رووداو دیجیتاڵ
بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی پەیمانگەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست کە نووسینگەی سەرەکی لە واشنتنە، هێزی پێشمەرگەی کوردستان، یەکێکە لە گرنگترین هاوبەشە بەرگرییەکانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دا و شایستەی ئەوەیە تواناکانی بەرزبکرێنەوە بە چەک و راهێنان، بەڵام دابەشبوونی حیزبی کاریگەری لەسەر ئەو هێزە هەیە و رێگرە لەپێشکەوتنی هێزەکە، سەرەڕای ئەوەی لەو ماوەیەدا دەڤەری هاوبەش و هەنگاوەکانی یەکگرتنەوەی پێشمەرگە بەرەوپێشچوون.
لە لێکۆڵینەوەکەدا هاتووە:" هێزی پێشمەرگە، کە باڵی سەربازیی حکومەتی هەرێمی کوردستانە، یەکێک بووە لە گرنگترین هاوبەشە بەرگرییەکانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دا، کە پەیوەندییەکانیان لە بواری ئاسایش دا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1991 ، بەڵام دڵسۆزیی هێزەکانی پێشمەرگە بە تووندی لە نێوان دوو پارتی سیاسیی سەرەکیی هەرێمی کوردستان (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان)دا دابەش بووە؛ هەر لایەکیان فەرماندەیی حیزبیی یەکەکانی خۆیان دەپارێزن، ئەمەش رێگرە لەبەردەم ئەو هێزەدا".
ئەم لێکۆڵینەوەیە بە ناونیشانی"سوپای کوردستان"، کارایی پێشمەرگە هەڵدەسەنگێنێت، بەتایبەت لە ئەزموونی شەڕی دژی داعش (2014-2017) و پێکدادانەکانی دواتریان لەگەڵ سوپای عێراق و "گرووپە چەکدارەکانی نزیکی ئێران".
بەپێی لێکۆڵینەوەکە:" تێگەیشتنێکی باشتر لە خاڵە بەهێز و لاوازەکانی پێشمەرگە"دا دەبێتە بنەما بۆ هاوئاهەنگی داهاتووی نێوان ئەمریکا و هەرێمی کوردستان.
لە لێکۆڵینەوەکەدا هاتووە:" سەرەڕای هەندێک شکستی بەرچاو، پێشمەرگە بەشێوەیەکی گشتی سەلماندوویەتی هێزێکی شەڕکەری گونجاو و لێهاتووە و هاوبەشێکی متمانەپێکراوی ئەمریکایە، لە داهاتوودا، ئەمریکا دەبێت کار لەسەر بەهێزکردنی پێشمەرگە بکات بۆ ئەوەی بتوانێت سنوورەکانی هەرێمی کوردستان بپارێزێت، رێگری لە هەژموونی ئێران بکات و بەردەوامبێ لە شەڕی دژی گرووپە تیرۆریستییەکان". بۆیە بەپێی راپۆرەکە:" پێویستە ئەمریکا گوشار بکات بۆ پێناسەکردنی پێشمەرگە وەکو هێزی سەرەکیی بەرپرسیار لە پاراستنی سنوورەکان. ئەم هەوڵە دەبێت دابینکردنی چەکی قورستر و پەرەپێدانی بەرگریی ئاسمانی بگرێتەوە".
مەرجەکانی ئەمریکا بۆ چاکسازی و یەکخستنی فەرماندەیی
لە لێکۆڵینەوەکەدا باس لە '' مەرج و گوشار'' کراوە بۆ یەکخستنی پێشمەرگە و هاتووە:" پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی ئەمریکا و هەرێمی کوردستان دەبێ مەرجداربێت بە پێشکەوتنی راستەقینە لە چاکسازییەکانی پێشمەرگە و یەکخستنی فەرماندەیی لەژێر چەتری وەزارەتی پێشمەرگەدا، نەک دابەشبوون لە نێوان پارتی و یەکێتی دا. سەرەڕای چەندین ساڵ باسی چاکسازی، هەرێمی کوردستان پێشکەوتنی کەمی بەدەستهێناوە. پەیوەندییە قووڵەکان لەگەڵ هەرێمی کورستان دەبێت رەچاوی نیگەرانییەکانی تورکیا و حکومەتی بەغداش بکات. ئەگەر بەغدا بەردەوامبێ لە حەواندنەوەی گرووپە چەکدارەکان و کارکردن دژی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە رێگەی تارانەوە، ئەوا پاساو بۆ بەهێزکردنی پێشمەرگە زیاتر دەبێت".
بەپێی لێکۆڵینەوەکە:" بەشداریی زیاتری ئەمریکا لە چاکسازییەکان دەبێت لە رێگەی گوشارکردن بێت، بۆ دیاریکردنی پلە و پۆستە سەربازییەکان لەسەر بنەمای لێهاتوویی نەک دڵسۆزیی حیزبی. ئەگەر پێشمەرگە پێشکەوتنی باش پێشانبدات، ئەمریکا دەتوانێ بە ناردنی راستەوخۆی چەک پاداشتی بکات، لەوانە: درۆنی بجووکی سیخوڕی، مووشەکی دژەتانک، سیستەمی بەرگریی ئاسمانی و زرێپۆشی شەڕکەر. هەروەها دوای دڵنیابوونەوە لە سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنی، ئەمریکا دەتوانێ هاوکارییە داراییەکانی بۆ مووچەی پێشمەرگە نوێ بکاتەوە".
پێکهاتە و دامەزراوەییبوونی پێشمەرگە
لە بەشێکی دیکەی لێكۆڵینەوەکەدا دەقە دەستوورییەکانی عێراق باسکراون لە بارەی پێشمەرگەوە:"دەستووری 2005ـی عێراق دانی بە هەرێمی کوردستان و دەسەڵاتەکانی دانا (مادەی 117) و مافی پێدان کە هێزی ئەمنیی ناوخۆیی وەکو پۆلیس و پاسەوانی هەرێمیان هەبێت (مادەی 121). لەکاتێکدا سەرۆکی هەرێمی کوردستان فەرماندەی گشتییە، بەڵام فەرماندەیی هێزەکان هێشتا بەسەر یەکەی 80 (پارتی) و یەکەی ٧٠ (یەکێتی) دابەش بوون. بڕیارە تاوەکو ئەیلوولی 2026 هەموو ئەم هێزانە بخرێنە سەر وەزارەتی پێشمەرگە" .
هەر لەو لێکۆڵینەوەدا باس لە پێکهاتەی پێشمەرگە کراوە کە " لەسەر بنەمای لیوا رێکخراوە و دابەشکراوە بەسەر 8 میحوەردا".
لەبارەی ژمارەی پێشمەرگەش، لە لێکۆڵینەوەکەدا هاتووە:" خەمڵاندنەکان بۆ ژمارەی پێشمەرگە جیاوازن؛ هەندێک دەڵێن 190 بۆ 250 هەزارە و هەندێکی دیکەش دەڵێن دەگاتە ٣٥٠ هەزار، بەڵام بەپێی هەڵسەنگاندنێکی ساڵی 2021، نزیکەی 56 هەزار پێشمەرگەی ئامادە بۆ شەڕ هەن".
شەڕی دژی داعش؛ تاقیکردنەوەی کارایی پێشمەرگە
لێکۆڵینەوەکە باسی کارایی پێشمەرگەش دەکات لە شەڕی دژی داعش و کۆنتڕۆڵکردنەوەی ناوچەکان دا، تێیدا هاتووە:" لە ساڵی 2014دا داعش موسڵی کۆنترۆڵکرد و سوپای عێراق هەرەسی هێنا. پێشمەرگە لە سەرەتادا ئامادە نەبوو بۆ شەڕێکی بەوشێوە گەورە و کلاسیکی و، زیاتر وەکو سوپایەکی پاسەوان و بازگە مەمەڵەی دەکرد. لە ئابی 2014دا داعش هێرشی کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان؛ شنگال، مەخموور، گوێر و جەلەولا کەوتنە دەست داعش. هۆکاری شکستە سەرەتاییەکان نەبوونی چەکی قورس و ئۆتۆمبێلی زرێپۆش بوو بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئۆتۆمبێلە بۆمبڕێژکراوەکانی داعش. بە پشتیوانیی ئاسمانیی ئەمریکا، پێشمەرگە هێرشی پێچەوانەی دەستپێکرد".
هەر لە لێکۆڵینەوەکەدا هاتووە:" سیروان بارزانی گوێڕی گرتەوە و هێزەکانی دژە تیرۆری یەکێتی بەشداربوون، پێشمەرگە بە هاوکاریی پەکەکە و یەپەگە و هێزە عێراقییەکان توانییان زۆربەی ناوچەکان و بەنداوی موسڵ رزگار بکەنەوە".
پاراستنی هێڵەکانی پێشەوە و قۆناخی 2015 و 2016
لێکۆڵینەوەکە باسی پێشکەوتن و شارەزایی پێشمەرگە دەکات لە شەڕی دژی داعش دا و دەڵێت:" پێشمەرگە هێڵێکی بەرگریی جێگیری بە درێژایی 1050 کیلۆمەتر دروست کرد، پێشمەرگە فێری تاکتیکی نوێ بوو؛ سەنگەری کۆنکرێتی و خەندەقی لێدا و بە مووشەکی میلانی دژەتانک کە هاوپەیمانان پێیان دابوون، توانییان هێرشە خۆکوژییەکانی داعش رابگرن".
باس لەوەش دەکات:" لە ئایاری 2016دا داعش هێڵەکەی لە تلسقۆف بەزاند و سەربازێکی هێزی تایبەتی ئەمریکی (Charlie Keating) کوژرا، بەڵام پێشمەرگە زۆر بەخێرایی هێرشی پێچەوانەی کرد و ناوچەکەی پاککردەوە. پێشمەرگە لەم ماوەیەدا لە هێزێکی پارتیزانییەوە گۆڕا بۆ هێزێکی لێهاتوو لە شەڕی کلاسیکدا".
ئۆپەراسیۆنی رزگارکردنی موسڵ
هەر لەو لێکۆڵینەوەدا باسی رۆڵی پێشمەرگە لە شەڕی موسڵ دەکرێت و تێیدا هاتووە :" پێشمەرگە رۆڵێکی پشتیوانیی گرنگی هەبوو لە گرتنەوەی موسڵ دا. رێگە ستراتیجییەکانی باکوور و رۆژهەڵاتی موسڵی گرت و شارۆچکەی باشیکی رزگار کرد".
قوربانی و شەهیدی پێشمەرگە بەشێکی دیکەی لێکۆڵینەوەکەیە و تێیدا دەڵێت:" لەم شەڕەدا پێشمەرگە قوربانیی زۆری دا؛ تاوەکو کۆتایی شەڕی موسڵ، نزیکەی 2000 پێشمەرگە شەهید بوون و 12 هەزار دیکەش بریندار بوون. فەرماندە سەربازییەکانی ئەمریکا پێشمەرگەیان وەکو یەکێک لە باشترین هێزەکانی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست وەسف کردووە".
هێرشی 16 ی ئۆکتۆبەری 2016 و پاشەکشە لە کەرکووک
بەپێی لێکۆڵینەوەکە:" دوای گشتپرسی سەربەخۆیی، سوپای عێراق و حەشدی شەعبی بە سەرپەرشتی ئێران هێرشیان کرد. لە 16ـی ئۆکتۆبەردا زۆربەی هێزەکانی یەکێتی لە کەرکووک پاشەکشەیان کرد، ئەمەش وایکرد پێشمەرگە زۆربەی ئەو ناوچانەی لە 2014 گرتبووی، لەدەستی بدات".
باسی بەرگری پردێ و سحێلاش دەکرێت لە لێکۆڵینەوەکەدا و تێیدا هاتووە:" تەنیا لە سحێلا و پردێ بەرگرییەکی سەخت کرا و پێشمەرگە توانییان بە چەکی دژەتانک رێگری لە پێشڕەوییەکان بکەن. ئەم رووداوە لاوازیی فەرماندەیی دوو فاقی و حیزبیی پێشاندا و بووە هۆی لەدەستدانی متمانە لە نێوان لایەنەکان دا".
هەڵسەنگاندنی کارایی سەربازیی پێشمەرگە
• گیانی جەنگاوەری: پێشمەرگە خاوەن گیانێکی جەنگاوەری بەهێزە و ناسنامەی نەتەوەیی هۆکارێکی سەرەکیی خۆڕاگرییانە.
• جووڵە و پلاندانان: پێشمەرگە لە دەرەوەی شارەکان و لە ناوچە شاخاوییەکاندا زۆر لێهاتوون و فەرماندەکانیان لە پلاندانان بۆ هێرشی چەند قۆڵی شارەزان.
• پەیوەندی لەگەڵ هاوپەیمانان: پشتیوانیی ئاسمانیی ئەمریکا (CJOC-E) و مەشق و راهێنانی هاوپەیمانان (KTCC) رۆڵی یەکلاکەرەوەیان هەبوو.
• دابەشبوونی فەرماندەیی: گەورەترین لاوازیی پێشمەرگە دابەشبوونی سیاسییە کە لە کاتە هەستیارەکاندا کاریگەریی نەرێنی لەسەر فەرماندەیی و کۆنتڕۆڵ دادەنێت.
راسپاردەکان بۆ سیاسەتی ئەمریکا( بەپێی لێکۆڵینەوەکە)
- ناساندنی پێشمەرگە وەک هێزی فەرمی: ئەمریکا دەبێ پێشمەرگە وەکو هێزی سەرەکیی پاراستنی سنوورەکانی هەرێمی کوردستان بناسێنێت.
- پڕچەککردن بە چەکی قورس: دابینکردنی تانکی ئەبرامز، زرێپۆشی برادلی و سترایکەر و، سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی (Avenger) و (HAWK) بۆ بەرەنگاربوونەوەی مووشەک و درۆنەکانی ئێران.
- مەرجدارکردنی هاوکارییەکان: پێویستە هاوکارییە داراییەکان تەنیا بۆ ئەو یەکانە بن کە یەکخراون و سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنییان هەیە. ئەمریکا مووچەی پێشمەرگەی لە 240 ملیۆن دۆلارەوە لە ساڵی 2023 بۆ 60 ملیۆن لە ساڵی 2025 کەمکردووەتەوە و لە 2026دا دەبێتە سفر، بۆیە دەبێت ئەمە وەکو کارتێکی گوشار بەکاربێت بۆ چاکسازی.
- دەستوەردان لە پلەبەرزکردنەوە: ئەمریکا دەبێ رۆڵی هەبێت لە دیاریکردنی فەرماندەکان بۆ ئەوەی لەسەر بنەمای لێهاتوویی بێت نەک حیزبی.
- پەرەپێدانی هێزی دژە تیرۆر: بەهێزکردنی پەیوەندیی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا (SOF) لەگەڵ دژە تیرۆری هەرێمی کوردستان.
- هاندانی داهێنانی ناوخۆیی: پێویستە هەرێمی کوردستان هانبدرێت بۆ ئەوەی چەکی سووک و تەقەمەنی لە ناوخۆدا بەرهەمبێنێ تاوەکو کەمتر پشت بە دەرەوە ببەستێت.
لە کۆتایی لێکۆڵینەوەکەدا کە بەشێوەی ئەنجام و کۆتایی نووسراوە، هاتووە:" پێشمەرگە سەلماندوویەتی هاوبەشێکی کاریگەرە، بەڵام دابەشبوونی سیاسی گەورەترین رێگرە لە بەردەم گەشەکردنی. ئەگەر چاکسازییەکان تاوەکو ساڵی 2026 سەر بگرن و فەرماندەییەکی نیشتمانیی یەکگرتوو پێکبێت، ئەمریکا دەتوانێ هاوبەشییەکەی بۆ ئاستێکی باڵاتر بەرز بکاتەوە و پێشمەرگە بکاتە سوپایەکی سەردەمیانە کە بتوانێت بەرگری لە سنوورەکانی هەرێمی کوردستان بکات بەرامبەر هەر هەڕەشەیەکی دەرەکی. هەر بەپێی لێکۆڵینەوەکە:" ئەگەر بەغدا بەردەوامبێ لە نزیکبوونەوە لە تاران، ئەوا پێگەی هەرێمی کوردستان و هێزی پێشمەرگە بۆ ئەمریکا دەبێتە بژاردەی یەکەم".
