پەرلەمانتارێک: لێکتێگەیشتن لەسەر پلەبەرزکردنەوە و سێ یەکەمەکان هەیە

رووداو دیجیتاڵ

شاندی باڵای دانوستانکاری حکومەتی هەرێمی کوردستان کە هەفتەی رابردوو سەردانی بەغدای کردبوو، ئەمڕۆ لە پیرمام لەگەڵ مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان و فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق کۆبووەوە. پەرلەمانتارێکی بەشداربووی کۆبوونەوەکەش دەڵێ، لێکتێگەیشتنی ئەرێنی لەسەر پرسی پلەبەرزکردنەوە و دامەزراندنی سێ یەکەمەکان هەیە، بەڵام ناکۆکی لەسەر رێژەی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجە و دابینکردنی بەنزین هێشتا بەردەوامە.

رۆژی شەممە، 12ـی ئەیلوولی 2026، زیرەک تەیار زێباری، ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان دوای بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەکە بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "کۆبوونەوەی ئەمڕۆ زۆر ئەرێنی و بەرهەمدار بوو. باس لەو گفتوگۆیانە کرا کە شاندی دانوستانکاری حکومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ وەزارەتی دارایی فیدراڵ ئەنجامی دابوون. زانیاریی وردمان لە شاندەکە وەرگرت و گفتوگۆی تێروپڕ لەسەر چەند خاڵێکی سەرەکی کرا کە پەیوەستن بە مافە دەستوورییەکانی خەڵکەوە."

ئەو پەرلەمانتارە ئاماژەی بەوە کرد، ئەو بابەتانەی لە کۆبوونەوەکەدا خرانەڕوو، بڕیارە بخرێنە نێو رەشنووسی بودجەی حکومەتی عێراقەوە و گوتی: "بڕیارە لە 15ـی ئەم مانگەدا رەشنووسەکە بنێردرێتە ئەنجوومەنی وەزیران و لە ناوەڕاستی مانگی داهاتووشدا رەوانەی پەرلەمانی عێراق بکرێت."

سەبارەت بە دۆسیەی مووچە و شایستە داراییەکان، زیرەک تەیار زێباری گوتی: "دەبێت وەک فراکسیۆنە کوردستانییەکان و وەک فراکسیۆنی پارتی، هەمووان یەکدەنگ بن لەم دۆخە هەستیارەدا کە رەشنووسەکە لە وەزارەتی دارایی عێراقە. شاندەکە داوای کردووە مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستانیش هاوشێوەی عێراق مافی خۆیان پێبدرێت؛ ئێستا لە گفتوگۆداین و جارێ جێبەجێ نەکراوە، لێکتێگەیشتنێکی ئەرێنی هەیە، بەڵام یەکلاکردنەوەی دەکەوێتە سەر گفتوگۆکانی داهاتوو. هەروەها دەبێت مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستانیش مافەکانیان هاوشێوەی مووچەخۆرانی عێراق بێت".

لەبارەی مافەکانی فەرمانبەران و دەرچووانیش، باسی لەوە کرد: "یەکێکی دیکە لەو خاڵانەی تاوتوێ کرا، پرسی پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەرانی سەربازی و مەدەنی بوو کە بڕیارە لە رەشنووسی بەشەبودجەی عێراقدا جێگیر بکرێت؛ لەگەڵ وەزیری دارایی عێراق باس کراوە و ئەویش بۆچوونی ئەرێنی بووە. هاوکات لەسەر دامەزراندنی سێ یەکەمەکانیش شاندەکە لەگەڵ وەزیری دارایی قسەیان کردووە و وەزیر ئامادەیی نیشانداوە کە ئەم خاڵەش یەکلا بکرێتەوە و لە بەشەبودجەی عێراق جێگیر بکرێت."

سەبارەت بە خاڵە ناکۆکەکانی نێوان هەولێر و بەغدا، زێباری روونیکردەوە، رێژەی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەدا یەکێکە لە جیاوازییە سەرەکییەکان و گوتی: "ئێستا ناکۆکی هەیە؛ شاندی دانوستانکاری کوردستان داوا دەکات رێژەی دانیشتووانی کۆتا سەرژمێری ساڵی 2024 بۆ بەشەبودجە و مووچە هەژمار بکرێت کە دەگاتە 14.1%، بەڵام عێراق داوا دەکات 12.67% بێت، ئەم خاڵە یەکلانەبووەتەوە و گفتوگۆی لەسەر دەکرێت."

پرسی بەنزین و سووتەمەنی خاڵێکی دیکەی ناکۆکییەکانە، وەک ئەو ئەندامەی ئەنجوومەنی نوێنەران گوتی: "ئێستا رۆژانە 50 هەزار بەرمیل نەوت دەدرێتە هەرێمی کوردستان و ئەو بڕەش جێگیر (ئیجباری) کراوە و زیاترمان پێ نادرێت کە ئەمە داواکاریی حکومەت نەبووە، ئەو 50 هەزار بەرمیلەش کاتێک دەکرێتە بەنزین تەنیا یەک ملیۆن و 700 هەزار لیتر بەرهەم دەهێنێت کە بەشی کوردستان ناکات. یەکێک لە خاڵە ناکۆکەکان ئەوەیە ئێمە داوا دەکەین چۆن بۆ 15 پارێزگاکەی عێراق بەشە بەنزین دابین دەکرێت، بە هەمان شێوە بۆ کوردستانیش دابین بکرێت."

بڕیاریشە لە درێژەی هەوڵەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان، لەم هەفتەیەدا شاندی باڵای دانوستانکاری حکومەتی هەرێمی کوردستان دووبارە سەردانی بەغدا بکاتەوە.

7ـی ئەیلوول شاندێک لە ژمێرکاری وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان سەردانی بەغدایان کرد. 8ـی ئەیلوول حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، شاندێکی دیکەی باڵای حکومەتی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی گفتوگۆکردن لەسەر پرۆژەیاسای بودجەی 2027 و جێگیرکردنی شایستە داراییەکان گەیشتە شاری بەغدا.

20-8-2026، وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان، دوای زیاتر لە مانگێک لە گفتوگۆی چڕ و خەمڵاندنی هەمەلایەنەی داهات و خەرجییەکان، کۆتاییهاتنی پرۆسەی ئامادەکردنی پشکی هەرێمی کوردستانی بۆ پڕۆژەیاسای بودجەی فیدراڵیی 2027 راگەیاند و پڕۆژەکەی بە هەردوو شێوازی کاخەزی و ئەلیکترۆنی رەوانەی بەغدا کرد.