رووداو - هەولێر
شابازاڕەكانی هەولێر وەك مۆڵەكانی دوبەی كاڵای گرانبەهایان تێدایە. هوتێلە پێنج ئەستێرەكانی هەم شوێنی تایبەتیان بۆ خواردن و خواردنەوە جۆراوجۆرەكان تەرخان كردووە، هەم بۆ پشوودان مەلەوانگە و شوێنی بەسەربردنی كاتیان رێكخستووە. نابێ ئەو شوێنە دێرین و مێژووییانەشمان بیر بچێت كە یونسكۆ وەكو شوێنەوار لە هەولێر دەستنیشانی كردوون. لە رووی ئاسایشەوە كوردستان جێی متمانەیە تەنانەت بۆ ئەو خانمانەیش كە بە تەنیا سەردانی هەرێم دەكەن. ئەی بۆچی هەرێمی كوردستان سەرنجی گەشتیاری رانەكێشاوە؟
وەڵامەكە پێوەندی بە هەڵكەوتەی جوگرافیاوە هەیە: ئەگەرچی هەرێمی كوردستان هیچی لە بەشەكانی دیكەی عێراق ناچێت، بەڵام بەبێ ویستی خۆی بە عێراقی وێرانەوە لكێنراوە. شەڕی داعشیش لەولاوە بوەستێ. ئەگەرچی كاتێك سەردانی شارەكانی هەرێمی كوردستان دەكەی، هیچ هەست بەوە ناكەیت كە شەڕ هەیە.
مەولەوی جەبار، بەڕێوەبەری دەستەی گەشتیاریی كوردستان دەڵێ "لە دەرەوە خەڵك وا دەزانن ئێمە هەموومان چەكمان بە دەستەوەیە و خەریكی شەڕین. گەشتیاری پێوەندیی راستەوخۆی لەگەڵ ئاسایش هەیە، كە ئاسایش جێی پرسیار بێت، بە دڵنیاییەوە ژمارەی گەشتیار دادەبەزێت."
مەولەوی و ستافەكەی لە سەردانەكانیاندا بۆ دەرەوە، رێكلامێكی زۆریان بۆ كوردستان كردووە كە لەڕووی ئاسایشەوە هیچ كێشەیەكی نییە، بەڵام خەڵك زۆر باوەڕیان بەوە نەكردووە "بۆمان دەركەوت كە ئەم ستراتیژە زۆر كاریگەر نییە."
زۆربەی بیانییەكان هەروەك بەشەكانی دیكەی عێراق سەیری هەرێمی كوردستان دەكەن. ئەمە جێگەی دڵخۆشی نییە چونكە تەقینەوە بووەتە بەشێك لە ژیانی رۆژانە لە بەغدا، بەڵام هەولێر لە 2014ەوە تەنیا دوو جار بووەتە ئامانجی هێرشی خۆكوژەكان.
هەر لە بەغدا، كاتێك ساڵی پار پەرژینێكی كۆنكرێتی لادرا كە 12 ساڵ پێشتر بۆ مەبەستی ئەمنی دانرابوو، خەڵك بە هەلهەلە و سەماوە رژانە سەر شەقامەكان. كەچی گەمارۆی وەها دوورودرێژ هەرگیز لە شارەكانی هەرێمی كوردستان دانەنراوە.
بەڵام دەزگا راوێژكارییەكانی ئەمەریكا و ئەوروپا كاتێك گەشتیارانی خۆیان ئاگادار دەكەنەوە، جیاوازیی لەنێوان هەرێمی كوردستان و عێراق ناكەن و هەمووی وەك یەك سەیر دەكەن، ئەگەرچی هەولێر و بەغدا تەنیا ئاسمانیان یەكە.
شكسپیر لە هەولێر
شابازاڕەكانی هەولێر لە رۆژی ئاساییشدا جمەیان دێت. لە فامیلی مۆڵ كە خەڵكێكی زۆر رووی تێدەكات، هەموو جۆرە خۆراكێك دەست دەكەوێت هەر لە پیتزا هۆتەوە بگرە تا دەگاتە خواردنی سادەی لوبنانی و كەی ئێف سی و هاردیز و كۆمەڵێك ناوی دیكە.
سینەمای مۆڵەكە لەم مانگەدا 12 فیلم نمایش دەكات، لەنێویاندا فیلمی Angry Birds هەیە كە یەكەمین نمایشی لەشاری هەولێر بوو.
مانگی رابردوو بە بۆنەی 400 ساڵەی كۆچی دوایی شكسپیر، كۆنسوڵخانەی بەریتانیا لە هەولێر لە رێگەی تیاتری جیهانیی لەندەنەوە، شانۆگەریی هاملێتیان نمایش كرد.
بۆ ئەمەریكاییەكی وەك ئێلیوت ئۆلیڤ كە خەڵكی تێكساسە و هەشت ساڵێك دەبێت لە هەولێر دەژیێت، شەڕی دژ بە داعش و تەنگژەی ئابووریی لە كوردستان نەبوونەتە هۆكار بۆئەوەی ئێرە جێبهێڵێت.
ئێلیۆت كە كوڕێكی هەژدە مانگیی هەیە، دەڵێت: "ئێمە باوەڕمان وا بوو كە پێشمەرگە دەتوانن بە باشی سنوورەكانی كوردستان بپارێزن و ئێرە هێند ئارام بێت كە ئێمە بتوانین منداڵەكانمانی تێدا گەورە بكەین."
كە بەلای دووكانە فەرەنسی و هۆڵەندییەكانی گەڕەكە دەوڵەمەندەكانی هەولێردا تێدەپەڕیت، لەبیرت دەچێتەوە لە كوێیت. چیت بوێت لێرە دەستت دەكەوێت: لە چوكلێتی سویسراییەوە بگرە تا دەگاتە كێكی ئەمەریكایی و ماسیی برژاوی نەرویژی.
ماری جیلێك، 31 ساڵ كە خەڵكی ئەمەریكایە و هاتووە سەردانی ئەنتیكەخانەی هەولێر بكات، دەڵێت "دەزانم كۆمەڵێك تەنگژە لێرە هەن، بەڵام كوردستان هێندە ئارامە كە نابێ ئەو گرفتانە ببنە بەربەست لەبەردەم هاتنی گەشتیار. پێموایە مێدیا زیاتر باسی لایەنە نەرێنییەكانی ئێرە دەكات و كاریگەریی هەیە لەسەر تێڕوانینی خەڵك".
هەڵگەڕانەوەی كەرتی گەشتیاری
گەشتیاری رۆژئاوایی وەكو ماری ئێستا لە كوردستان كەمن. رەنان خەسرەو تۆفیق، بەڕێوەبەر و ئەندازیاری بەرپرس لە قەڵاتی هەولێر دەڵێت: "لە ساڵی 2013دا نزیكەی 38 هەزار گەشتیارمان هەبوو كە حەوت هەزاریان بیانی بوون، بەڵام هەر لەگەڵ هێرشی داعش ئەم ژمارەیە بۆ 17 هەزار گەشتیار دابەزی و لەو ژمارەیە 2750یان بیانی بوون."
شێرۆ عیزەدین محێدین دووكانێكی لە خوارەوەی قەڵاتەوە داناوە و جلوبەرگی كوردی و كڵاشی خۆماڵی دەفرۆشێت. ئەو دەڵێت گەشتیار كەم بوونە و فرۆش كەمتر. شێرۆ دەڵێت "كاتی خۆی شەش حەوت موشتەریم لەڕۆژێكدا بەڕێ دەكرد، ئێستا جاری وا هەیە دانەیەكیش بە لامدا نایەت."
هێرش ئەحمەد، سەرۆكی كۆمەڵەی هوتێل و چێشتخانەكانی كوردستان دەڵێت كاروانسەراكانیش لەوناوەدا زیانیان بەركەوتووە.
ئەگەرچی هوتێلە پێنج ئەستێرەییەكانی دیڤان و رۆتانا تا ئێستاش میوانێكی زۆر بۆ لای خۆیان رادەكێشن، بەڵام زۆر لە هوتێلەكانی دیكە بێبازاڕ ماونەتەوە. هێرش دەڵێت " 80%ی گەشتیاران كەم بوونەتەوە، هوتێل و چێشتخانەكان بەهۆی بێ میوانییەوە دەرگاكانیان قوفڵ دەدەن، تا ئێستا 120 هوتێل و رێستورانت بەهۆی بێ میوانییەوە دەرگایان داخستووە."
بەڵام هێشتا هەوڵ هەیە بۆ ئەوەی تەكانێك بدەنە ئەم دۆخە چەقبەستووە. مانگی ئاداری ئەمساڵ سەرۆكی حكوومەتی هەرێم، نێچیرڤان بارزانی، كۆنفرانسێكی تایبەت بە گەشتیاری لە هەولێر بەگەڕ خست و رایگەیاند بەشداریی سەتان كۆمپانیای بیانی كە نوێنەرایەتی زیاتر لە 20 وڵاتیان دەكرد، پاڵپشتییەكی گەورەیە بۆ كوردستان لە كاتێكدا كە هەرێمی كوردستان بە تەنگژەیەكی ئابووریدا تێپەڕ دەبێت.
بارزانی گوتی: "نزیكەی شەش ملیار دۆلار لە كەرتی گەشتیاری لە كوردستان خەرجكراوە. ئەگەر بودجەكەمان لەلایەن بەغداوە نەبڕابا، وەبەرهێنانی زیاتریشمان لەو كەرتەدا دەكرد".
نادر حەسەن روستی، گوتەبێژی دەستەی گەشتوگوزار دەڵێت "ئێمە كار بۆ ئەوە دەكەین تاوەكو 2025 پێشوازی لە حەوت ملیۆن گەشتیار بكەین".
یەك لە هۆكارەكانی دابەزینی ژمارەی گەشتیار بازگەكانی هەرێمی كوردستانن كە بۆ رێگەگرتن لە دزەكردنی ئەندامانی داعش بۆ ناو هەرێمی كوردستان، رێوشوێنی توندتر لە جارانیان داناوە و ئەوەش كاریگەری لەسەر هاتنی خەڵك هەبووە.
بەڵام دیار مستەفا ئیسماعیل، بەڕێوەبەری كارگێڕیی هوتێلی نێودەوڵەتیی هەولێر، دەڵێت "ئێمە پێمانوایە دۆخەكە بەرەو باشبوون دەڕوات و كەرتی گەشتیاری جووڵەی تێكەوتووە، بەڵام دوو ساڵی دیكەمان پێویستە بۆ ئەوەی ئەم كەرتە بە تەواوی هەڵبستێتەوە سەرپێ".
.jpg&w=3840&q=75)