ئێران پێشنیازێکی نوێ لەبارەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی تاوتوێ دەکات

رووداو دیجیتاڵ

ئێران تاوتوێی کۆمەڵێک پێشنیازی نوێ و دیاریکراو لەبارەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی دەکات تاوەکو لە رێگەی رێککەوتن لەگەڵ ئەمریکا کۆتایی بە جەنگ بهێنێت. بەرپرسانی ئاگادار لە دانوستاندنەکان رایدەگەیێنن ئەم هەڵوێستەی تاران دەبێتە پێشکەوتنێکی گەورە لە هەوڵە دیپلۆماسییەکانی قەتەر بۆ رێگریکردن لە هەڵگیرسانی جەنگێکی بەرفراوان.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، 5ـی تشرینی دووەمی 2026، رۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ئەمریکی لە زاری پێنج بەرپرسی ئاگادار لە دانوستاندنەکان کە لە نێویاندا بەرپرسێکی ئەمریکی و دوو بەرپرسی ئێرانی هەن، ئاشکرای کرد، نێوەندگیرانی قەتەر لە چەند رۆژی رابردوودا چەندین خولی گفتوگۆیان لە (تاران، دۆحە و ئەرمینیا) کردووە تاوەکو رێگە لە هەڵگیرساندنەوە و پەرەسەندنی جەنگ بگرن.

رۆڵی جەی دی ڤانس و نامەکەی بۆ تاران

بەپێی راپۆرتەکە، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رۆڵێکی سەرەکی لە پاڵپشتیکردنی هەوڵەکانی نێوەندگیریی قەتەر دەبینێت تاوەکو پێش بە شەڕێکی گەورە بگرێت.
ڤانس لە 25ـی ئۆکتۆبەری 2026، نامەیەکی بۆ موحسین رەزایی، بەرپرسی ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران ناردووە و پێشنیازی دانوستاندنی راستەوخۆی لەسەر پرسی ئەتۆم کردووە.

لە 2ـی نۆڤەمبەری 2026 رایگەیاند، پێشکەوتن لەگەڵ ئێرانییەکان بەدەستهاتووە و ئەو و ترەمپیش بە ئومێدەوە لە ئەگەری گەیشتن بە رێککەوتن دەڕوانن هەرچەندە بژارەی سەربازیش لەبەردەستدایە.

گفتوگۆ نهێنییەکان و یۆرانیۆمی پیتێنراو

هەرچەندە موحسین رەزایی لە گوتارێکی تەلەڤزیۆنیدا مەرجی هەڵگرتنی گەمارۆی سەر بەندەرەکان و ئازادکردنی پارە سڕکراوەکانی بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆ دانابوو، بەڵام لە کۆبوونەوە نهێنییەکاندا لەگەڵ شاندی قەتەر نەرمی نواندووە.

رەزایی هاوشانی عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوە و محەممەدباقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمان لە گفتوگۆدایە. کێشەی سەرەکیی یەدەگی 440 کیلۆگرام یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێرانە بە رێژەی 60٪ کە دۆناڵد ترەمپ داوای رادەستکردنی دەکات، بەڵام تاران رەتی دەکاتەوە یۆرانیۆمەکە بباتە دەرەوەی وڵات و ئامادەیی نیشان داوە لەژێر چاودێریی پشکنەرە نێودەوڵەتییەکاندا لەنێو خاکی خۆیدا خەستییەکەی دابەزێنێت.

مەترسیی هێرشی سەربازی و نیگەرانیی کەنداو

ئەم هەوڵە دیپلۆماسییانە لە کاتێکدان سوپای ئەمریکا و ئیسرائیل لیستێکیان لە ئامانجە هەستیارەکان و ژێرخانی وزەی ئێران ئامادە کردووە بۆ ئەوەی لە ئەگەری شکستی دانوستاندنەکان هێرشیان بکەنە سەر.

لە بەرامبەردا وڵاتانی کەنداو نیگەرانن لەوەی هەر هێرشێکی نوێ زیان بە سەقامگیریی وڵاتەکانیان بگەیەنێت. ئەنوەر قارقاش، راوێژکاری دیپلۆماسیی سەرۆکی ئیمارات لە بەحرەین رایگەیاند، وڵاتانی کەنداو نایانەوێت گەڕێکی دیکەی شەڕ لە ناوچەکەدا ببینن و داوای چارەسەری سیاسی دەکەن.

ململانێی سەربازیی نێوان ئەمریکا و ئێران لە کۆتایی مانگی شوباتی 2026 بە فەرمی دەستیپێکرد و دوای ئەوەی ئێران هاتووچۆی کەشتییەکانی لە تەنگەی هۆرموز سنووردار کرد، قەیرانێکی گەورەی وزە دروست بوو.

لە مانگی حوزەیراندا هەردوو وڵات گەیشتنە ئاگربەستێک بۆ کردنەوەی تەنگەکە و دەستپێکردنی دانوستاندنی ئەتۆمی، بەڵام ئاگربەستەکە پێشێلکرا و پێکدادانەکان دەستیان پێکردەوە.

دوای ئەوەی پارتی کۆمارییەکان بەهۆی لێکەوتە ئابوورییەکانی ئەم جەنگەوە لە هەڵبژاردنەکانی 3ـی تشرینی دووەمی 2026 زۆرینەی کۆنگرێسیان لەدەستدا، نرخی نەوت دابەزی و گوشارەکان لەسەر دۆناڵد ترەمپ زیادیان کرد تاوەکو رێگە بۆ چارەسەری دیپلۆماسی خۆش بکات و جەنگەکە کۆتایی پێبهێنێت.