حکومەتی ئەمریکا بە هاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیا زەبەلاحەکانی وەک گووگڵ، مێتا و ئێنڤیدیا، پڕۆژەیەکی زەبەلاحیان بە گوژمەی نزیکەی 1.8 ملیار دۆلار راگەیاند، بە مەبەستی دروستکردنی "خانەی دیجیتاڵی" (Virtual Cells) لە نێو کۆمپیوتەرەکاندا بۆ تاقیکردنەوەی دەرمان و نەخۆشییەکان.
"خانەی دیجیتاڵی" چییە و چۆن کار دەکات؟
لە کاتی ئاساییدا، کاتێک زانایان دەیانەوێت دەرمانێکی نوێ تاقیبکەنەوە یان لە نەخۆشییەک تێبگەن، دەبێت لە تاقیگەدا ساڵانێکی زۆر تاقیکردنەوە لەسەر خانەی راستەقینە، گیانداران یان مرۆڤ بکەن؛ بەڵام ئامانجی ئەم پڕۆژەیە ئەوەیە کە کۆپییەکی تەواوی دیجیتاڵیی خانەیەکی زیندوو لە نێو کۆمپیوتەرە پێشکەوتووەکاندا دروستبکرێت.
بە بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد و کۆمپیوتەرە زەبەلاحەکان، زانایان دەتوانن لەسەر شاشەی کۆمپیوتەر ببینن کە خانەکە چۆن بەرامبەر دەرمان یان ڤایرۆس پەرچەکردار نیشان دەدات، بێ ئەوەی پێویست بکات بچنە نێو تاقیگەکانەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی تاقیکردنەوەکان لە چەند خولەکێکدا بکرێن نەک چەندین ساڵ.
کێ پارەکە دابین دەکات؟
گووگڵ دیپمایند، کۆمپانیای مێتا و کۆمپانیای ئایزۆمۆرفیک بەیەکەوە 300 ملیۆن دۆلار دەخەنە نێو ئەم پرۆژەیە. هەروەها کۆمپانیای ئێنڤیدیا بەهێزترین کۆمپیوتەر و چیپە پێشکەوتووەکانی بۆ تەرخان دەکات.
وەزارەتی وزەی ئەمریکا زیاتر لە 500 ملیۆن دۆلار بۆ بەکارهێنانی سووپەرکۆمپیوتەرەکانی تەرخان دەکات، هاوکات پەیمانگەی نیشتمانیی تەندروستیی ئەمریکا (NIH) بە بەهای 500 ملیۆن دۆلار زانیاری و داتای پزیشکی دەخاتە خزمەت پڕۆژەکەوە.
دامەزراوەی بایهەب (Biohub) بڕی 500 ملیۆن دۆلاری بۆ پەرەپێدانی مایکرۆسکۆپ و ئامێرەکانی وێنەگرتنی خانەکان دابینکردووە، تاوەکو وێنەی وردی ملیۆنان تاوەکو ملیاران خانە لە نێو جەستەدا بگرن.
بۆچی ئەمە بە شۆڕشێکی پزیشکی دادەنرێت؟
ئەلێکس رایڤز، سەرۆکی بەشی زانست لە دامەزراوەی بایهەب دەڵێت: "هەبوونی مۆدێلێکی دیجیتاڵیی لەم شێوەیە دەتوانێت شۆڕش لە دۆزینەوە زانستییەکاندا بکات. ئەمە دەرگایەکی تەواو نوێ دەکاتەوە تاوەکو زۆر باشتر لە نەخۆشییە سەختەکان تێبگەین و رێگەی نوێ بۆ دروستکردنی دەرمان و چارەسەر بدۆزینەوە."
ئایا ئێستا پڕۆژەکە ئامادەیە؟
نەخێر. ئەم گوژمە گەورەیەی ئێستا راگەیێندراوە (نزیکەی 1.8 ملیار دۆلار)، بۆ ئەوەیە بناخەی کارەکە دابنرێت، واتە کۆکردنەوەی داتای بێشومار لەسەر خانەکان و دابینکردنی کۆمپیوتەرە زەبەلاحەکان و تەکنەلۆجیای پێویست، تاوەکو لە چەند ساڵی داهاتوودا یەکەمین مۆدێلی تەواوی خانەی دیجیتاڵی بەرهەمبهێنرێت.
