رووداو دیجیتاڵ
فیولپەمپ (ماتۆڕی پاڵنەری سووتەمەنی) بە یەکێک لە گرنگترین و هەستیارترین پارچەکانی سیستمی کارکردنی ئۆتۆمبێل دادەنرێ. کاری سەرەکیی ئەم ئامێرە بریتییە لە راکێشانی بەنزین لە تانکییەکەوە و ناردنی بۆ بزوێنەری ئۆتۆمبێلەکە بە پەستانێکی دیاریکراو و بەردەوام.
بۆ ئەوەی ئەم کردارە بە سەرکەوتوویی ئەنجام بدرێ، پێویستە ئەو بەنزینەی کە پێیدا تێدەپەڕێ، خاوێن بێت و خاوەنی تایبەتمەندییە سرووشتییەکانی خۆی بێت. هەر گۆڕانکارییەک لە پێکهاتەی بەنزینەکە، بەتایبەتی تێکەڵبوونی بە ئاو، دەبێتەهۆی تێکچوونی خێرای ئەم سیستمە.
تایبەتمەندییە سرووشتییەکانی بەنزین
زۆرجار وادەزانرێ، بەنزین تەنیا مادەیەکە بۆ سووتان و بەرهەمهێنانی وزە، بەڵام لەڕووی زانستی و ئەندازیارییەوە، بەنزین تایبەتمەندییەکی زۆر گرنگی دیکەی هەیە کە بریتییە لە (چەورکردن).
بەنزین لە بنەڕەتدا لە نەوت دروست دەکرێ، بۆیە لە پێکهاتەکەیدا بڕێک چەوری هەیە کە وەک گریس یان رۆنێکی سووک کار دەکات.
کاتێک فیولپەمپەکە کاردەکات، پارچە ناوەکییەکانی بە خێراییەکی زۆر دەسووڕێنەوە. ئەم چەورییەی ناو بەنزینەکە وا دەکات کە پارچە ئاسن و پلاستیکییەکانی نێو فیولپەمپەکە بە ئاسانی بەسەر یەکدا بخلیسکێن و لێکخشان لە نێوانیاندا کەم بێتەوە، واتە بەنزین لێرە وەک چەورکەر (لوبریکانت) رۆڵ دەبینێت. بێ ئەم تایبەتمەندییە چەورییە، پارچەکان لە ماوەیەکی زۆر کورتدا دەسوێن و لەنێو دەچن.
ئاو چۆن دەچێتە نێو تانکی ئۆتۆمبێل؟
بەر لەوەی باسی زیانەکانی ئاو بکەین، گرنگە بزانین ئاو چۆن دەچێتە نێو تانکییەوە. زۆرجار بەهۆی خراپیی کواڵیتی ئەو بەنزینخانانەی ئۆتۆمبێلەکەی لێ پڕ دەکرێتەوە، ئاو تێکەڵی بەنزینەکە دەکرێ.
هەندێک جاری دیکە، کاتێک تانکی بەنزین بۆ ماوەیەکی زۆر بە بەتاڵی دەمێنێتەوە، هەوای نێو تانکییەکە بەهۆی گۆڕانی کەشوهەواوە دەبێتە دڵۆپە ئاو و دەکەوێتە خوارەوە بۆ نێو بەنزینەکە. بەو پێیەی ئاو قورسترە لە بەنزین، راستەوخۆ دەچێتە خوارەوە و لە بنی تانکییەکەدا کۆدەبێتەوە، رێک لەو شوێنەی کە فیولپەمپەکە سووتەمەنییەکەی لێوە رادەکێشێت.
میکانیزمی زانستی: چۆن ئاو فیولپەمپ لەکار دەخات؟
کاتێک فیولپەمپەکە لەگەڵ بەنزین، ئاو رادەکێشێت، سێ کێشەی سەرەکی و کوشندە روودەدەن کە هۆکارن بۆ وەستان و سووتانی ماتۆڕەکە:
نەمانی چەوری و زیادبوونی لێکخشان
بەنزین مادەیەکی چەورە و فیولپەمپەکە دەپارێزێ، بەڵام ئاو توانای چەورکردنی پارچەکانی نییە. کاتێک ئاو دەچێتە نێو ماتۆڕی فیولپەمپەکەوە، راستەوخۆ ئەو چینە چەورەی بەنزینەکە دەشواتەوە و لایدەبات.
لە ئەنجامدا، پارچە ئاسنەکانی نێو فیولپەمپەکە راستەوخۆ بەر یەک دەکەون و لێکخشانیان زۆر دەبێت. ئەم لێکخشانە زۆرە وا دەکات کە بزوێنەرەکە قورس بێت و نەتوانێت بەباشی بسووڕێتەوە.
دروستبوونی ژەنگ و داخووران
ئاو دووژمنی سەرەکیی کانزاکانە. کاتێک ئاو دەچێتە نێو فیولپەمپەکەوە، تەنانەت ئەگەر بڕەکەیشی کەم بێت، دەبێتە هۆی کارلێکی کیمیایی و ئۆکساندن (دروستبوونی ژەنگ).
ژەنگەکە بە خێرایی لەسەر پارچە ناوەکییەکانی فیولپەمپەکە دروست دەبێت. ئەم ژەنگە نەک تەنیا رێڕۆی کارکردنی پارچەکان تێکدەدات، بەڵکو دەبێتەهۆی دروستبوونی خەڵتە و وردە ئاسنی بچووک کە بەتەواوی بزوێنەرەکە دەوەستێنێت.
بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و سووتان
بەهۆی ئەوەی لێکخشان زۆر بووە و ژەنگ دروست بووە، کارەبایەکی زۆرتر پێویستە بۆ ئەوەی فیولپەمپەکە بسووڕێتەوە. ئەم پەستانە زۆرە وا دەکات کە وایەر و کۆیلەکانی نێو فیولپەمپەکە زۆر گەرم بن.
لەبەر ئەوەی بەنزینەکە خۆی وەک ساردکەرەوەیەکیش کاردەکات بۆ فیولپەمپەکە و ئێستا ئاوی تێدایە، سیستمی ساردکردنەوەکەش تێکدەچێت. لە ئەنجامدا پلەی گەرمیی بزوێنەرەکە بەشێوەیەکی مەترسیدار بەرز دەبێتەوە و پلاستیک و وایەرەکان دەتوێنەوە، کە ئەمەش لەڕووی میکانیکییەوە پێی دەگوترێت (سووتانی فیولپەمپ).
بەنزینی ئۆکتان نزم زیان بە فیولپەمپ دەگەیەنێت؟
زۆرجار باس لەوە دەکرێ جۆری ئۆکتانی بەنزین (وەک نۆرماڵ یان موحەسەن) دەبێتەهۆی سووتانی فیولپەمپ.
لەڕووی زانستییەوە ئەمە هەڵەیە. ئاستی ئۆکتان تەنیا پەیوەندی بە توانای بەرگەگرتنی بەنزینەوە هەیە بۆ پەستان پێش ئەوەی بسووتێت. بەکارهێنانی بەنزینی ئۆکتان نزم تەنیا زیان بە ناوەوەی بزوێنەری ئۆتۆمبێل دەگەیەنێت و دەبێتەهۆی دروستبوونی دەنگی نەخوازراو لە مەکینەدا (خڕەخڕ)، بەڵام هیچ پەیوەندییەکی راستەوخۆی بە سووتان یان تێکچوونی فیولپەمپەوە نییە. کێشەی فیولپەمپ تەنیا پەیوەندی بە ئاو و پیسیی نێو بەنزینەکەوە هەیە.
کێشەی کەمیی بەنزین لە تانکییدا
یەکێکی دیکە لەو هۆکارانەی کە پەیوەندییەکی تەواوکەری بەم بابەتەوە هەیە، بریتییە لە هێشتنەوەی بڕێکی زۆر کەم لە بەنزین لەنێو تانکییدا. ئەم خووە زۆر زیانبەخشە بۆ فیولپەمپ لەبەر دوو هۆکاری سەرەکی:
یەکەم: فیولپەمپ بۆ ئەوەی سارد ببێتەوە پێویستی بەوەیە کە بەتەواوی لەنێو بەنزیندا نقوم بووبێت. کاتێک بەنزین کەم دەبێتەوە، فیولپەمپەکە رووت دەبێتەوە و هەوا لێی دەدات، ئەمەش وا دەکات زووتر گەرم بێت و ئەگەری سووتانی زیاتر بێت.
دووەم: هەموو تانکییەکی ئۆتۆمبێل بە تێپەڕبوونی کات خەڵتە و پیسی تێدا کۆدەبێتەوە و دەچێتە بنی تانکییەکە. کاتێک بەنزینەکە زۆر کەم دەبێتەوە، فیولپەمپەکە ناچار دەبێت ئەو خەڵتە و پیسییە زۆرەی بنی تانکییەکە رابکێشێت بۆ ناوەوەی خۆی، کە ئەمەش دەبێتە هۆی گیرانی فیلتەرەکان و تێکچوونی پارچەکانی ناوەوەی.
بۆ پاراستنی فیولپەمپی ئۆتۆمبێل لەم کێشانە، پێویستە شۆفێران هەمیشە ئاگاداری ئەو شوێنانە بن کە بەنزینی لێ تێدەکەن بۆ ئەوەی دڵنیا بن لەوەی بەنزینەکە خاوێنە و ئاوی تێدا نییە. هەروەها، زۆر گرنگە رێگە نەدرێ ئاستی بەنزینی تانکییەکە زۆر دابەزێ و بگاتە هێڵی سوور (گڵۆپ هەڵبکات)، بەتایبەتی لە وەرزی هاوین و گەرمادا کە فیولپەمپەکان زیاتر پێویستیان بە ساردکردنەوەیە.
