رووداو دیجیتاڵ
زانایانی زانکۆی کامبریج رێگەیەکی نوێیان دۆزیوەتەوە بۆ دروستکردنی خانەی خوێنی مرۆڤ لە تاقیگەدا، بە شێوەیەک کە زۆر لەوە دەچێت کە بە سروشتی لەناو سکی دایکدا (لە کۆرپەلەدا) دروست دەبێت. ئەم دۆزینەوە گەورەیە دەتوانێت دەرگا بۆ چارەسەری نوێی نەخۆشییەکانی خوێن وەک شێرپەنجەی خوێن بکاتەوە.
چۆن ئەم کارەیان کرد؟
زانایان بنەخانەی (stem cells) مرۆڤیان بەکارهێناوە بۆ دروستکردنی پێکهاتەیەکی سێ رەهەندیی زۆر بچووک کە لە ئاوڵەمەیەکی زۆر سەرەتایی دەچێت. ناویان لەم پێکهاتانە ناوە "هیماتۆید". ئاوڵەمە قۆناخی سەرەتایی دروستبوونی کۆرپەلەیە لە دوای پیتاندنی هێلکە.
• ئەم پێکهاتە بچووکانە، دوای دوو هەفتە لە تاقیگەدا، خۆیان دەستیان بە دروستکردنی خوێن کرد.
• زانایێک دەڵێت: "ساتێکی زۆر سەرنجڕاکێش بوو کاتێک رەنگی سووری خوێن لەناو قاپەکەدا دەرکەوت، تەنانەت بە چاوی ئاساییش دەبینرا."
• سەیر لەوەدایە، ئەم پێکهاتانە جگە لە خوێن، خانەی لێدانی دڵیشیان دروست کرد، هەروەک چۆن لە کۆرپەلەیەکی راستەقینەدا روودەدات.
بۆچی ئەم دۆزینەوەیە گرنگە؟
ئەم کارە نوێیە چەندین سوودی گەورەی هەیە:
1. لێکۆڵینەوە لە نەخۆشییەکان: زانایان ئێستا دەتوانن لە نزیکەوە سەیری ئەوە بکەن کە چۆن نەخۆشییەکانی وەک شێرپەنجەی خوێن (لۆکیمیا) دروست دەبن و رێگەی چارەسەری باشتر بدۆزنەوە.
2. دروستکردنی خوێن بۆ نەخۆش: لە داهاتوودا دەتوانرێت خانەی هەر کەسێک بەکاربهێنرێت بۆ دروستکردنی خوێنێکی تایبەت بە خۆی. بەمەش کێشەی نەگونجانی خوێن و رەتکردنەوەی لەلایەن جەستەوە نامێنێت.
3. بەرهەمهێنانی خانەی بەرگری: ئەم رێگەیە دەتوانێت خانەی بەرگریی جەستە (T-Cell) بەرهەم بهێنێت، کە بۆ چارەسەری زۆر نەخۆشیی دیکە بەکاردێن.
4. تێگەیشتن لە سەرەتای ژیان: یارمەتیدەرە بۆ تێگەیشتن لەوەی کە چۆن ژیانی مرۆڤ لە سەرەتاوە دەستپێدەکات و خوێن چۆن دروست دەبێت.
ئەم دۆزینەوەیە وەک هەنگاوێکی گەورە دادەنرێت بەرەو چارەسەری پزیشکیی نوێ و یارمەتیدانی ملیۆنان کەس لە داهاتوودا.
ئەم توێژینەوەیەلە لە گۆڤاری Cell Reportsی ئەمریکی بڵاوکراوەتەوە.
