Rus dilinin köklü mirası

Altı Haziran, Birleşmiş Milletler’de Rusça Günü olarak kutlanır. Bu vesileyle hepimizin aklına, 19. yüzyılın önde gelen romancısı ve oyun yazarı İvan Turgenyev'in (1818 - 1883) şu sözleri gelir: "Şüphe günlerinde, vatanımın kaderi üzerine acı düşüncelere daldığım günlerde, tek neşem ve desteğim sensin; ey ulu, güçlü, doğru ve özgür Rus dili."

Birleşmiş Milletler, 2010 yılında kendi altı resmi dilinden birini onurlandırmak ve dil ile kültürel geçmişimizin bugünün başarılarına nasıl bağlandığını göz önüne sermek amacıyla Rusça Günü'nü ilan etti.

Bu anlamlı gün, birçok kişi tarafından modern Rus edebiyatının kurucusu olarak kabul edilen şair Aleksandr Puşkin'in (1799-1837) doğum gününe atfedilmiştir. Puşkin'in dehası, günlük konuşmayı ve halkın dilini edebi gelenekle harmanlayabilme yeteneğinde yatıyordu. Böylelikle modern Rusça kelime hazinesi ile dilbilgisine şekil veren bütünleşik bir üslup yarattı. Bu yazarın eserleri, dile bugün hâlâ milyonlarca kişi tarafından kullanılan yeni bir soluk kazandırdı.

Ancak Rus dilinin kökleri bundan çok daha eskilere dayanır ve çok daha kadim bir kaynaktan, Orta Çağ Rusya’sının ortak konuşma dili olan "Eski Doğu Slavcası"ndan beslenir. Dokuzuncu yüzyılda, Bizans İmparatorluğu'ndan gelen din adamları Kiril ve Metodius, bilinen en eski Slav alfabesi olan "Glagolitik" alfabesini ortaya çıkararak yazılı geleneğin temelini attılar. Yüzyıllar boyunca bu dil gelişti ve Lev Tolstoy ile Anton Çehov gibi büyük yazarların eserleri aracılığıyla bugünkü çağdaş formunu kazandı.

Bugün dünya genelinde yaklaşık 258 milyon insan Rusça konuşmaktadır; bu da Rusçayı dünya çapında en çok konuşulan ilk 10 dil arasına yerleştirmektedir. Bu dil (Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca ve İspanyolca ile birlikte) Birleşmiş Milletler'in resmi dillerinden biridir. Aynı zamanda Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan'ın resmi dilidir; Orta Asya'da ise bir anlaşma köprüsü ve iletişim dili olarak kullanılmaktadır. Rusça ayrıca Ukrayna, Moldova ve Baltık ülkelerinde de yaygın olarak konuşulmaktadır.

Bu dilin tarihindeki en parlak ve altın sayfalardan biri de uzayda başlamış olmasıdır. 4 Ekim 1957'de, teknik verileri Rusça olarak taşıyan ilk yapay uydu Sputnik 1'in sinyal sesi tüm dünyada duyuldu. Ardından Yuri Gagarin'in 12 Nisan 1961'deki tarihi uçuşu, bu dilin "uzay keşfi ve araştırmalarının dili" olarak temelini daha da sağlamlaştırdı ve güçlendirdi.

Bu miras, Rusçanın İngilizce ile birlikte iki çalışma dilinden biri olmaya devam ettiği Uluslararası Uzay İstasyonu'nda da (ISS) sürdürülmektedir. Dünyanın dört bir yanından gelen astronotlar, "Soyuz" uzay aracı ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Rusya'ya ait bölümleri de dahil olmak üzere hassas ve ana sistemleri işletebilmek için Rusça öğrenmektedirler.

Dijital çağda Rusça internet üzerinde büyük bir gelişim göstermekte ve internetin önde gelen yedi dilinden biri olarak öne çıkmaktadır. İnternetin Rusça bölümü olan "Runet" ağı; Yandex, Rambler ve VK gibi birçok yerel platformu barındırmaktadır. Her gün milyonlarca kullanıcı sohbetler, bloglar ve forumlar aracılığıyla Rusça kullanmakta, böylelikle canlı ve coşkulu bir dijital topluluk oluşturmaktadır.

Bizler, 6 Haziran'da küresel kültür ve bilimin yükünü omuzlayan bir dili onurlandırıyoruz. Rus dili, dünyanın dört bir yanındaki insanları birbirine bağlamaya devam ederek, dil çeşitliliğinin bir engel veya bariyer olmadığını; aksine hepimizi zenginleştiren bir güç ve dinamizm olduğunu kanıtlamaktadır.

Maxsim Rubin, Rusya Federasyonu'nun Kürdistan Bölgesi Başkonsolosu olup, bu makaleyi özel olarak Rûdaw için kaleme almıştır.

(Yazılar, yazarların görüşlerini yansıtmaktadır. Rûdaw Medya Grubu'nun kurumsal bakış açısıyla örtüşebilir ya da örtüşmeyebilir.)