رووداو دیجیتاڵ
حەیان عەبدولغەنی، جێگری سەرۆکوەزیران و وەزیری نەوتی عێراق جەخت لەسەر ئامادەیی هێڵی بۆریی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان بۆ بەندەری جەیهانی تورکی دەکاتەوە و دەشڵێت، گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی تورکی هەیە بۆ ئەوەی لە دوو رۆژی داهاتوودا هەناردەکردن دەستپێبکاتەوە.
رۆژی دووشەممە، 24-02-2025، حەیان عەبدولغەنی، وەزیری نەوتی عێراق بە میدیای فەرمیی عێراقی گوت: "وەزارەت ئێستا گفتوگۆ و نامەگۆڕینەوەی لەگەڵ لایەنی تورکی هەیە بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنەوەی نەوت. هەرکاتێک رەزامەندی ئەوان گەیشت، هەناردەکردن دەستپێدەکاتەوە".
حەیان عەبدولغەنی هیوای خواست: "لە ماوەی دوو رۆژی داهاتوودا هەناردەکردن دەستپێبکاتەوە".
بە گوتەی وەزیری نەوتی عێراق، "هێڵی بۆریی هەناردەکردنی نەوت بۆ بەندەری نەوتیی جەیهان ئامادەیە و، هەندێک کاری هونەری هەیە کە پێویستیان بە رێکخستنەوە هەیە بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردن".
حەیان عەبدولغەنی گوتی: "ئەو بڕەی کە رێککەوتنی لەسەر کراوە بۆ هەناردەکردن لە رێگەی هەرێمی کوردستانەوە بەپێی یاسای بودجە، لە نێوان 300 بۆ 325 هەزار بەرمیل نەوتە لە رۆژێکدا، بەشێکی بۆ بەکارهێنانی ناوخۆیی بەکاردەبرێت و ئەوەی دیکە هەناردە دەکرێت."
دوێنی یەکشەممە 23-02-2025، باسم محەممەد خوزەیر، بریکاری وەزارەتی نەوتی عێراق بۆ کاروباری دەرهێنان رایگەیاند، دوای دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت لە رێگەی بەندەری جەیهانی تورکیاوە، وەزارەتەکەی لە قۆناخی یەکەمدا رۆژانە نزیکەی 185 هەزار بەرمیل نەوت لە هەرێمی کوردستان وەردەگرێت، "بڕی نەوتەکە قۆناخ بە قۆناخ دەگاتە 400 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا."
خوزەیر، بە ئاژانسی فەرمیی عێراقی راگەیاند، "راگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێمی کوردستان لە ماوەی رابردوودا کێشەی بۆ کێڵگە نەوتییەکان دروستکرد و پێویستی بە ماوەیەکە بۆ نۆژەنکردنەوە و گەڕاندنەوەی توانای بەرهەمهێنانی، بە ئامانجی گەیشتن بە هەناردەکردنی 400 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا، ئێستا بڕی بەردەست بۆ هەناردەکردن لە هەرێم [ی کوردستان] ئێستا 300 هەزار بەرمیلە لە رۆژێکدا، بەشێکی بۆ بەکارهێنانی ناوخۆ تەرخانکراوە، 185 هەزار بەرمیلی بۆ هەناردەکردن تەرخان دەکرێت."
هەر دوێنی یەکشەممە، وەزارەتی سامانە سرووشتییەکانی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، "دوای پەیوەندی و هەماهەنگیی نێوان هەردوو وەزارەتی نەوتی فیدراڵ و وەزارەتی سامانە سرووشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان، رێککەوتین لەسەر دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم[ی کوردستان بەپێی بڕی بەردەست."
رۆژی شەممەی رابردوو 22-02-2025 وەزارەتی نەوتی عێراق رایگەیاند، رێکارەکانی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی بەندەری جەیهانەوە تەواو بوون. هەمان شەو، شاندی دانوستاندنکاری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا رایگەیاند، "پێویستە پێش دەستپێکردنی هەناردەکردنەوە، رێککەوتنێک لەسەر دیاریکردنی بڕێک نەوت بۆ مەبەستی بەکارهێنانی ناوخۆیی بکرێت."
وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان لە راگەیێندراوەکەیدا جەخت دەکاتەوە لەوەی بۆ هەناردەکردنەوەی نەوت، "تیمێکی تەکنیکیی هاوبەش بەمەبەستی پشکنینی بۆرییەکانی هەناردەکردنی نەوتی کوردستان لەنێوان هەردوولادا پێک هێنراوە."
لە ئاداری 2023ـەوە، هەناردەی 400 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانەی هەرێمی کوردستان و 75 هەزاری دیکەی کەرکووک لە رێگەی بۆرییەکەوە وەستا، ئەوەش دوای بڕیارێکی دادگەیەکی ناوبژیوانی نێودەوڵەتی لە پاریس لە بەرژەوەندیی حکومەتی فیدراڵیی عێراق، کاتێک رایگەیاند، تورکیا رێککەوتنێکی ساڵی 1973ـی پێشێلکردووە، چونکە لە ساڵی 2014ـەوە رێگەی بە فرۆشتنی سەربەخۆیانەی نەوتی هەرێمی کوردستان داوە، بێ ئەوەی رەزامەندی لە بەغدا وەربگرێت.
پێش راگەیێندراوەکەی وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان، شاندی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، هەناردەکردنەوەی نەوت "بە گوێرەی ئەو بڕەی کە بەردەستە" دەبێت.
وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان و شاندەکەش پابەندبوونی خۆیان بە جێبەجێکردنی بڕگەکانی یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵی دووپات دەکەنەوە کە پەرلەمانى عێراق، رۆژی 2ی شوباتى 2025، یەکەم هەموارى یاسای بودجەى سێ ساڵی عێراقى پەسندکرد، هەموارەکە بڕگەى (ج) لە بەندى یەکەمى مادەى 12ـى یاساکەى هەڵوەشاندەوە و داڕشتەیەکى نوێى جێگیر کرد.
رۆژی 18ـی شوباتی 2025، هەموارى یاسای بودجەى گشتى عێراق لە رۆژنامەى وەقائعیى عێراقى بڵاوکرایەوە و بەوەش بەفەرمى کەوتە وارى جێبەجێکردنەوە.
هەموارەکەی تایبەت بە بەرهەمهێنان، گواستنەوە و رادەستکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان، 16 دۆلاری وەکو تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەى بەرمیلێک نەوت دیاریکردووە. تاوەکو ئەو کاتەى لایەنێکى نێودەوڵەتیی راوێژکاری لە ماوەی 60 رۆژدا نرخێکى خەمڵێندراو دیاری دەکات.
