Kürdistan Ulusal İttifakı, Kürtçe adıyla Hevbendî, 7 Kasım 2026'da Diyarbakır'da toplanan kuruluş konferansıyla Kuzey Kürdistan siyasetinde uzun süredir eksikliği hissedilen bir yapıyı ortaya çıkarmıştır. Bu yapının önemi, bir örgüt sayısını daha artırmasında değil, Kürdistanî çizgide duran partilerin, hareketlerin, toplumsal kurumların ve bağımsız şahsiyetlerin kendi kimliklerini koruyarak ortak bir siyasal hedef etrafında, yazılı kurallara bağlı bir çatı altında toplanmasında aranmalıdır.
Hevbendî'nin kuruluşu bu bakımdan ulusal birlik, siyasal temsil, kurumsal meşruiyet ve kendi kaderini tayin hakkı kavramlarının birlikte ele alınmasını gerektiren bir olgu olarak değerlendirilebilir. Bu makale, Hevbendî'yi Kürt birlik arayışlarının tarihsel sürekliliği, ulusal ittifak modellerinin karşılaştırmalı deneyimi ve ittifakın kurucu metinlerinin içeriği üzerinden çözümlemeyi, kuruluştan on gün sonra ittifaka yöneltilen 17 Kasım 2026 operasyonunu da bu çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Kürtlerin birlik arayışı Hevbendî ile başlamış değildir. Bu arayışın düşünsel kökü, Ehmedê Xanî'nin 1695'te tamamladığı Mem û Zîn'de açık biçimde dile getirilmiştir. Xanî, Kürt beyliklerinin birbirinden kopuk duruşunu Kürtlerin egemenlik kuramamasının başlıca nedeni olarak görmüş ve bu durumu şu dizelerle anlatmıştır:
“Ger dê hebûya me ittifaqek / Vêk ra bikira me inqiyadek / Rûm û 'ereb û 'ecem temamî / Hemiyan ji me ra dikir xulamî”
Dizelerin anlamı, Kürtler arasında bir ittifak bulunsaydı ve birbirlerine bağlanabilselerdi Rûm'un, Arap'ın ve Acem'in bu millete boyun eğeceğidir. Xanî'nin "ittifaq" kavramı, aynı amaca bağlanan ayrı güçlerin birlikteliğini ifade etmesi bakımından bugünkü hevbendî kelimesiyle aynı anlam alanını paylaşmaktadır. Bu nedenle Hevbendî'nin adını, Kürt siyasal düşüncesinde üç yüz yılı aşkın bir geçmişi bulunan bir fikrin kurumsal karşılığı olarak okumak mümkündür.
Bu fikir yirminci yüzyılda örgütsel biçimler kazanmıştır. 1918'in son günlerinde İstanbul'da kurulan Kürdistan Teali Cemiyeti, farklı ailelerden, bölgelerden ve siyasal eğilimlerden gelen Kürd aydınlarını ve şahsiyetlerini tek bir cemiyet altında toplamayı denemiş, ancak özerklik ile bağımsızlık arasındaki görüş ayrılıkları kısa sürede bölünmelere yol açmıştır.
1927'de kurulan Xoybûn ise dağınık Kürt örgütlerini ve aşiret önderlerini milli bir çatı altında birleştirerek Ağrı direnişine siyasal ve diplomatik zemin hazırlamıştır. Her iki deneyim de birlik iradesinin Kürt siyasetinde güçlü bir talep olduğunu, fakat bu iradenin yazılı kurallara, düzenli organlara ve kalıcı bir karar usulüne bağlanmadığında dağılmaya açık kaldığını göstermektedir.
Kürt birlik deneyimleri içinde sonuç alan en belirgin örnek, Güney Kürdistan'da 1988'de kurulan Eniya Kürdistanî olarak kabul edilebilir. Birbirleriyle yıllarca çatışmış olan Kürdistan Demokrat Partisi, Kürdistan Yurtseverler Birliği ve öteki Kürdistanî partiler, Enfal harekâtının yarattığı varlık tehdidi karşısında ortak bir cephede bir araya gelmiştir. Bu cephe, 1991 serhildanının ardından ortaya çıkan boşlukta siyasal bir merci işlevi görmüş ve 19 Mayıs 1992'de yapılan seçimlerle Kürdistan Parlamentosu'nun kurulmasına zemin hazırlamıştır. Bugün Kürdistan'da bir parlamentonun, bir hükümetin ve Pêşmerge gücünün varlığı, büyük ölçüde o dönemde kurulan birlik iradesinin sonucudur. Bu örnek, bir ulusal cephenin yalnızca savunma amaçlı bir dayanışma aracı olmadığını, uygun tarihsel koşullarda kurumsal bir yönetimin çekirdeğine dönüşebileceğini göstermesi bakımından Hevbendî açısından öğretici niteliktedir.
Ulusal ittifak modelleri Kürt deneyimiyle sınırlı değildir. Devleti bulunmayan ya da siyasal statüsü tartışmalı milletlerin birçoğunda, farklı ideolojik çizgideki örgütlerin kendi kimliklerini koruyarak ortak bir temsil organı kurduğu görülmektedir.
1964'te kurulan Filistin Kurtuluş Örgütü, birbirinden farklı siyasal çizgideki Filistin örgütlerini tek bir çatı altında toplamış ve uluslararası arenada Filistinlilerin tanınan temsilcisi hâline gelmiştir.
İskoçya'da 1989'da toplanan İskoç Anayasa Konvansiyonu ise partileri, kiliseleri, sendikaları ve yerel yönetimleri ortak bir metin etrafında birleştirmiş, bu metin 1997 referandumuna ve 1999'da İskoç Parlamentosu'nun kurulmasına dayanak olmuştur. Bu iki örneğin ortak noktası, ittifakın üyelerinden tek bir ideolojiyi benimsemelerini istememesi, buna karşılık temel bir siyasal hedef üzerinde yazılı bir mutabakat aramasıdır. Hevbendî'nin kuruluş mantığı da bu modele yakın durmaktadır.
Kuzey Kürdistan'ın siyasal tarihi ise bu tür bir ortak çatının uzun süre kurulamadığı bir dönem olarak değerlendirilebilir. 1925 Azadî Hareketi'nin bastırılmasından sonra Kuzey Kürdistan'da açık Kürt siyaseti on yıllarca yasak altında kalmış, 1960'lardan itibaren yeniden canlanan Kürdistanî hareket ise 1970'lerde çok sayıda örgüte bölünmüştür.
1980'lerden sonra Kuzey'in siyaseti büyük ölçüde tek bir silahlı hareketin tercihlerine bağlanmış, silaha başvurma da silah bırakma da Kürd milletinin farklı siyasal kesimlerine danışılmadan alınan kararlar olarak gerçekleşmiştir. Bu süreçte Kürdistanî çizgideki partiler, gruplar ve bağımsız şahsiyetler birbirinden kopuk kalmış, küçük program farklılıkları zaman zaman kalıcı ayrılıklara dönüşmüştür.
Bu tablo, Kuzey Kürdistan'da Kürt milletinin adına kimin konuşacağı sorusunu yanıtsız bırakmış, bu boşluk da hem devletin hem de tek bir örgütün kendi gündemini Kürt milletinin gündemi olarak sunmasına imkân tanımıştır.
Kuzey Kürdistan'da asıl eksiklik Kürt siyasetinin yokluğu değil, Kürdistanî kesimlerin ortak iradesini taşıyacak yazılı ve kurumsal bir çatının yokluğuydu.
Hevbendî'nin kuruluş süreci bu eksikliğe verilmiş örgütlü bir cevap olarak ele alınabilir. Süreç 14 Mart 2026'da Diyarbakır’da toplanan Kürdistan Ulusal Birlik Konferansı'yla başlamış, sonraki yedi ay boyunca bileşenler arasında program ve iç hukuk taslakları hazırlanıp tartışılmıştır.
7 Kasım 2026'daki kuruluş konferansına davet edilen 170 Kürdistanlı siyasetçi katılmış, konferans Ey Reqîb'in okunması ve Kürdistan şehitleri için saygı duruşuyla açılmış, Hazırlık Komisyonu'nun kararıyla basına kapalı yapılmıştır. İttifakın kurucu bileşenleri Kürdistan Millî İnisiyatifi, PÊLKURD, PDK-Bakur, PSK, PWK ve VEJÎN ile bağımsız Kürdistanî şahsiyetlerdir. Bu bileşenler sosyalist, muhafazakâr ve liberal geleneklerden gelmekte, örgütsel geçmişleri de onlarca yıllık partilerden yeni kurulmuş hareketlere uzanmaktadır. Bu çeşitlilik, Hevbendî'yi ideolojik bir parti olmaktan çıkarıp ulusal bir ittifak niteliğine kavuşturan temel etken olarak görülebilir.
Konferansta Kürdistan Ulusal İttifakı Programı ile Hevbendî İç Hukuku katılımcıların görüş ve önerileri doğrultusunda tartışılmış ve oy birliğiyle kabul edilmiştir. Kuzey Kürdistan'daki birlik girişimlerinin çoğunun ortak bir metin üzerinde uzlaşma aşamasında dağıldığı düşünüldüğünde, farklı geleneklerden gelen bileşenlerin aynı programa ve aynı iç hukuka oy vermesi, ittifakın kuruluş anındaki meşruiyetini güçlendiren bir veri niteliğindedir.
Konferans ayrıca bileşenlerin temsilcilerinden oluşan 51 kişilik bir meclis seçmiş, dokuz kişilik Yürütme Kurulu'nun meclisin ilk toplantısında seçilmesini kararlaştırmıştır. PWK Genel Başkanı Mustafa Özçelik'in Rûdaw'a verdiği demeçte vurguladığı gibi Hevbendî bir parti ya da sivil toplum girişimi değil, stratejik bir milli ittifaktır ve sözcülüğü altı ayda bir bileşenler arasında dönüşümlü olarak yürütülecektir.
Hevbendî'nin siyasal hedefi sonuç bildirgesinde açık bir dille yazılmıştır. Bildirgeye göre Kürd milleti de öteki milletler gibi haklarını hiçbir engelle karşılaşmadan kullanabilmeli, kendi kaderini belirleyebilmeli, kendi ülkesi Kürdistan üzerinde egemenliğe ve siyasal statüye sahip olmalı ve kendisini yönetebilmelidir.
Bu ifadede egemenlik ve siyasal statü kavramlarının birlikte kullanılması, Kuzey Kürdistan siyasetinde uzun süredir öne çıkarılan kimlik hakları, kültürel haklar ya da yerel demokrasi gibi daraltılmış çerçevelerden bilinçli bir ayrılışı ifade etmektedir. Kendi ana vatanında yaşayan bir milletin hakları dil ve kültürle sınırlı tutulamaz, toprak ve yönetimle birlikte düşünülmek zorundadır.
Bildirgenin bu yaklaşımı, Kürt milletini bir azınlık olarak değil, kendi ülkesinde yaşayan bir millet olarak tanımlaması bakımından uluslararası hukuktaki kendi kaderini tayin hakkı ilkesiyle uyumlu bir çerçeve sunmaktadır.
Bildirgenin dikkat çeken bir başka yönü, ittifakın sınırlarını açıkça çizmesidir. Konferans, Kürd milletinin ulusal varlığını, kolektif haklarını ve kendi kaderini belirleme iradesini tanımayan ya da bu hakları başka siyasal projeler içinde etkisizleştiren Türk devletinin de entegrasyonist kesimlerin de yaklaşımlarını kabul etmemektedir.
Bu tutum, ittifakın ölçütünü kişilere ya da örgüt adlarına değil, programlara bağlaması bakımından önem taşımaktadır. Bir yapının Hevbendî ile ittifak kurabilmesi için Kürt milletinin varlığını, ulusal haklarını ve özgür iradesini tanıması yeterli görülmekte, bildirge bu koşulu ulus-ülke hakikatinin tanınması olarak formüle etmektedir.
Özçelik'in aynı demecinde belirttiği gibi "tek devlet, tek millet" anlayışını savunan partiler bu tanımın dışında kalmaktadır. Bu çerçeve, ittifakın kapısını belirli bir ilke üzerinde açık tutarken o ilkeyi çiğneyen iş birliklerini baştan dışarıda bırakan dengeli bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir.
Hevbendî'nin kurumsal yapısı da ittifakın tek bir parti ya da tek bir lider etrafında şekillenmesini önleyecek biçimde kurulmuştur. İç Hukuk'a göre ittifak bünyesindeki bütün kesimler kendi özgün çalışmalarında serbesttir ve kurumsal kimliklerini koruyarak ittifakta yer alır. Organlarda temsil, siyasi parti ve hareketler için yüzde elli, bağımsız Kürdistanî şahsiyetler için yüzde kırk, mesleki, kültürel ve öteki toplumsal kuruluşlar için yüzde on olarak öngörülmüştür. Bu dağılımda bağımsız şahsiyetlere ayrılan yüksek pay, Kuzey Kürdistan'da örgütsüz kalmış ama toplumda ağırlığı bulunan aydınların, din adamlarının, akademisyenlerin ve meslek sahiplerinin karar süreçlerine katılmasına imkân tanımaktadır. Organların teşkilinde kadınların ve gençlerin temsilinin gözetilmesi de İç Hukuk'ta yer almaktadır. Kararlarda uzlaşmanın esas alınması ve sözcülüğün dönüşümlü yürütülmesi, Kuzey Kürdistan siyasetinde kişi merkezli örgütlenmenin bıraktığı olumsuz deneyime karşı alınmış kurumsal bir güvence niteliğindedir.
Hevbendî'de ittifakın sahibi tek bir parti ya da tek bir lider değildir; yazılı kurallar, dönüşümlü sözcülük ve uzlaşmaya dayalı karar usulü, ortak iradeyi kişisel iradenin üstünde tutmaya yöneliktir.
Hevbendî'nin kuruluş zamanlaması, Kuzey Kürdistan'da yürütülen "süreç" tartışmalarından bağımsız olarak düşünülemez. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 2025'te bu süreç için kurulan komisyonun adında "Kürt" kelimesinin yer almaması, sürecin Kürt dilini, kimliğini ve Kürdistan'ın statüsünü gündemine almadığını göstermektedir.
Aynı dönemde Türk devletinin Kürdistan'daki askerî varlığı sürmüş, Güney Kürdistan'da bağımsız insan hakları gözlemcilerinin kayıtlarına göre yalnız 2025 yılında bin 718 Türk saldırısı gerçekleşmiş ve bu saldırıların bin 426'sı süreç tartışmalarının başladığı Mart 2025'ten sonra yapılmıştır. Kayyum uygulamaları, tutuklamalar ve yasaklar da devam etmektedir.
Bu koşullar altında Kürt milletinin adına konuşma yetkisinin tek bir örgütün devletle yürüttüğü kapalı görüşmelere bırakılması, milletin çoğulcu siyasal yapısını yok sayan bir sonuç doğurabilecektir. Hevbendî, bu süreçte Kürt milletinin farklı siyasal temsilcilerinin de söz sahibi olması gerektiğini savunan örgütlü bir ses olarak ortaya çıkmıştır.
Bu tespitin ne kadar yerinde olduğu, kuruluş konferansından yalnızca on gün sonra görülmüştür. Hevbendî'nin kuruluşu 9 Kasım 2026'da Diyarbakır'da düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna duyurulmuş, bunu izleyen günlerde Türk milliyetçi partilerinin liderleri ittifakı açıkça hedef almıştır.
Büyük Birlik Partisi Genel Başkanı Mustafa Destici 11 Kasım'da sonuç bildirgesindeki ifadeleri ve ittifakın hedeflerini "büyük bir problem" olarak nitelemiş, devlete meydan okunamayacağını söylemiştir.
17 Kasım 2026 sabahı ise Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talimatıyla Diyarbakır merkezli eş zamanlı bir operasyon başlatılmış, Diyarbakır, Ankara, Mardin ve Batman'da evler şafak vakti basılmıştır. Rûdaw'ın aktardığına göre soruşturma, Hevbendî Meclisi'ne seçilen 51 kişinin tamamını kapsamaktadır.
Gözaltına alınanlar arasında ittifakın bileşeni olan partilerin en üst düzey yöneticileri bulunmaktadır. PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel ile PSK Genel Başkan Yardımcısı Avukat Hasan Dağtekin Ankara'da, PÊLKURD Sözcüsü Fuat Önen Mardin'in Dêrik ilçesinde, PWK Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Can Azbay Diyarbakır’da gözaltına alınmıştır. Gözaltına alınan öteki adlar arasında Ali Öncü, Rojbin Bükün, Ali Çeven, Aryan Serhed, Ali Aydın ve Hevbendî üzerine yazılarıyla tanınan Sevgi Çelik bulunmaktadır. Gözaltı sayısı sabah saatlerinde yedi, öğleye doğru dokuz, öğleden sonra on bir olarak duyurulmuş, gün içinde on dörde ulaşmıştır.
PWK Genel Başkanı Mustafa Özçelik'in İstanbul'daki evi de sabah saat altıda basılmış, o sırada Hewlêr'de bulunan Özçelik hakkında gözaltı kararı olduğu ailesine bildirilmiştir. Avukatlar, mecliste 51 adın bulunması nedeniyle operasyonun dalgalar hâlinde süreceğini ve gözaltı süresinin dört güne kadar uzatılabileceğini öngörmektedir.
Soruşturmanın hukuki dayanağı, operasyonun siyasal niteliğini açıkça ortaya koymaktadır. Diyarbakır Barosu’nun açıklamasına göre dosya, Türk Ceza Kanunu'nun 302. maddesindeki "devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak" suçlamasıyla yürütülmektedir. Bu madde Türk ceza hukukunun en ağır yaptırımını, ağırlaştırılmış müebbet hapsi öngörmektedir. Suçlamaya konu olan fiiller ise bir konferans, oy birliğiyle kabul edilmiş bir program, bir iç hukuk metni ve bir basın toplantısından ibarettir.
Dosyaya gizlilik kararı konulmuş, gözaltındakilerin avukatlarıyla görüşmesi yirmi dört saat süreyle yasaklanmıştır. Diyarbakır Barosu bu kısıtlamayı savunma hakkına ve adil yargılanma hakkına ciddi bir müdahale saymış, Hevbendî bildirgesindeki hedeflerin şiddet içermediğini ve bu görüşlerin barışçıl yollarla savunulmasının Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 26. ve 33. maddeleriyle, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. ve 11. maddeleriyle korunduğunu belirtmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de 1998 tarihli Sosyalist Parti kararında, kendi kaderini tayin hakkının ve federal bir çözümün savunulmasının tek başına demokrasiye aykırı sayılamayacağına hükmetmiş, Türkiye'yi bu gerekçeyle mahkûm etmiştir.
Bir konferansı, bir programı ve bir basın toplantısını ağırlaştırılmış müebbet öngören bir maddeyle soruşturmak, Kürt milletinin kendi adına örgütlenmesinin silahla da siyasetle de kabul edilmediğini göstermektedir.
Operasyon, Türk devletinin "süreç" söylemi ile fiilî tutumu arasındaki çelişkiyi bütün açıklığıyla ortaya koymuştur. Kürtlere yıllarca silahı bırakıp siyaset yapmaları söylenmiştir. Hevbendî'nin bileşenleri silaha hiç başvurmamış, yasal faaliyet yürüten partiler ve kamuoyunun tanıdığı şahsiyetlerdir; konferanslarını Diyarbakır’da toplamış, kararlarını basın toplantısıyla açıklamış, belgelerini yayımlamışlardır.
Özçelik'in belirttiği gibi savcılık ifadeye çağırmış olsaydı herkes kendiliğinden giderdi; buna rağmen evlerin şafak vakti basılması, amacın delil toplamak olmadığını, yeni kurulmuş bir ittifakı ve onun çevresini korkutmak olduğunu düşündürmektedir. Bir yanda tek bir örgütle kapalı kapılar ardında görüşme yürütülürken öte yanda Kürt milletinin kendi kaderini tayin hakkını açık siyasetle savunan partilerin genel başkanlarının gözaltına alınması, devletin hangi Kürt siyasetine tahammül ettiğini, hangisine etmediğini göstermektedir. Belirleyici olan yöntem olmaktan çıkmış, talebin kendisi hâline gelmiştir: egemenlik ve siyasal statü isteyen her Kürd örgütlenmesi, yöntemi ne olursa olsun ceza hukukunun konusu yapılmaktadır.
Operasyona gelen tepkiler, Hevbendî'nin kısa sürede edindiği siyasal ağırlığı da göstermiştir. PSK yaptığı açıklamada "Bu ve benzeri baskılar, yöneticilerimizin gözaltına alınmaları bizi yıldıramayacak" demiş ve Hevbendî'ye sahip çıkmayı sürdüreceğini bildirmiştir. PWK operasyonu protesto etmiş, Özçelik gözaltıları "Türk devletinin Kürt milletinin özgürlük mücadelesine tahammülsüzlüğünün göstergesi" olarak değerlendirerek arkadaşlarının derhâl serbest bırakılmasını istemiştir.
Diyarbakır Barosu soruşturmayı yakından izleyeceğini açıklamış, Hevbendî'nin bileşeni olmayan DEM Parti de siyasetçilere yönelik uygulamaların kabul edilemez olduğunu duyurmuştur. Kürt siyasetinin birbirinden uzak duran kesimlerinin aynı gün aynı operasyona karşı çıkması, ulusal ittifak fikrinin dayandığı zemini doğrulayan bir gelişmedir. Xoybûn'dan bu yana Kürt birlik girişimlerinin her biri kuruluşunun hemen ardından baskıyla karşılaşmıştır; Hevbendî'nin on günlük bir yapıyken devletin en ağır ceza maddesiyle hedef alınması, ittifakın doğru bir ihtiyaca karşılık geldiğinin de kanıtı sayılabilir.
Hevbendî'nin dış ilişkilerine yönelik yaklaşımı da ulusal ittifak niteliğiyle tutarlıdır. Bildirge, Kürdistan'ın dört parçasındaki milli güç ve dinamiklerle dayanışma ve diyalog ilişkilerinin geliştirilmesini, Kürt milletinin haklarının uluslararası hukuk temelinde korunmasını ve diplomatik çalışmaların güçlendirilmesini görev olarak tanımlamaktadır.
Birleşmiş Milletler Şartı'nın milletlerin kendi kaderini tayin hakkını tanımasına karşın bu hakkın Kürtler açısından uygulanamamasının nedenlerinden biri, Kürtlerin uluslararası arenaya her parçada ortak bir temsil organıyla çıkamamış olmasıdır. Güney Kürdistan deneyimi, ortak bir temsil organının dış dünyada muhatap olarak kabul görmenin ön koşulu olduğunu göstermiştir. Bu bakımdan Hevbendî'nin Kuzey Kürdistan'da böyle bir muhatap işlevi üstlenmeye aday olduğu söylenebilir.
Bununla birlikte Hevbendî'nin başarısı kuruluş belgelerinin niteliğine olduğu kadar önümüzdeki dönemde atılacak somut adımlara da bağlıdır. Kürdistan Teali Cemiyeti ve Xoybûn deneyimleri, kuruluş anındaki coşkunun örgütsel sürekliliğe dönüşmediği durumlarda birlik girişimlerinin kısa sürede dağıldığını göstermektedir. Bu nedenle ittifakın yerel birimlerinin kurulması, kurucu metinlerin Kurmancî ve Kirmanckî lehçeleriyle de yayımlanması, kadınlara, gençlere ve diasporaya yazılı temsil oranları tanınması ve mali işlemlerin düzenli olarak kamuoyuna açıklanması, Hevbendî'nin meşruiyetini kuruluş konferansının ötesine taşıyacak adımlar olarak görülebilir. Özçelik'in Türkiye genelinde komiteler kurulacağını açıklaması, ittifakın bu yönde bir örgütlenme hedefi taşıdığına işaret etmektedir. İttifakın uzun vadede bir ulusal kongre düzeyine yükselebilmesi de ancak bu tür bir tabandan örgütlenmeyle mümkün görünmektedir.
Hevbendî, Ehmedê Xanî'nin üç yüz yıl önce dile getirdiği ittifak düşüncesinin, Kürdistan Teali Cemiyeti'nden Xoybûn'a ve Eniya Kürdistanî'ye uzanan birlik deneyimlerinin Kuzey Kürdistan'daki en güncel kurumsal karşılığıdır. İttifakın farklı geleneklerden gelen bileşenleri aynı program ve aynı iç hukuk üzerinde uzlaştırması, siyasal hedefini egemenlik ve statü kavramlarıyla açıkça tanımlaması ve ittifakın sınırlarını kişilere değil programlara göre çizmesi, Kuzey Kürdistan siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilebilir.
İttifakın genel başkanlar düzeyindeki yöneticilerinin kuruluştan on gün sonra gözaltına alınması bu değerlendirmeyi zayıflatmamakta, Kuzey Kürdistan'da ortak bir iradenin kurulmasının devlet açısından ne anlama geldiğini göstermektedir. Ulusal birlik, siyasal temsil, kurumsal meşruiyet ve kendi kaderini tayin hakkı kavramları birlikte düşünüldüğünde, Hevbendî'nin kuruluşu, Kürt milletinin Kuzey Kürdistan'da kendi adına konuşacak ortak bir irade kurma çabasının uzun bir aradan sonra yazılı ve örgütlü bir biçim kazanması anlamına gelmektedir.
Xanî'nin "aramızda bir ittifak olsaydı" dileği, Diyarbakır’da yazılı bir program, seçilmiş bir meclis ve oy birliğiyle kabul edilmiş bir iç hukukla ilk kez Kuzey Kürdistan'da kurumsal bir zemine kavuşmuştur.
Kaynakça
Hevbendî. (2026). Kürdistan Ulusal İttifak Konferansı sonuç bildirgesi.
Hevbendî. (2026). Kürdistan Ulusal İttifakı (Hevbendî) iç hukuku.
Diyarbakır Barosu. (2026, 17 Kasım). Siyasi örgütlenme ve ifade özgürlüğüne yönelik müdahaleler kabul edilemez.
McDowall, D. (2004). Modern Kürt tarihi.
Rûdaw. (2026, 10 Kasım). Mustafa Özçelik: Hevbendî bir parti değil, stratejik milli ittifaktır.
Rûdaw. (2026, 17 Kasım). Mustafa Özçelik: Operasyona li dijî HEVBENDÎyê nîşana bêtehamuliya li hemberî têkoşîna Kurdan e.
Xanî, E. (1695). Mem û Zîn.
(Yazılar, yazarların görüşlerini yansıtmaktadır. Rûdaw Medya Grubu'nun kurumsal bakış açısıyla örtüşebilir ya da örtüşmeyebilir)



