رووداو - دیجیتاڵ
رێکارە توندەکانی بازگە و سۆنارەکانی کەرکووک، جارێکی دیکە شۆفێرانی بارهەڵگری هێنایە سەر شەقام. شۆفێران لە بازگەی دارەمان دژی مانەوەی چەندین کاژێری لە نۆرەی سۆنار و وەرگرتنی بەرتیل خۆپێشاندانیان کرد و بۆ ماوەی سێ کاژێر رێگەی سەرەکییان داخست.
شۆفێرانی بارهەڵگری سایلۆی چیمەنتۆ دەڵێن، تەنانەت ئەگەر ئۆتۆمبێلەکانیشیان بەتاڵ بێت، دەبێت 5 بۆ 6 کاژێر لە نۆرەی سۆناردا بوەستن. خەلیل حەسەن، شۆفێرێکی بارهەڵگرە و بە رووداوی راگەیاند: "هەر جارە و بە بیانوویەک رێگریمان لێ دەکەن، کە قسەشیان لەگەڵ دەکەیت بە ساردییەوە دەڵێن ئەوە کێشەی تۆیە نەک ئێمە."
هیوا سابیر، شۆفێرێکی دیکەیە و باس لە زیانە داراییەکانیان دەکات و دەڵێت: "پێشتر رۆژانە دوو کاروانم لە نێوان سلێمانی و هەولێر دەکرد، بەڵام ئێستا بەهۆی ئەم بازگانەوە کاروانێکیشم پێ ناکرێت؛ ناهێڵن کاسبی بکەین."
'بێ بەرتیل هیچ شتێک تێپەڕ نابێت' جگە لە دواکەوتن، شۆفێران و خاوەن کۆمپانیاکانی گەیاندن گلەیی لە "سەرانەسەندن" دەکەن. سامان نووری، خاوەنی کۆمپانیایەکی گەیاندن دەڵێت: "پێش ئەوەی بگەیتە بازگەکە، سوپا داوای 20 بۆ 50 هەزار دینار دەکات. لە گومرگ و سۆناریش بە هەمان شێوە دەبێت پارە بدەیت، ئەگەرنا کارت بۆ ناکەن."
ئەم دۆخە وایکردووە بازرگانی لە نێوان شارەکانی هەرێمی کوردستان و کەرکووک تێچوویەکی خەیاڵی لەسەر بێت. عومەر مامۆ، جێگری سەرۆکی ژووری بازرگانیی کەرکووک، دۆخەکە بەم شێوەیە وەسف دەکات: "هێنانی کارتۆنێک کەلوپەل لە سلێمانی یان هەولێرەوە بۆ کەرکووک، وەک ئەوەیە لە چینەوە بیهێنیت."
بەڵێنە جێبەجێ نەکراوەکانی حکومەت بۆ چارەسەری ئەم کێشەیە، بڕیار وابوو لە 1ـی ئابی ئەمساڵەوە پێناسی گومرگی لە نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا یەک بخرێت و سیستەمی (ئەسیکۆدا) جێبەجێ بکرێت تاوەکو خاڵە گومرگییەکانی کەرکووک هەڵبگیرێن، بەڵام تائێستا ئەم بڕیارە نەچووەتە بواری جێبەجێکردنەوە.
پوختەی کێشەکانی بازگەی دارەمان:
- نۆرەی سۆنار: 5 بۆ 6 کاژێر چاوەڕوانی بۆ هەر بارهەڵگرێک.
- بەرتیل: وەرگرتنی پارەی نایاسایی لەلایەن هێزە ئەمنییەکان و کارمەندانی گومرگ.
- داخستنی رێگە: شۆفێران بۆ 3 کاژێر رێگەی کەرکووک - هەولێریان داخست.
- ئەنجام: شۆفێران بێ وەرگرتنی هیچ بەڵێنێکی چارەسەر، کۆتاییان بە خۆپێشاندانەکە هێنا.
تاوەکو ئەو کاتەی سیستەمی گومرگیی نێوان هەولێر و بەغدا بە تەواوی یەکناخرێت، بازگەکانی کەرکووک وەک بەربەستێکی گەورە لەبەردەم جووڵەی بازرگانی و بژێویی شۆفێرانی هەرێمی کوردستان دەمێننەوە.
