ساڵی 1997 چەند كۆمپانیایەكی نێودەوڵەتی لەگەڵ ژمارەیەك پسپۆڕی جیهانی و ئیقلیمی و سەركردەكانی كۆمپانیای نیشتمانیی ئازەربایجان دەربارەی ئایندەی پیشەسازیی نەوتی ئازەربایجان لە وتووێژێكی گەرم و چارەنووسسازدا بوون.
گرنگترین خاڵی وتووێژ بریتی بوو لە بڕیاردان لەسەر رێڕەوی لوولەی نەوتی ئازەربایجان. ئایا لوولەی نەوتی ستراتیجی بەرەو باكوور و بەناو خاكی روسیادا بڕوات كە وڵاتێكە هەمیشە بیری هەیمەنەی كۆنی یەكێتی سۆڤیێتی لە خەیاڵدایەو ئازەربایجان وەك وڵاتێكی پاشكۆی خۆی سەیر دەكات، یان رێڕەوی دووەم كە بریتییە لە رێڕەوی رۆژئاوا و بە خاكی جۆرجیادا تێدەپەڕێت بەرەو جەیهانی توركی؟
هەر رێڕەوێك سوود و مەترسی لەگەڵ خۆی دەهێنێت و پێویستە بڕیار لەسەر یەكێكیان بدرێت و بخرێتە بەردەم سەرۆكی ئەوكاتی ئازەربایجان، حەیدەر عەلیێڤ.
عەلیێڤ، كۆنە ئەندامی مەكتەبی سیاسی حیزبی شیوعیی سۆڤیەت و شارەزا لە بازنە شاراوەكانی حوكمڕانیی روسیا و گەمە هەستیارەكان، یەك پرەنسیپی گەورەی كردبووە دروشمی حوكمڕانیی ئەو وڵاتە تازە لەدایكبووەی قەوقاز، ئەویش بریتی بوو لە سیاسەتی پەراوێزنەخستن و بریندارنەكردنی وڵاتانی دراوسێ، لە سەرووی هەمووشیانەوە دەوڵەتی روسیا.
راوێژكارێكی دووربینی نێو گفتوگۆكان، لە ژێر كاریگەریی دیدی حەكیمانەی حەیدەر عەلیێڤ، پرسیاری كرد: بۆ دەبێت لەم دوو رێڕەوە یەكێكیان هەڵبژێرین؟ بۆ نابێت هەردوو لوولە رابكێشین؟ ئایا راكێشانی هەردوو لوولە وا ناكات كە ئازەربایجان دەرگای زیاتری لەبەردەم بكرێتەوەو بژارەی زیاتری بكەوێتە بەردەست لە كاتی بڕیاردانی چارەنووسسازدا؟ هەروەها ئەمە وا ناكات ئازەرییەكان وابەستەی یەك لایەن نەبن و گرنگترین ئامانج لە ئاسایشی وزە كە هەمەلایەنكردنی رێڕەوەكانە، بپێكن؟
كاتێك پلانەكەیان خستە بەردەم سەرۆك عەلیێڤ، بە خێرایی بڕیاری دا كە یەكەمجار دەست بە بنیاتنانی لوولەی ئازەربایجان- روسیا بكەن.
هۆشداریی دایە هەموو لایەك كە هەموو رێگاچارەیەك بۆ هەناردەكردنی نەوتی ئازەربایجان ئاوەڵایە. هەموو شتێك دەكەین بۆ پێكانی ئەم ئامانجە تەنیا یەك شت نەبێت، ئەویش ئیستیفزازكردنی روسیایە كە هەرگیز نایكەین.
ئێستا زۆر لە ئێمە لە هەرێمی كوردستان هاوڕاین لەگەڵ ئەوەی كە رێگای تەبایی لەگەڵ بەغدا بە تاراندا تێدەپەڕێت. پەیڕەوكردنی هەمان دیپلۆماسیەتی دوولایەنەی حەیدەر عەلیێڤ بۆ ئارام راگرتنی روسیا، رەنگبێت بەرچاوڕوونی بێت بۆ هەرێمی كوردستان كە دەوڵەتی ئێران وەك زلهێزێكی ناوچەكە پێویستە هاوشانی توركیا بخرێتە ئەولەویاتی سیاسەتی هەرێمی كوردستانەوە.
تۆبڵێی راكێشانی لوولەیەكی دیكەی نەوت یان چەند لوولەیەكی دیكەی نەوت بەرەو ئێران، دانی باجی ترانزێت بە ئێران و دروستكردنی بەرژەوەندی ئابووریی گەورە بۆ تاران، چیلێبكەوێتەوە؟
رەنگبێت قەیرانی ئێستای هەرێمی كوردستان، پێویستی بە شیكاری قووڵی ئابووری و سیاسیی ئەوتۆ نەبێت، چونكە دەستی حكومەتی ناوەند كەشفە. هەرێمی كوردستان هیچ تاوانێكی نەكردووە تاوەكو هاووڵاتیانی برسی بكرێت، جگە لە تاوانی دوورەپەرێزكردنی ئێران و بێبەشكردنی تاران لە دەریای نەوت و گازی كوردستان.
*شارەزا لەبواری وزە
.png&w=3840&q=75)
