Hewlêr (Rûdaw) - Nîqaşên li ser budceya Wezareta Dadê ya li Komîsyona Plan û Budceyê ya Parlamentoya Tirkiyeyê, bi polîtîkayên hiqûqê yên ji damezirandina komarê heta îro û kuştinên kiryarnediyar ên salên 1990î germ bûn.
Parlamenterê DEM Partiyê yê Agiriyê Sirrî Sakik, di nîqaşên li ser budceya sala 2027an a Wezareta Dadê de axivî.
Sakik polîtîkayên înkar û asîmîlasyonê yên li hemberî Kurdan, komkujiyên pêşerojê û sepandinên bêcezahiştinê anîn rojevê.
Sakik da zanîn ku piştî ruhê berfireh ê Destûra 1921ê dewlet derbasî polîtîkayên red û înkarê bûye.
Wî destnîşan kir ku ev sed sal e li herêmê, ji Plana Islahatê ya Rojhilatê heta Dadgehên Îstiqlalê, ji rewşên awarte heta Dadgehên Ewlehiya Dewletê (DGM) rejîmeke awarte ya darazê serdest e.
Sakik got, "Li Tirkiyeyê dadê her tim ji jor ve li Kurdan nêrî. Di ti serdemê de li erdnîgariya Kurdan edalet û heqîqet nehat sepandin."
“Heta bi pêşerojê re rû bi rûbûn çênebe aştî ava nabe”
Sakik bal kişand ser kuştinên Hizbullah û JÎTEMê yên li erdnîgariya Kurdan.
Wî diyar kir ku endamên Hizbullahê yên bi hezaran kuştinan tên tohmetbarkirin û endamên JÎTEMê nehatine darizandin û helwesta darizandinê rexne kir:
"Hizbullahê Gonca Kurîş bi girêka berazan kuşt lê vê desthilatê ji bo Hizbullahê yasayên taybet bi cih anîn.
Endamên Hizbullahê yên ku bi hezaran kesan kuştine, niha di nav me de digerin.
Her wiha endamên JÎTEMê jî bi heman awayî ne. Xweda jî, ev dewlet jî û hûn jî van bûyeran dizanin. Wan zilmeke mezin li Kurdan kir."
Encama komkujiya Zozana Şênê çi bû?
Sakik komkujiyên sala 1993yan ên li gundê xwe û li Zozana Şênê ya Mûşê bi bîr anîn.
Wî bi bîr xist, Selahattîn Demîrtaşê ku wê demê wekî Serokê Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) ev komkujî belge kiribû îro di girtîgehê de ye lê yekîneyên leşkerî yên berpirsên komkujiyê hatin beraetkirin.
Du zarokên ku li Giyadînê hatin kuştin
Sakik bal kişand ser daxuyaniyên Wezîrê Dadê Akin Gurlek ên li ser Komîsyona Lêkolîna Kuştinên Kiryarnediyar û Gulistan Dokuyê.
Sakik bûyera 12ê Tebaxa 2015an a dema şaredartiya xwe ya Agiriyê anî rojevê ku li navçeya Giyadînê du zarokên bi navên Muhammed Aydemîrê 15 salî û Orhan Arslanê 16 salî dema li nanpêjxaneyê dixebitîn ji aliyê polîsan ve hatibûn kuştin.
Sakik bi bîr anî ku zarokên bi heqdestê rojane yê 10 lîreyan dixebitîn ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatin kuştin û çek danîn ser wan û gotin qey milîtan in.
Wî diyar kir ku li ser vê bûyerê ti hewlên yasayî nehatine meşandin.
Sakik da zanîn ku birayê wî jî li Dîlokê hatiye kuştin û ji bo van kuştinan serî li Wezareta Dadê daye.
Sakik got, "Êdî kujeran neparêzin. Li hemberî wan gavan biavêjin. Ev daxwaza xelkê Agiriyê ye."
"Wekî Willy Brandt lêborînê bixwazin"
Sakik destnîşan kir ku heta bi pêşerojê re rû bi rûbûn çênebe aştiyeke rasteqîn ava nabe.
Wî Şansolyeyê Almanyaya Rojava Willy Brandt bi bîr xist ku sala 1970yî li ber Gettoya Warşovayê çûbû ser çongan û lêborîn xwestibû:
"Niha eger em bi pêşeroja xwe re rû bi rû bibin, eger em welatê hiqûq û aramiyê ava bikin, divê em di demeke zû de bi van re rû bi rû bibin.
Çawa ku Willy Brandt çû di wê komkujiya Cihûyan de li ser çongan lêborîn xwest. Fazîleta herî mezin ev e. Divê em jî vê yekê bikin.
Heta divê em li vî welatî, çi li Mezopotamyayê be çi li Anatolyayê be, bîranînên mezin çêbikin. Em hemû êşên xwe li wir neqiş bikin. Aştî bi vî rengî pêk tê lê ev nayên kirin."
