رووداو دیجیتاڵ
سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان چارەسەرێک بۆ تەنگەی هورمز و هاتووچۆی دەریاوانی بە تەنگەکە دەخاتەڕوو.
ئەنتۆنیۆ گوتێرێز، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەمڕۆ دووشەممە ئامانجەکەیانی بۆ هاتووچۆی بازرگانی بە تەنگەی هورمز خستەڕوو و رایگەیاند، "ئامانجەکەمان سادەیە، کەمکردنەوەی مەترسییە دەستبەجێیەکان، پاڵپشتیکردنی هاتووچۆیەکی رێکوپێکتر و پێشبینیکراوتر، و هاوکاریکردن لە بونیادنانەوەی ئەو متمانەیەی پێویستە بۆ دیپلۆماسی و هێورکردنەوەی گرژییەکان؛ ئەمەش دەتوانرێت بە خێرایی بخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە".
دەقی قسەکانی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان:
"لە مانگی ئازاردا، من گرووپێکی کارکردنم (Task Force) پێک هێنا بۆ پەرەپێدان و پێشنیارکردنی میکانیزمی کردەیی، لەوانەش بۆ چارەسەرکردنی پێداویستییە مرۆییەکان کە بەهۆی قەیرانی گەرووی هورمزەوە دروست بوون. ئەم هەوڵە تایبەتە لەلایەن بەڕێوەبەری جێبەجێکاری نووسینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ خزمەتگوزارییەکانی پڕۆژە (UNOPS) سەرپەرشتی دەکرێت و هەریەک لە ئۆنکتاد (UNCTAD)، رێکخراوی نێودەوڵەتیی دەریاوانی، و ژووری بازرگانی نێودەوڵەتی دەگرێتەوە.
ئەوان لەگەڵ لایەنەکانی تر کاریان کردووە بۆ پەرەپێدانی میکانیزمێکی کردەیی و کات-بۆ-دیاریکراو بۆ بونیادنانی متمانە، کە لە سەرەتادا سەرنج دەخاتە سەر پەین و کەرەستە خاوە پەیوەندیدارەکان، بەڵام توانای ئەوەی هەیە بۆ بەرهەمەکانی تریش فراوان بکرێت. ئەم میکانیزمە مۆڵەتی تێپەڕبوون لە گەرووی هورمز نادات و ماف و ئەرکەکانی هیچ وڵاتێکی ئەندام لە ژێر سایەی یاسا نێودەوڵەتییەکاندا ناگۆڕێت.
بڕیارە سەروەرییەکان بە تەواوی لای وڵاتانی ئەندامی بەشداربوو دەمێننەوە، بەڵام نەتەوە یەکگرتووەکان وەک ئاسانکارێکی بێلایەن کار دەکات. ئامانجەکەش سادەیە: کەمکردنەوەی مەترسییە دەستبەجێیەکان، پاڵپشتیکردنی هاتوچۆیەکی ڕێکوپێکتر و پێشبینیکراوتر، و هاوکاریکردن لە بونیادنانەوەی ئەو متمانەیەی کە پێویستە بۆ دیپلۆماسی و هێورکردنەوەی گرژییەکان؛ ئەمەش دەتوانرێت بە خێرایی بخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە.
پشتگیریی نێودەوڵەتی بۆ ئەم هەوڵە هاندەر بووە، بەتایبەتی لەلایەن ئەو وڵاتە لاوازانەی کە تێدەگەن کاتێک هێڵە زیندووەکانی دەریاوانی پەکدەخرێن، چی دەکەوێتە مەترسییەوە. ئەوەی ئێستا پێویستە هاوکاری و ئیرادەی سیاسیی لایەنەکانە، و داوا لە هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکەم بە جددی و بنیادنەرانە بەشدار بن.
ئەم میکانیزمە جێگرەوەیەک نییە بۆ گەڕاندنەوەی تەواوی ماف و ئازادییەکانی دەریاوانی، یان بۆ ئەو چارەسەرە سیاسییانەی کە بۆ کۆتاییهێنان بەم ململانێیانە پێویستن، بەڵام هەنگاوێکی یەکەمی کردەییە—سەلمێنەری ئەوەیە کە تەنانەت لە نێوان ململانێکانیشدا، دەتوانرێت مەترسییەکان کەم بکرێنەوە، هاووڵاتیانی مەدەنی بپارێزرێن، و جووڵەی کاڵا سەرەکییەکان پارێزراو بێت. جێگرەوەی ئەمە بریتی دەبێت لە بەردەوامیی پەککەوتن، بێ متمانەیی قووڵتر، و زیادبوونی مەینەتی بۆ خەڵکانی زۆر دوورتر لەو ناوچانەی کە ڕاستەوخۆ کاریگەر بوون.
بەڵام دەمەوێت زۆر ڕوون بم کە پیادەکردنی بێبەربەستی ماف و ئازادییەکانی دەریاوانی بەردی بناغەی ئاشتی، یەکگرتوویی و خۆشگوزەرانی هاوبەشە. پاراستنی ئەم مافانە وەک پاراستنی جووڵە مرۆییەکان وایە لە ڕووی یاساییەوە."
