رووداو دیجیتال
لە ناوەندی ململانێیەکی تووندی هەرێمیدا، کە رۆژ لە دوای رۆژ ئاگرەکەی کڵپە دەسێنێت، دوورگەیەکی بچووکی مەرجانی لە باکووری کەنداو وەک "هێڵی سوور" و پارێزراوترین ناوچەی ئێران ماوەتەوە. دوورگەی خارگ، کە بە شاڕەگی ئابووریی کۆماری ئیسلامیی ئێران دادەنرێت، سەرەڕای ئەوەی ئاسانترین ئامانجە بۆ فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، بەڵام تاوەکو ئێستا لە هەڵمەتە سەربازییەکان بەدوور گیراوە. شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم خاڵە هەستیارە، پەردە لەسەر ستراتیژیی قووڵی واشنتن بەرامبەر تاران لادەدات.
بۆچی خارگ بۆ تاران 'ژیان یان نەمانە'؟
دوورگەی خارگ، کە تەنیا چەند کیلۆمەترێک درێژە و 25 کیلۆمەتر لە کەناراوەکانی ئێرانەوە دوورە، مێژووەکەی بۆ ساڵانی شەستەکان دەگەڕێتەوە، کاتێک کۆمپانیای "ئەمۆکۆ"ی ئەمریکی دروستی کرد.
ئەمڕۆ ئەم دوورگەیە گەورەترین و سەرەکیترین تێرمیناڵی هەناردەکردنی نەوتی خاوی ئێرانە.
بەهۆی ئەوەی کەناراوەکانی ئێران کەمکوڵن و ناشێن بۆ لەخۆگرتنی کەشتییە زەبەلاحەکان، خارگ بووەتە تاقە دەروازەی ستراتیژی؛ لە کۆی هەر 10 بەرمیل نەوت، کە ئێران بۆ بازاڕەکانی جیهان (بەتایبەت چین) دەینێرێت، 9 بەرمیلیان لەم دوورگەیەوە باردەکرێن. ریچارد نێفیۆ، جێگری پێشووی نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری ئێران، گرنگیی شوێنەکە لە یەک رستەدا کورت دەکاتەوە: "بەبێ خارگ، ئابووری ئێران بە تەواوی دادەڕمێت."
هێڵە سوورەکەی واشنتن
سەرەڕای ئەوەی دۆناڵد تڕەمپ، باس لە فراوانکردنی بازنەی ئامانجەکان دەکات بۆ سەر ژێرخانی ئێران، بەڵام کۆشکی سپی تاوەکو ئێستا دەستی بۆ خارگ نەبردووە. ئەمە تەنیا لەبەر ترسی سەربازی نییە، بەڵکو پەیوەندی بە "یارییەکی درێژخایەن"ـەوە هەیە.
مایکل دۆران، لێکۆڵەری باڵا لە پەیمانگای هادسۆن، پێیوایە واشنتن هێڵێکی سووری مێژوویی لە دەوری خارگ کێشاوە. ئامانجەکە تەنیا لێدانی رژێمی ئێستا نییە، بەڵکو پاراستنی ژێرخانێکە کە بۆ "ئێرانی دوای جەنگ" یان هەر حکومەتێکی داهاتوو پێویست دەبێت. تێکشکاندنی خارگ واتە مایەپوچکردنی ئێران بۆ چەندین ساڵ، ئەمەش بارگرانییەکی گەورە بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دروست دەکات، ئەگەر بیانەوێت وڵاتەکە ئاڕاستە بکەنەوە.
ترسی شۆکی بازاڕ و تۆڵەی تاران
یەکێکی دیکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی پاراستنی خارگ، بازاڕی وزەی جیهانییە. هەر هێرشێک بۆ سەر ئەم تێرمیناڵە کە توانای بارکردنی 7 ملیۆن بەرمیل نەوتی رۆژانەی هەیە، نرخی نەوت بۆ ئاستێکی پێوانەیی بەرز دەکاتەوە. جگە لەوەش، نێفیۆ ئاماژە بەوە دەکات، کە ئەمریکا و ئیسرائیل دەزانن لێدانی خارگ واتە "کۆتایی یارییەکە" بۆ تاران، بۆیە ئەگەری زۆرە ئێران وەک کاردانەوە، تەواوی ژێرخانی نەوتی وڵاتانی کەنداو بکاتە ئامانج و گەرووی هورمز دابخات.
لە کاتێکدا یائیر لاپید، سەرۆکی ئۆپۆزیسیۆنی ئیسرائیل، داوا دەکات "هەموو کێڵگە نەوتییەکانی ئێران لە خارگ تێکبشکێنرێن" بۆ ئەوەی رژێمەکە بڕووخێت، بەڵام بەرپرسانی سەربازیی ئەمریکا بە وریاییەوە مامەڵە دەکەن. ئەوان دەیانەوێت نەوتەکە "لە دەستی کۆماری ئیسلامی دەربهێنن" نەک ژێرخانەکە بە تەواوی لەناو ببەن.
کارەکان لە خارگ بەردەوامن
سەرباری ئاڵۆزییەکان، داتاکانی چاودێریی کەشتییەکان نیشانی دەدەن، کە خارگ هێشتا بە تەواوی کاردەکات. لە هەفتەی رابردوودا چەندین سوپەرتانکەر لەوێ باریان کردووە. هەرچەندە ئێران سیستەمی ناسینەوەی کەشتییەکان دەگۆڕێت بۆ شاردنەوەی جموجۆڵەکانی، بەڵام شارەزایان دەڵێن هەناردەکردن بەردەوامە.
لە کۆتاییدا، دوورگەی خارگ تەنیا پارچە زەوییەکی مەرجانی نییە، بەڵکو کلیلی هاوسەنگیی هێزە لە ناوچەکەدا. مانەوەی بە سەلامەتی تاوەکو ئێستا نیشانەی ئەوەیە کە نە ئەمریکا و نە ئیسرائیل نایانەوێت ئێران بگەیەننە خاڵی "هەموو شتێک یان هیچ"، چونکە تێکچوونی ئەو هاوسەنگییە، جەنگەکە بۆ ئاستێک دەبات کە کۆنترۆڵکردنی نرخەکەی بۆ جیهان زۆر گران دەبێت. وەک سەرچاوەیەکی ئاگادار دەڵێت: "ئامانجەکە تێکشکاندنی تەواوەتی ئێران نییە، بەڵکو رێگەخۆشکردنە بۆ گۆڕینی رژێم."
.jpg&w=3840&q=75)
