Navenda Lêkolînan a Rûdawê: Plana petrolê ya Îraqê li ser paşerojê metirsiyê çêdike

Hewlêr (Rûdaw) - Navenda Lêkolînan a Rûdawê hişyarî da ku plana petrolê ya Îraqê li ser paşerojê metirsiyê çêdike.

Li gorî şîroveya Navenda Lêkolînan a Rûdawê, ev plan heta sala 2045an metirsiya xelasbûnê li ser rezerva petrolê çêdike.

Serokwezîrê Îraqê Elî Zeydî zêdetirî carekê û herî dawî 5ê vê mehê di hevdîtina li gel serokeşîran de ragihand ku plana wan heye heta sala 2031ê asta hilberîna rojane ya petrolê bigihînin 10 milyon bermîlan.

Lêkolerê Navenda Lêkolînan a Rûdawê Mehmûd Baban di Bultena Aborî ya Rûdawê de ragihand:

"Di 20 salên borî de hilberîna petrolê li Îraqê du qatan zêde bûye lê hikûmet dixwaze di çar salan de vê mêjerê bike du qat.

Ev yek metirsiyeke mezin e û di 20 salên bê de dê rezerva petrola Îraqê ber biçikbûnê ve bibe.

Lê hejmara şêniyan dê bigihe ser 65 milyon kesan û petrolek jî namîne ku ji sedî 90ê xerciyan dabîn bike."

Pênc senaryoyên ji bo çarenivîsa rezerva petrolê

Navenda Lêkolînan a Rûdawê li ser bingeha asta hilberînê, ji bo mana rezerva petrola Îraqê pênc senaryo danîne holê:

Hilberîna 3,6 milyon bermîlan (asta niha): Rezerva petrolê heta sala 2118an bi awayekî ewle dimîne.

Hilberîna 4,6 milyon bermîlan: Metirsiya li ser rezervê beriya sala 2100î dest pê dike.

Hilberîna 6 milyon bermîlan: Sala 2073yan metirsiya nemana petrolê derdikeve holê.

Hilberîna 8 milyon bermîlan: Sala 2055an welat digihe qonaxa metirsiyê.

Hilberîna 10 milyon bermîlan (plana hikûmetê): Senaryoya herî metirsîdar e. Ev senaryo temenê rezerva petrolê heta sala 2045an kêm dike û ji wê demê pê ve hilberîn ber biçikbûnê ve diçe.

Zêdebûna hejmara şêniyan û bilindbûna xerciyan

Li gorî pêşbîniyên Navenda Lêkolînan a Rûdawê, di 20 salên bê de hejmara şêniyên Îraqê dê 20-30 milyon zêde bibe û bigihe navbera 63,8-70,7 milyon kesan.

Ev rewş jî pêwîst dike herî kêm 2-5 milyon kesên nû li sektora giştî bibin xwedî kar.

Mehmûd Baban destnîşan kir ku hilberîna 10 milyon bermîlan jî têra lêçûnan nake û pê de çû:

"Di du dehsalên borî de xerciyên Îraqê 12 qatan zêde bûne û bi rêjeya ji sedî 1800î bilind bûne.

Eger xercî bi heman lezê (salane nêzîkî ji sedî 10an) zêde bibin, di sala 2045an de dema ku petrol ber bi xelasbûnê ve diçe, xerciya salane ya Îraqê dê bigihe zêdetirî hezar û 152 trîlyon dînaran."

Sê senaryoyên li ser bilindbûna xerciyan

Navenda Lêkolînan a Rûdawê li ser bingeha amarên 20 salên borî yên Wezareta Darayî û Banka Navendî, ji bo zêdebûna xerciyan a heta sala 2045an sê senaryo eşkere kirine:

Senaryoya yekem: Zêdebûna salane ya xerciyan bi rêjeya ji sedî 1 e. Di vê senaryoyê de tevahiya xerciyan heta sala 2045an digihe 209 trîlyon dînaran.

Senaryoya duyem: Zêdebûna bi rêjeya ji sedî 4,5 e ku li ser bingeha zêdebûna hejmara şêniyan û zêdebûna xerciyên bikaranîn û weberhênanê hatiye danîn û xercî digihin 413 trîlyon dînaran.

Senaryoya sêyem: Rêjeya herî bilind a zêdebûna salane ya xerciyan e ku ji sedî 10 e. Ev rêje li ser bingeha zêdebûna xerciyên salên 2016 heta 2024an hatiye amadekirin ku di wê demê de navîniya zêdebûna xerciyan ji sedî 9,8 bûye.

Pêdiviya bi şirketên mezin ên biyanî

Lêkolerê Navenda Lêkolînan a Rûdawê da zanîn ku bêyî kişandina şirketên mezin ên cîhanî û dayîna îmtiyazên peymanên şirîkatiyê, Îraq ji aliyê teknîk û binesaziyê ve nikare bigihe wê asta hilberînê.

Her wiha hat diyarkirin ku bilindbûna hilberînê rasterast dibe sedema duqatbûna şewitandina gazê û zêdebûna lêçûna derxistina petrolê.