی قۆناخی دووەمی ئەو چاكسازیانە رادەگەیەنرێت؟
د.محەممەد شوكری: لە راپۆرتی سەرۆكایەتیی هەرێمی کوردستاندا شتێكی باش باسكراوە، لەسەر ئەرزی واقیعیش شتی باشكراوە، ئەوەی ماوە لە داهاتوودا رادەگەیەنرێ، كۆمەڵێك بڕیاری گرنگن، رەنگە لە ماوەی كەمتر لە مانگێكدا بێ.
لە ماوەی كەمتر لە مانگێكدا چەندین بڕیاری گرنگ دەدرێن
د.محەممەد شوكری: كۆمەڵێك بڕیار دەردەچن بۆ راگرتنی گەندەڵی لە هەندێك بوار، وەك زێدەڕۆیی لەسەر موڵكی گشتی، تەواوكردنی ئەو پڕۆژانەی وەبەرهێنان كە راگیراون، لە سێكتەری دەرمانیش كۆمەڵێك بڕیاری دیكە دەدرێن كە هەموویان لە بەرژوەندی خەڵكی هەرێمی كوردستاندا دەبن.
رووداو: زۆرترین ئەو سێكتەرانەی كاریان تێدا كراوە چ سكێتەرێك بوون، زۆرترین گەندەڵی لە كامیاندا بووە؟
د.محەممەد: من لە 2011ەوە لە لێژنەی چاكسازیی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بووم. ئەوەی تێبینیم كردووە زۆرترین گەندەڵی كە كرابێت لە زەوییە، لەبەرئەوەی لایەنی پەیوەنددار لەسەر چاودێریكردنی ئەو بابەتە كەمتەرخەم بوون. نزیكەی 87 هەزار باخ لە كوردستان هەن و زۆربەیان بە زێدەڕۆیی دروستكراون. ئەو باخانە رێگەوبانیان بۆ چووە، كارەبایان بۆ چووە. بیری ئیرتیوازی و بیری دیكەی تێدا لێدراوە، كە هەموویان بوونەتە كێشە بۆ كەرتی كشتوكاڵ و ئابووریی گشتی و ئاوی ژێرزەوی. گوشارێكی زۆریان لەسەر كارەبا دروستكردووە و زۆربەشیان پارەی كارەبا نادەن.
رووداو: خەڵك گلەیی دەكات كە چاكسازییەكان لەسەر ئاستی باڵا نین و لێپرسینەوە لەگەڵ گەورە بەرپرسان ناكرێت؟
د.محەممەد شوكری: جەنابی سەرۆك قسەیەكی كردووە دەڵێت: لە منەوە دەستپێبكەن. كە جەنابی سەرۆك خۆی ئامادەبێت، باوەڕناكەم كەسێكی دیكە هەبێت ئیستیسنا بێت.
87 هەزار باخ لە كوردستان هەن، زۆربەیان بە زێدەڕۆیی دروستكراون
د.محەممەد شوكری: ئەو مەلەفانەی دراونەتە دەستەی نەزاهە، زۆرن. بەشێكیان لەڕێگەی ئێمەوە بوون. بەشێكی دیكەیان بە رێگەی دیكە بوون. جەنابی سەرۆك سەرەتا سێ لێژنەی لاوەكیی دروستكرد، لەوانەش لێژنەی دەرمان و پێشمەرگە كە كۆمەڵێك كەیسیان داوەتە دەستەی نەزاهە. هەروەها لێژنەی زەوی و زار، كە كۆمەڵێك كەیسی داوەتە داواكاری گشتی. ئەوان وەك داواكاری گشتی نزیكەی 1000 كەیسیان داوەتە دادگا. ئەگەر چاو لە لیستی تەجاوزات بكەی لە هەموو ئاستێكی تێدایە. لە دەستەی نەزاهە نزیكەی 352 كەس مەلەفی دادگایان بۆ كراوەتەوە لە هەموو هەرێمی كوردستان. مەرجیش نییە ئەو كەسانە بەرپرس بن.
رووداو: ئەو كەسانەی مەلەفیان لە دادگایە، وەزیریان تێدایە؟
د.محەممەد شوكری: نەگەیشتووەتە ئاستی وەزیر.
بەرپرسی باڵای كورد لە بەغدا لە گەندەڵی تێوەگلاون
رووداو: پێشتر خەرجیی بەكاربردن لە كوردستان زۆر بوو، ئەو چاكسازییانە چەند لەو خەرجییانە كەمدەكەنەوە؟
د.محەممەد: كێشەی سەرەكیی كوردستان ئەو خەرجییە زۆرانە بوو کە حكومەت هەندێك كاری كرد كە پێشتر نەكراوە، ئاسانكاریی زۆر كرا بۆ خەڵك، بەڵام حكومەت نەیتوانی بە باشی سوود لەو داهاتانە وەربگرێت كە لەدەستیدا بوو، ئێستا حكومەت 70%ی خەرجییەكانی كەمكردووەتەوە و بەو حاڵەش بەڕێوەدەچێ.
زۆرترین گەندەڵی لە كەرتی زەویوزار كراوە
رووداو: چاكسازییەكانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان هیچ بەرپرسیكی لایەنەكانی دیكەی گرتووەتەوە یان تەنیا بەرپرسانی پارتین؟
د.محەممەد شوكری: خۆ ئەو هەموو گەندەڵییە تەنیا لە هەولێر و دهۆك نییە، هەندێك مەلەفی دەستەی نەزاهە لە سنووری سلێمانی و گەرمیان و راپەرین و هەڵەبجە هەیە، بەڵام ژمارەیان زۆر نییە و داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەكان كراوە كە پێویستە لەوێ جووڵە بكرێ.
رووداو: باسی سلێمانیت كرد، لە راپۆرتەكەی سەرۆكایەتی هەرێمی کوردستان زیاتر ئاماژە بە ئەنجامدانی چاكسازی لە هەولێر و دهۆك كرابوو نەك سلیمانی. ئایا لە سلێمانی گەندەڵی نییە یان هەنگاوەكان بەساردی بەرەو پێشەوە دەچن؟
د.محەممەد شوكری: لەوێ ئیستیجابە كەمە. بەهۆی ئەوەی پەرش و بڵاوی هەیە لەنێوان حیزبەكان، نەبوونی بڕیاریكی جێگیر لەوێ و ئەو پەرش و بڵاوییەی كە یەكێتی خۆی هەیەتی و لەگەڵ گۆڕان و حیزبەكانی دیكە، وایكردووە ئیستیجابە بۆ ئەو چاكسازییە كەمبێت، هاوکات لە زۆر شوێن خەڵكیك هەیە كە خۆی بە كوێخای ئەو ناوچەیە دەزانێت، ململانێی حیزبەكان لەو ناوچانە كاریگەریی زۆری كردووەتە سەر پرۆسەی چاكسازی، بەڵام لە هەولێر و دهۆك هەر گۆڕانكارییەك پێویست بێت دەكرێت. ئێمە بڕوایەكمان هەیە، چاكسازی بە خەڵكی باش دەكرێ.
دەستەی نەزاهە 352 دۆسیەی لە دادگا كردووەتەوە
د.محەممەد شوكری: من هیچ ناوێك ناڵێم، بەڵام حكومەتی عێراق و عێراقیش بەگشتی لە فەوزایەكی زۆری گەندەڵیدایە و پارەیەكی زۆر بەهەدەردراوە. بەرپرسانی ئێمەش لەوێ بێبەش نین لەو گەندەڵییانە. واتە هەندێك لەو بەرپرسانە پێیان غەزایە ئەگەر پارەی عێراق بدزن. هەندێك لەو بەرپرسانە، كە رەنگە لە ئاستی زۆر بەرزدا بن لە گەندەڵییەوە گلاون، بەڵام بێگومان كەس ئیستیسنا ناكرێت لە چاكسازی، ژمارەشیان زیاترە لە پەنجەكانی دەست.
رووداو: عومەر كۆچەر سەرۆكی لێژنەی چاكسازی لە پەرلەمانی كوردستان دەڵێت كە وەزیر هەیە لەم كابینەی حكومەت تۆمەتبارە بە گەندەڵی، هیچ وەزیرێك لەم كابینەیە مەلەفی گەندەڵی بۆ كراوەتەوە؟
د.محەممەد شوكری: ئەگەر عومەر كۆچەر مەلەفی لەلایە و بیداتە ئێمە، بە خۆشحاڵییەوە كاری لەسەر دەكەین.
رووداو: واتە تاوەكو ئێستا هیچ مەلەفێك دژی هیچ وەزیرێك نەكراوەتەوە؟
د.محەممەد شوكری: نازانم.
هیچ وەزیرێك لەسەر گەندەڵی نەدراوەتە دادگا
رووداو: لێژنەی دەستپاكی پەرلەمانی كوردستان لە رابردوودا 400 مەلەفی گەندەڵی بۆ سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان نارد، ئەو مەلەفانە بە كوێ گەیشتن و چەند كەس تێوەگلاون؟
د.محەممەد: مەسەلەی مەلەف ناردن زۆر ئاسانە بۆ هەر لایەنێك، بەڵام ئەو مەلەفانە دەبێت لێكۆڵینەوەی تێدا بكرێت، مەلەف زۆرن، بەڵام كە لێكۆڵینەوە دەكەی زۆربەی لە قۆناخی یەكەم بە درۆ دەردەچێ. بەشەكەی دیكەش دەبێت بە وردی لێكۆڵینەوەی لەسەر بكرێت.
رووداو: چەند بەرپرس گیراون؟
د.محەممەد شوكری: تاك و تەرا گیراون، بەڵام لە ئاستی زۆر باڵادا نین. بۆ خەڵكیش ئاشكرا دەكرێت چی كراوە؟ كێ گیراوە؟ كێ رێگریی سەفەری لێكراوە؟ ئەو پرۆسەیە بەردەوامە. هەر كەسێك دەستی هەبووبێت لە دزینی پارەی خەڵك لە كەرتی گشتی یان سەربازی یان تایبەت و بە ئەنقەست بێت، ئەوە حیسابی لەگەڵ دەكرێت و دەبێ پارەكەش بگەڕێنێتەوە.
هەندێك بەرپرسی كورد دزینی پارەی بەغدا بە غەزا دەزانن
د.محەممەد شوكری. بێگومان هەیە. رەنگە لە هەندێك شوێن كەمتەرخەمی هەبێت و گرێبەستی ناڕێك كرابێت. خەڵكێك لە بازرگانیی نەوت لە نێوخۆ لە ماوەیەكی زۆر كەمدا دەوڵەمەند بوون. رەنگە ئەوەش بۆ لاوازیی سیستم بگەڕێتەوە، بەڵام گرێبەستەكانی حكومەت لەگەڵ ئەو دوو كۆمپانیایەی كە وردبینی بۆ كەرتی نەوت و گاز دەكەن، پێشبینی دەكەم ئەنجامی زۆر باشی هەبێت.
رووداو: وەكو لێژنەی چاكسازی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان چ داواكاریەكتان هەیە لە خەڵك و لایەنەكانی دیكە؟
د.محەممەد شوكری: داوا دەكەین راگەیاندنەكان پشتگیری ئەو پرۆسەیە بكەن، سوپاسی رووداو دەكەین بەجدی هاوكاریی كردووین و بەڕاستی پاڵپشتی پڕۆسەی چاكسازی كردووە، هەندێك خەڵك هەیە تەنیا لە راگەیاندنەكانەوە چاكسازن و داوادەكەم لە ئەرزی واقیعیشدا چاكسازی بكەن. داوا لە خەڵك دەكەین شتی راست بداتە لێژنەكان بۆئەوەی بتوانین چاكسازییەكی واقیعی بكەین و سیستمێك دابنێین بۆئەوەی لە داهاتوودا گەندەڵی نەمێنێ.
.webp&w=3840&q=75)