Suriye’nin Kürt Eğitim Bakanı Rûdaw’a konuştu: Suriye’nin her yerinde Kürtçe okullar açılacak

Suriye Eğitim Bakanı Muhammed Tirko “Suriye’nin her yerinde Kürtçe okullar açılacak” dedi.

Bakan Muhammed Tirko, Erbil’de Rûdaw TV’nin Rojava bültenini hazırlayıp sunan gazeteci  Dilbixwîn Dara’nın konuğu oldu.

Aslen Efrinli bir Kürt olan Muhammed Tirko; eğitim sistemi, müfredat, Kürtlerin hakları ve Kürtçe eğitim konularında önemli bilgiler paylaştı. Halen Şam’da ikamet eden Tirko, Suriye genelinde Kürtçe eğitimin önünün açılacağını vurguladı.

Bakan Tirko, yeni bir Kürtçe eğitim programı üzerinde çalıştıklarını ve Suriye eğitim programlarının direktörünün de bir Kürt olduğunu kaydetti. Bakan Tirko ayrıca Özerk Yönetim tarafından verilen diplomaları tanıdıklarını, Kürtlerin idaresindeki bölgelerde 38 bin öğretmenin bakanlık bünyesine alındığını ve Kürdistan Bölgesi’ndeki okuller ve üniversiteler tarafından verilen diplomaların da Suriye’de resmen tanındığını belirtti.

Rûdaw: Sayın Bakan şu an Suriye’de eğitimin durumu nasıl?

Muhammed Tirko: Suriye’de eğitim durumu başlangıçta oldukça zordu. Ben göreve geldiğimde Suriye’de dört farklı eğitim sistemi vardı. Biz bunların hepsini tek bir sistemde birleştirdik. Tüm öğretmenlerin maaşlarını eşitledik, bu çok önemli bir adımdı. İkinci olarak müfredatı birleştirdik. Yani tüm öğrenciler için tek bir müfredat hazırladık ki bu adil olandı; tüm öğrenciler aynı sınavlara giriyor. Özerk Yönetim’in diplomalarını tanıdık ve bu yıl öğrenciler bu müfredata göre mezuniyetlerini tamamlayabilecekler.

Rûdaw: Sonraki süreç nasıl işleyecek?

Muhammed Tirko: Cumhurbaşkanı (Ahmed Şara) 2026 yılına ait 13 sayılı kararnameyi çıkardı. Bu kararname Kürtlerin birçok hakkını iade ediyor; vatandaşlık hakkı, toprak hakkı ve dil hakkı gibi. Şu an dil meselesi üzerine çalışıyoruz ve bir mufredat hazırlıyoruz. Amacımız Kürtlerin kendi dillerinde eğitim görmesidir. Sadece Halep ve Şam’da değil, Kürtlerin olduğu her yerde okullar açacağız.

Rûdaw: Eğitim Bakanlığı’nda kaç Kürt çalışanınız var?

Muhammed Tirko: Suriye’de taş üstüne taş koyabilecek herkese elimizi uzatıyoruz. Bakanlıkta çok başarılı Kürt çalışanlarımız var. Merkezi direktörümüz Kürt, Haseke Eğitim Müdürü Kürt. Liyakat ve diploma olduğu sürece "bu Kürt’tür veya Arap’tır" demiyoruz. Paylaşımın değil, katılımın olduğu yeni bir Suriye inşa ediyoruz.

Rûdaw: Sadece Kürtleri değil, toplam çalışan sayısını kastetmiştim...

Muhammed Tirko: Tüm Suriye genelinde öğretmen ve diğer personel dahil yaklaşık 338 bin çalışanımız var.

Rûdaw: Özerk Yönetim bölgelerindeki çalışanların maaşlarını ödüyor musunuz?

Muhammed Tirko: Kararname ile Haseke ve Rakka’daki eğitim sistemini devletin ana sistemine dahil ettik. Oradaki 38 bin öğretmeni bünyemize aldık. Şu an sistem içinde çalışıyor ve maaşlarını alıyorlar.

Rûdaw: Öğretmen maaşları ne kadar?

Muhammed Tirko: İyi durumda. Eskiden 80 dolar civarıydı, şimdi 400 dolara kadar çıkıyor.

Rûdaw: Entegrasyon konusunda zorluk yaşamıyor musunuz? Özerk Yönetim’in o kadar okulu ve personeli sisteme nasıl dahil edildi?

Muhammed Tirko: İdari meseleler gerçekten zor. Birçok okul bombalandı; 8 bin 200 okul yıkıldı. Şu ana kadar yaklaşık bin 680 okulu yeniden inşa ettik. Temel amacımız Suriye toprağı üzerindeki her çocuğa eğitim hakkını ulaştırmaktır. Öğrenci sayımız geçen yıl 4 milyon 300 binden 5 milyon 100 bine çıktı. Her yıl bir milyon artıyor. Efrinli sığınmacılar da geri döndü; şimdi okullarda okuma imkanları var.

Rûdaw: Efrin’e 70-80 bin göçmenin geri döndüğü söyleniyor. Onlara mesajınız nedir?

Muhammed Tirko: Okula dönmeleri için birçok kolaylık sağladık. Diplomaları olmasa bile seviye tespit sınavı yapıyoruz. Yaşı büyük olanlar için bir yılda iki sınıfı bitirebilecekleri özel bir program hazırladık.

Rûdaw: Efrîn’de eğitim dili nedir? Kürtçe var mı?

Muhammed Tirko: Şu an Kürtçe yok ama açacağız. Kararname gereği Kürtlerin yaşadığı her bölgede Kürtçe okullar açacağız ve bunun için öğretmenleri de hazırlıyoruz.

Rûdaw: Kürtçe sadece seçmeli ders mi olacak?

Muhammed Tirko: Bu konu üzerinde çalışıyoruz (eğitim dili olması için).

Rûdaw: Suriye’de bugün 13 Kürt parlamenter var. Nüfusa oranla az ama bir adım. Onlarla görüştünüz mü?

Muhammed Tirko: Evet, Kürtçe konuştular. Çok güzeldi.

Rûdaw: Kürdistan Bölgesi’nde binlerce sığınmacı çocuk okula gidiyor. Geri dönerlerse buradaki eğitimlerini tanıyacak mısınız?

Muhammed Tirko: Suriyeli sığınmacılara kucak açtığı ve çocuklarını okula gönderdiği için Sayın Başbakan Mesrur Barzani’ye teşekkür ediyoruz. Buradan diploma getiren herkesin eğitimini tanıyoruz. Hatta diploması olmayanların bile seviyesine bakıp okula kaydediyoruz. Kürdistan Bölgesi’ndeki lise ve üniversite eğitimlerini onaylıyoruz. Örneğin burada 7. sınıfı bitiren, Suriye’de 8. sınıftan devam edebilir. Şam Üniversitesi’ne devam etmek isteyenlerin de denklik işlemlerini bakanlıkta yapıyoruz.

Rûdaw: Bir Kürt olarak Suriye Eğitim Bakanı olmak nasıl bir duygu? Cumhurbaşkanı ile iletişiminiz nasıl?

Muhammed Tirko: Bu bir teknokrat hükümeti. Suriye halkı, özellikle de Kürtler çok zulüm gördü. Biz Suriye insanının onurunu geri vermek istiyoruz. Demokratik ve hukuk temelinde yeni bir Suriye inşa etmek istiyoruz. Devlet başkanı (Cumhurbaşkanı Şara) bu konuya çok önem veriyor. 

Rûdaw: Evde hangi dilde konuşuyorsunuz?

Muhammed Tirko: Evde Kurmanci konuşuyoruz.

Rûdaw: Son olarak Rojava’daki halkımıza mesajınız nedir?

Muhammed Tirko: Suriye’nin geleceği tüm Suriyelilerindir. Suriye tüm bileşenleriyle güçlüdür. Eğitim çok önemli. Hukuk, demokrasi ve eğitim temelinde bir toplum inşa etmek istiyoruz. Herkesin el ele verip güzel bir gelecek kurmasını diliyoruz. Her Suriyelinin "Ben Suriyeliyim" diyerek başını dik tutmasını istiyoruz.

Rûdaw: Çok teşekkürler Sayın Bakan, sizi ağırlamaktan onur duyduk.

Muhammed Tirko: Çok teşekkürler.