رووداو دیجیتاڵ
ئەمڕۆ دووشەممە 6ی تەممووزی 2026، چین هێزی سەربازیی خۆی بە شێوەیەکی دەگمەن
نیشانی جیهان دا و مووشەکێکی ستراتیجیی لە قووڵایی زەریای هێمنەوە هاویشت. ئەم هەنگاوە
تەنیا تاقیکردنەوەیەکی سەربازی نەبوو، بەڵکو پەیامێک بوو کە یەکسەر زەنگی مەترسیی
لە چەندین پایتەختی جیهان لێدا.
چی روویدا؟
کاژێر 12:01ی نیوەڕۆ بە کاتی بەیژینگ، کە دەکاتە 7:01ی بەیانی بەکاتی هەولێر،
ژێردەریاییەکی ئەتۆمیی چین مووشەکێکی ستراتیجیی هاویشت کە کڵاوەیەکی جەنگیی تاقیکاری
هەڵگرتبوو. مووشەکەکە توانای هەڵگرتنی کڵاوەی ئەتۆمی هەیە و بە وردی لەو ناوچەیەی
زەریا کە بۆی دەستنیشانکرابوو، کەوتە خوارەوە.
بۆچی وڵاتانی ناوچەکە نیگەران؟
هەرچەندە چین دەڵێ ئەمە "مەشقێکی ساڵانەی ئاساییە" و وڵاتانی پەیوەندیداریشی
پێشوەختە ئاگادار کردووەتەوە، بەڵام وڵاتانی دراوسێ چیرۆکێکی دیکە دەگێڕنەوە:
نیوزیلاند: وەزیری دەرەوەی ئەم وڵاتە دەڵێ، چین تەنیا "چەند کاژێرێک"
پێش هاویشتنی مووشەکەکە ئاگاداری کردوونەتەوە و رایگەیاند: "زەریای هێمن شوێنی
ئاشتییە، نەک شوێنی تاقیکردنەوەی چەکی ئەتۆمی."
ژاپۆن بە پێداگرییەوە داوای لە چین کردووە پێداچوونەوە بەم "مامەڵە"یەیدا
بکات و دەڵێت "نیگەرانییەکی زۆرمان لە زیادبوونی چالاکییە سەربازییەکانی چین
هەیە."
ئوسترالیا ئەم هەنگاوەی چینی بە کارێکی "تێکدەری سەقامگیریی ناوچەکە"
ناوبرد.
کاتێکی هەستیار و پڕ لە پەیام
چین ئەم مووشەکەی رێک لە رۆژێکدا هاویشت کە دوو رووداوی گرنگی دیکە لە
ئارادابوون:
پەیماننامەی ئوسترالیا و فیجی: ئەمڕۆ ئوسترالیا و فیجی رێککەوتنێکی بەرگریی
گەورەیان واژۆ کرد. ئوسترالیا دەیەوێ رێگە لە هەژموونی چین بگرێ لە ناوچەکە.
مانۆڕی هاوبەش لەگەڵ رووسیا: هەر ئەمڕۆ هێزی دەریایی چین و رووسیا مەشقە سەربازییە
هاوبەشەکانیان لە رۆژهەڵاتی چین دەستپێکرد، کە تێیدا مەشقی "بەرگریی ئاسمانی
و مووشەکی" دەکەن.
جبەخانەی ئەتۆمیی چین
ئەم تاقیکردنەوەیە وەبیری جیهانی هێنایەوە کە چین بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر
خەریکی پەرەپێدانی چەکەکانییەتی. بەپێی زانیارییەکانی پێنتاگۆن:
- چین لە ساڵی 2023ـدا زیاتر لە 500 کڵاوەی ئەتۆمی
هەبووە.
- پێشبینی دەکرێ تاوەکو ساڵی 2030، ژمارەی کڵاوە
ئەتۆمییەکانی چین بگاتە سەرووی 1,000 دانە.
