Irak Türkmen Cephesi (ITC) Yönetim Kurulu üyesi ve Kürdistan Parlamentosu parlamenteri Aydın Maruf, Kürdistan Bölgesi’nde şiddet olaylarına dönüşen gösterilerin kaos ortamı oluşturmak için yapıldığını belirterek, “Diyarbakır ve Şırnak’ta meydana gelen olayların arkasında da aynı ellerin olduğunu” söyledi.
Maruf, gösterilerin hedefinin Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani olduğunu belirtti.
Türkmen silahlı gücünü oluşturmak için Peşmerge Bakanlığı’yla görüştüklerini belirten Maruf, özellikle Telafer ve Musul’u koruyacak bin 500 kişilik bir tugay kurulmasını istediklerini kaydetti.
Türkmen parlamenter Aydın Maruf Rûdaw’ın sorularını yanıtladı…
Kürdistan Bölgesi’ndeki gösterileri nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türkmenler ve Türkmen Cephesi olarak şiddet olaylarına dönüşen gösterileri hiçbir şekilde kabul etmiyoruz ve desteklemiyoruz. İnsanlar şiddetten uzak medeni bir şekilde haklarını talep edebilir.
Peki sizce gösterilerde KDP’nin kamuoyuna açıkladığı gibi hedef o parti miydi?
Hedefin KDP olduğu ve özellikle de Sayın Mesud Barzani olduğu çok açık. Gösterilerin 2 yönü vardı. Birincisi; kamu çalışanlarının maaşlarını talep etmesi. Bu oldukça medeni bir şekilde yapıldı. İkincisi ise şiddetti. Bu da KDP parti teşkilatları ile bazı medya kuruluşlarına yapılan kundaklama girişimleriyle sonuçlandı.
Süleymaniye ve Germiyan bölgesinde meydana gelen olayların amacı tamamıyla kargaşa ve kaos ortamı oluşturmaktı. Bence Diyarbakı ve Şırnak’ta meydana gelen olayların arkasında da, Süleymaniye ve Germiyan’da yaşanan olayların arkasında da aynı eller vardı.
Türkmenler, Kürdistan Bölgesi Başkanı Sayın Mesud Barzani’nin başkanlığına nasıl bakıyor?
ITC ve tüm Türkmenler şu anda Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan istisnai bir durumun olduğunun farkındadır. IŞİD’le savaş, ekonomik kriz, Bağdat-Erbil arasında yaşanan krizler halen devam ediyor. Bu nedenle Türkmenler olarak Sayın Barzani’nin görev süresinin uzatılmasını destekliyoruz. Tekrar başkan olmasının da daha doğru olduğuna inanıyoruz.
Başkanlık konusunda görüştünüz. Başkan Barzani size tam olarak ne söyledi?
Sayın Barzani, Kürdistan’daki tüm sorunlar için sadece 5 siyasi partinin (Kürdistan Demokrat Partisi (KDP), Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), İslami Toplum Partisi (Komel), İslami Birlik Partisi (Yekgırtu), Değişim Hareketi (Goran) düşüncesinin değil, tüm tarafların görüşünün kendisi için önemli olduğunu ifade etti. Yapılan tüm toplantılarda da Türkmen haklarından sözetmiş ve bizlere desteklerini herzaman sunmuştur.
KDP’yle ilişkiniz nasıl?
Türkmenler’in KDP’yle ilişkisi iyi. Ayrıca bizim amacımız tüm siyasi partilerle eşit mesafede olmaktır. Ancak az önce de belirttiğim gerekçelerden dolayı Kürdistan Bölgesi’nin içinde bulunduğu bu hassas dönemde başkanın değişmesini uygun görmüyoruz.
Irak’ın 3’e bölünebileceği tartışması var. Sizce Irak gerçekten 3’e bölünecek mi? Bölünürse Türkmenler’in tercihi ne olacak?
Herhangi bir bölünme olduğu takdirde, bunun en ağır faturası Türkmenler’e kesilecek. Neticede Telafer’den Mendeli’ye kadar yaklaşık 3 milyon Türkmen var. Şayet Irak 3’e bölünürse, nereyi seçeçeklerine Türkmenler karar verecek. Ancak Türkmenler arada kalacağı için Irak’ın bölünmesini istemiyor.
Bölünmeye karşı çıkmanızın nedeni Şii Türkmenler olabilir mi?
Elbette. Türkmeneli bölgemiz (Telafer,Musul’un Akre bölgesi ve Kerkük’ün güneyi) IŞİD’in işgali altındadır. Yani toprağımızın %50’si işgal edilmiş. Bunun sonucunda da yaklaşık 400 bin Türkmen baskıyla göçe zorlandı. Çoğu Kürdistan Bölgesi’nin farklı kamplarına yerleştirildi. Bir kısmı da Türkiye’ye gitti. Bu nedenle kaderimiz ne olacak belli değil. Şu ana kadar gelen tüm iktidarlar Türkmenler’in haklarını korumadılar. Bu nedenle endişeliyiz.
Kaldı ki şimdi bile Irak resmi olmasa da fiilen 3’e bölünmüş durumda. Irak'ı, güneyde Şiiler, ortada Sünniler ve Kürdistan Bölgesi’nde de Kürtler olarak 3'e bölünmüş zaten. Türkmenler ise kendilerine karşı yürütülen siyasete göre kararlarını verecektir. Ayrıca unutulmaması gereken Türkmenler’in %70’i şu anda “tartışmalı bölge” denilen Kerkük ve çevresindedir.
Daha önce yaptığınız bir konuşmada Kerkük’e özel bir statü verilmesinden söz ettiniz? Bu konuyu bize açabilir misiniz?
Kerkük Türkmenler, Iraklılar ve Kürtler için önemli bir yerdir. Bu konu artık uluslararsı bir sorun haline geldi. ITC olarak Kerkük’e özel bir statü verilmesini ve tüm etnik grupların birlikte çalışacağı ortak bir idareye sahip olmasını istiyoruz. Kendi projemiz var ve bunu uygulamayı tercih ediyoruz. Özellikle de bu konuda Kürt kardeşlerimizin bize destek vermesini istiyoruz. Çünkü bu şartlarda Kerkük için en uygun projenin bu olduğuna inanıyoruz.
Türkiye ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkilerde önemli bir rolünüz olduğu söyleniyor. Doğru mu?
Evet. Bizim için Ankara ile Erbil arasındaki ilişkiler ne kadar çok olursa o kadar iyidir. Türkiye askeri, ekonomik ve demokrasi anlamında Ortadoğu’da önemli bir ülke. Kürdistan Bölgesi’yle ilişkilerinin iyi olması her iki toplum içinde yararlı olacaktır.
Bilindiği gibi Hristiyanlar ve Ezidi Kürtler Peşmerge Güçleri bünyesinde askeri birliklerini kurdu. Sizin de böyle bir düşünceniz var mı?
Evet! Geçen yıl bir heyetle birlikte Peşmerge Bakanlığı’nı ziyaret ettik. Özellikle Telafer ve Musul’u korumak için bin 500 kişilik Tugay kurulmasını istedik. Bakanlık bize oldukça olumlu bir cevap verdi. Ancak malumunuz Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan krizlerden dolayı pratiğe geçiremedik. Irak yönetiminden ise olumlu bir cevap alamadık.
Ancak bilindiği gibi “Ulusal Askeri Güç” (Heşdi Vatani) kuruldu. Türkmenler bu gücün % 50’sini oluşturuyor. Duhok’un Şeyhan bölgesinde askeri eğitim alıyorlar. Bu güç Musul’u kurtarma operasyonunada katılacak. Türkmenler’in mutlaka ulusal bir güce ihtiyacı var. 10 Haziran’da 2014’te IŞİD Musul’a girdiğinde Irak Ordusu Türkmenler’i koruyamadığı gibi Ezidiler’i, Şebekler’i ve Hristiyanlar’ı da koruyamadı.
Bugün -yarın Türkiye’ye gideceksiniz. Siyasi temaslarınız olacak mı?
Türkiye Irak’tan sonra bizim için ikinci bir vatandır. Ayrıca Türkiye hem bizim, hem tüm mazlumların vatanıdır. Bu nedenle Türkiye ile aramızdaki ilişkiler önemlidir. Türkiye’ye sık sık ziyaret ederek farklı kurum ve kuruluşlarla biraraya gelerek, karşılık görüşlerimizi belirtiyoruz.
Türkiye’de 1 Kasım’da yapılacak olan genel seçimle ilgili ne düşünüyorsunuz?
1 Kasım’da barış ve kardeşliğin sandıktan çıkmasını istiyoruz. Barış ve demokrasinin üstün olmasını temenni ediyoruz. Şimdiden hepsine başarılar diliyorum. Gerçeği söylemek gerekirse Türkiye’de siyaset yapmayı çok istemişimdir.
Hangi partiden?
(Gülerek) Farketmez.
1 Kasım seçimleri için tahmininiz nedir?
Türkiye’nin daha iyi bir konuma gelmesi için AK Parti’nin tek başına iktidar olmasını isterim. Kaldı ki Türk halkının geçmişten gelen bir AK Parti siyasetine aşinalığı var. Ekonomik ve demokratik anlamda başarılı çalışmaları oldu. Seçim tahminim ise AK Parti bence %44’le çıkarak tek başına iktidar olur.
Peki bu olmazsa?
Olamazsa da sonuçta halkın iradesi ve mutabakatı var. Türkiye demokratik bir devlettir. Bunun örneğini 7 Haziran seçimlerinde de gördük. Taraflar ortak kararla yine seçime gitme kararı aldı. Şunu da belirtmekte yarar görüyorum, oradaki Kürt kardeşlerimizin silahtan uzak olmaları gerekiyor.
Silahlı ve siyasi mücadele birarada verilemez. Bu çok tezat ve bölgeyi daha çok istikrarsızlığa götürür. Çıkan sonuçta kimsenin çıkarına olmaz. HDP’nin doğru dürüst bir siyaset yapması ve kışkırtmalardan uzaklaşması gerekiyor.
Bir kışkırtma varsa sizce bunun kaynağı neresi?
Arkasında Kandil olduğu belli. Gerek medya, gerek yetkililer bunu dile getiriyor. Kısacası Türkiye’nin gösterdiği samimiyeti ve iyi niyeti, çok iyi değerlendirmeleri gerekiyor.
Birde şunu söylememe fırsat verin. Bir görüşmede İran Kürdistan Demokrat Partisi’nden (KDP-İ) bir yetkili bana,”Newroz’da 1 milyon kişi Diyarbakır’da sokaklara çıktı. Anlamıyorum neden oradaki Kürtler bu durumu değerlendirmiyor. Biz İran’da çok daha zor koşullardayız. İran’da bunu bizler yapamıyoruz” demişti.
Bu sözleri söyleyen bir Kürt. Bu nedenle de Kürt kardeşlerimizin bunu çok iyi değerlendirmesi, Türkiye’nin varlığına ve bayrağına sahip çıkması gerekiyor. Türkiye çok önemli bir demokrasi kültürüne sahiptir. Hatta bazen, “Irak’ta bir Türkmen olacağıma keşke Türkiye’de bir Kürt olsaydım” diyorum.
HDP mitinglerinde Türk Bayrağı dalgalandırıldı…
O durumu değiştirmiyor.
Bilindiği gibi HDP’nin Erbil’de bürosu var. Hiç onlarla diyalog kurdunuz mu?
Hayır. Hiç görüşmedik.
Avukatlığınızın yanısıra, uluslararası ilişkilerde yüksek lisans yapan biri olarak Ortadoğu’daki gelişmeler hakkında ne düşünüyorsunuz?
Mısır, Libya, Yemen ve Suriye… Ve görülen Suriye’de olaylar kilitlendi. Uluslarası ülkelerin müdahalesiyle Doğu-Batı blokları oluştu. Görülen o ki uzun vadede bazı güçlü devletlerin çıkarına Ortadoğu’da bir değişim olacak.
Yaşanan değişimde, Kürdistan Devleti’ninde yeri olacak mı? Kürtler ile Türkmenler’in akibeti sizce ne olacak?
Kürdistan’ın yakın zamanda bağımsız olacağını sanmıyorum. Bizim durumumuz ortada halen. Bir bölgede 3 vilayetiz (Süleymaniye-Erbil-Duhok) ve anlaşamıyoruz. Ayrıca az önce söylediğim gibi ABD gibi güçlü ülkelerin ve uluslararası diğer faktörlerin bugün için bağımsızlığa müsaade etmeyebilirler.
Türkmenler Kürdistan’ın bağımsızlığını destekliyor mu?
Türkmenler de her millet gibi kendine ait bir ”varlığı” hayal eder. Bu çok doğal ancak dediğim gibi uzun vadede zor. Türkmen veya Arap farketmiyor. Ancak şu çok açık, kimin silahlı güçleri varsa onlar toprak sahibi oluyor.
Başta İran olmak üzere diğer bölgelerdeki Türkmenler’le ilişkileriniz nasıl?
İran’da Şii Türkmenler var. Onlarla da gönül bağımız var. Her devletle aramız iyidir. Ancak hiçbiri Türkiye gibi olamaz. Türkiye bizim için ayrı bir öneme sahip.
Türkmenler arasında Şii-Sünni ayrımı var mı?
Hayır yok. Şayet yapan varsa da, perde arkasında kışkırtma ortamı yaratmak isteyenlerdir. Onlar da girişimlerinde başarılı olamayacaklar.
IŞİD’le savaş ne zaman biter?
Savaşın bir an önce bitmesini ve insanların evlerine dönmesini isteriz. Ancak savaşın ne zaman biteceği hakkında tam olarak birşey söyleyemeyiz.
IŞİD’ten kaçan Türkmenler nerde barınıyor?
IŞİD’in terör saldırısından sonra çok sayıda Türkmen evlerini terketmek zorunda kaldı. Bir bölümü Türkiye’ye giderken, büyük bir bölümü Kürdistan Bölgesi’ndeki farklı kamplara yerleştirildi. Türk Kızılayı’nın, Afet ve Acil Durum Yönetimi’nin (AFAD) çok önemli yardımları oldu.
Irak’ın yapması gereken yardımları, Türk Kızılayı ve Barzani Yardım Vakfı yaptı. Sadece Türkmenler’e de değil, Erbil, Duhok ve Zaho’da bulunan farklı etnik gruplardaki göçmenlere de yardım ettiler.
Kızılay, sadece benim bildiğim geçen yıl itibariyle buraya 6 milyon dolarlık sağlık, gıda,giyecek ve kırtasiye yardımı yaptı. Ayrıca Duhok ve Zaho’da uluslararsı standartlarda 45 milyon dolarlık 3 kamp yaptı. Bu kamplarda Ezidi Kürtler ve Türkmenler kalıyor.
PORTRE / Aydın Maruf
Erbil'de doğdu. Irak Türkmen Cephesi (ITC) Yürütme Kurulu Üyesi Maruf, Kürdistan Bölgesi 2013 Genel Seçimleri’nde parlamentoya seçilen 3 Türkmen temsilcisi arasında yer aldı. Avukat olan Maruf, Ankara Gazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde yüksek lisans yaptı. Aydın Maruf, Türkmenler arasında önemli bir siyasi kişilik olarak kabul ediliyor.
