Hewlêr (Rûdaw) - Balyoza Spanyayê ya li Îraqê Elisa Ricoyê ragihand ku DAIŞ li Îraqê têk çûye û got, "Tişta herî baş ew e ku divê çek tenê di destê dewletê de be."
Ricoyê her wiha piştî destpêkirina hinardekirina petrola Herêma Kurdistanê got, "Ewropa dikare careke din wê petrolê wergire."
Balyoza Spanyayê Elisa Ricoyê bangî li welatiyên Îraq û Herêma Kurdistanê kir ku beşdarî hilbijartinan bibin.
Berpirsa Spanyayî rêkeftina petrolê ya di navbera Hewlêr û Bexdayê de wekî "nûçeyeke gelekî baş" ji bo aramiya welat û kişandina hilberinê wesifand.
Elisa Ricoyê li ser pêwendiyên Spanyayê yên bi Îraq û Herêma Kurdistanê, hilbijartinên Îraqê û rêkeftina petrolê ya Îraq û Herêma Kurdistanê bersiv da pirsên Şehyan Tehsînê.
Hevpeyvîna Elisa Rico û Şehyan Tehsînê wisa ye:
Rûdaw: Xatûna Balyoz, gelek spas ku hûn bi me re ne.
Elisa Rico: Spas. Ez gelekî kêfxweş im ku li vir im. Di dawiyê de min derfet dît ku ez hevpeyvînekê bi rojnamegerên Tora Medyayî ya Rûdawê re bikim, ez bi rastî jî pesnê karê we yê baş û profesyonel didim.
Rûdaw: Cihê kêfxweşiyê ye. Gelekî spas. Ez dê bi kampanyaya hilbijartinê dest pê bikim. Wekî hûn dizanin, kampanyaya ji bo beşdarbûna welatiyan di hilbijartinên Îraq û Kurdistanê de dest pê kiriye. Ji me re bêjin, hûn heta niha vê pêvajoyê çawa dinirxînin?
Elisa Rico: Belê, bi baweriya min ev hilbijartineke gelekî girîng e. Ev şeşemîn hilbijartin e piştî rûxîna rejîma berê û ev yek delîla gehiştina demokrasiyê ye li Îraqê. Em bi rastî hêvîdar in ku hilbijartineke aştîyane, dadperwerane û şefaf be. Tişta ku bi ya min gelekî girîng e ew e ku Îraqî beşdar bibin. Yanî Îraqî û Kurdên li vir li Kurdistanê di van hilbijartinan de beşdar bibin, ji ber ku rêjeya beşdariyê pir girîng e. Tiştê ku di hilbijartinên borî de hat dîtin, bi giştî beşdarî gelekî kêm bû. Ji ber vê yekê ez bi rastî bang li xelkê dikim ku dengê xwe bidin.
Rûdaw: Hûn çawa dikarin xelkê ji bo dengdanê ango beşdariya di pêvajoya hilbijartinê de teşwîq bikin?
Elisa Rico: Ez wisa difikirim ku hejmareke gelek mezin a ciwanan li vî welatî heye. Ji sedî 60ê şêniyan di bin 25 saliyê re ne û gelek ji wan cara yekem e ku deng didin. Pêwîst e hişyarî li ser girîngiya beşdarbûna rasteqîn di paşeroja vî welatî de bê bilindkirin, ji ber ku ez bawer dikim hikûmeta paşerojê dê roleke diyarker bilîze. Li Îraqê guhertinên mezin çêbûne. Îraq di qonaxeke nû de ye û bi ya min divê gelek çaksaziyan bikin û biryarê bidin ka kî dê ji bo çar salên pêş me hukimraniya vî welatî bike.
Rûdaw: Derbarê rêkeftina di navbera Hewlêr û Bexdayê de ya li ser petrola Kurdistanê, rêkeftineke nû hatiye kirin. Hûn dikarin li ser nêrîna welatê xwe yan nêrîna xwe bînin zimên? Nêrîna we li ser vê pêşhatê çi ye?
Elisa Rico: Em bi rastî jî pesnê vê yekê didin. Nûçeyeke gelekî baş e ku di dawiyê de, ez bawer im piştî zêdetirî du salan, petrol bi awayekî pratîkî careke din bi rêya boriyan ber bi Tirkiyeyê ve diçe. Ev yek cihê pesnê ye ji bo Serokwezîrê Îraqê û Hikûmeta Herêma Kurdistanê, her wiha bê guman ji bo kompanyayên petrolê yên beşdar jî. Nûçeyeke gelekî baş e, dê ji bo aramiya welat gelekî baş be û her wiha ji bo kişandina hilberînerên zêdetir ji bo Kurdistanê jî tiştekî gelekî erênî ye.
Rûdaw: SOMOyê ragihand ku wan rêkeftin û peymanek îmze kiriye ku beşek ji petrola Kurdistanê dê ji bo Ewropayê be. Hûn dikarin ji me re bêjin ku petrola Kurdistanê dê çi sûdê bide Îraq, Kurdistan û Ewropayê?
Elisa Rico: Bê guman, ev ji bo Kurdistanê nûçeyeke gelekî xweş e. Her wiha girîng e ji ber ku di dawiyê de rêkeftinek di navbera Hewlêr û Bexdayê de çêbû ku ev mijar sedema gelek aloziyan bû. Ev pêşhatineke gelekî erênî ye. Li Ewropayê jî, em dikarin careke din petrola ji Herêma Kurdistanê wergirin. Spanya ji Îraqê petrolê dikire, lewma ev ji bo me jî nûçeyeke baş e.
Rûdaw: Hûn dikarin ji me re bêjin ku hûn dixwazin li kîjan war û sektoran li Kurdistanê û bi giştî li Îraqê hilberînê bikin?
Elisa Rico: Li Kurdistanê, yek ji projeyên yekem ên Spanyayê li Îraqê li vir bû. Kompanyayeke Spanyayî hilberînên li kargeheke xîştan kir. Em her wiha ji warê binesaziyê jî hez dikin. Rasterast piştî vê hevpeyvînê, ez dê bi şandeke bazirganî ya Spanyayî re biçim cem Wezîrê Avakirin û Niştecihkirinê ji bo gotûbêjkirina projeyeke guncav di sektora binesaziyê de. Vê kompanyayê berê lêkolînên guncav ji bo tora rêya hesinî kiribû. Ev tenê du mînak in lê ez bawer im di sektora çandiniyê û pîşesaziya çandiniyê de jî derfet hene û bê guman em ji bo her derfeteke li vir li Kurdistanê vekirî ne. Nûnertiya Kurdan a li Spanyayê jî şandeke bazirganî û pîşesaziyê organîze dike ku kompanyayên Spanyayî bînin Kurdistanê û helbet em jî piştgiriyê didin wan.
Rûdaw: Gelo ti astengî an fikarên ewlehiyê hene ku rê li ber kompanyayên Spanyayî digirin ku bên Îraqê an li Îraq û Kurdistanê hilberînê bikin?
Elisa Rico: Kurdistan herêmeke heta radeyekê aram bûye û bi rastî ti pirsgirêkeke mezin a ewlehiyê ku bibe asteng nîne. Derbarê beşên din ên welêt de, niha rewş gelekî baştir e. Wekî min berê jî got, ev qonaxeke nû ye. Cihê pesnê ye ku ewlehî li welêt baştir bûye. Bê guman em bawer dikin ku karê zêdetir dikare were kirin lê ji bilî ewlehiyê, mijar zêdetir bi baştirkirina atmosfera bazirganiyê û hin yasayên ku divê ji aliyê parlamentoyê ve bên pesendkirin ve girêdayî ye. Bê guman divê em rûbirûyê pirsgirêkên wekî gendelî û astengiyên ku dikarin rê li ber hilberîna biyanî bigirin bibin lê êdî ewqasî ne bi ewlehiyê ve girêdayî ye, ji ber ku em bi rastî jî bawer dikin ku rewşa Îraqê gelekî baştir bûye.
Rûdaw: Gelo hûn wisa difikirin ku gefa DAIŞê yan komên çekdar ên li derveyî dewletê êdî gef nînin li ser ewlehiya Îraqê?
Elisa Rico: Bi baweriya min DAIŞ bi rastî li Îraqê têk çûye, wekî ku rayedarên Îraqî dibêjin û ez bawer im ew in ku divê vê yekê piştrast bikin. Hîn bermayiyên wê mane, ev eşkere ye û her dem tiştek heye ku divê bê kontrolkirin. Bê guman rewşa Sûriyeyê jî bi bandor e, ji ber ku divê em rê li ber bihêzbûna DAIŞê bigirin. Derbarê komên çekdar de, tişta herî baş ew e ku divê çek tenê di destê dewletê de be. Ez bawer im ne tenê hikûmet lê gelek aktorên siyasî yên Îraqê û heta mezintirîn merceyê dînî yê Şîeyan Seyîd Elî Sîstanî jî ev yek gotiye.
Rûdaw: Xatûna Balyoz, we behsa şandeke bazirganî ya di navbera Kurdistan û kompanyayên Spanyayê de kir. Hûn dikarin zêdetir li ser vê yekê zanyariyan bidin?
Elisa Rico: Di rastiyê de, Nûnertiya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ya li Madrîdê vê yekê organîze dike û wan daxwaza piştgiriyê kiriye. Ez bawer im niha ew di qonaxa amadehiyan de ne. Ez nizanim dê kengî bê lidarxistin lê ez dizanim ku ew dixwazin wê organîze bikin.
Rûdaw: Çalakî li cem nûnerê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ya li Spanyayê li Madrîdê ye?
Elisa Rico: Na, li vir e. Ew tên vir. Kompanyayên Spanyayî tên vir.
Rûdaw: Baş e, ev gelekî baş e. Du sal berê ez li Bexdayê bûm. Kêfa min hat ku wê demê balyozê Spanyayê bibînim. Wî ji min re gotibû ku planên wan hene ofîsekê yan nûnertiya Spanyayê li vir li Kurdistanê veke. Hûn kengî plan dikin?
Elisa Rico: Min nedizanî ku wî tiştekî wisa gotiye.
Rûdaw: Wî hêvî kir ku wê yekê bike.
Elisa Rico: Bi rastî, ez hewl didim ku heta ji destê min tê zêdetir bêm Kurdistanê. Ev salek e ez li Îraqê me û nêzîkî çar caran hatime Kurdistanê û ez hewl didim bi rêkûpêk bêm. Carinan, hemû welat, ji ber sînordarkirina budceyê, em tên sînordarkirin. Ji bo niha, ez bawer im zehmet e lê em ji bo paşerojê nizanin.
Rûdaw: Baş e. Li vir li Îraq û Kurdistanê gelek alîgirên we yên mezin ên futbolê, futbola Spanyayî hene, bi taybetî Barcelon û Real Madrid. We ev yek dîtiye?
Elisa Rico: Belê, belê, belê. Bi rastî, ecêb e. Ez bawer im xelk Spanyayê bi saya La Ligayê nas dikin. Lê...
Rûdaw: Û niha jî bi saya drama û zincîreyên Spanyayî. Belê, gelekî çalak e.
Elisa Rico: Belê, Netflix.
Rûdaw: Belê.
Elisa Rico: Wekî mînak, La Casa de Papel.
Rûdaw: Bê guman.
Elisa Rico: Bi baweriya min tiştekî ecêb e ku em evîna ji bo futbola Spanyayê, La Ligayê û ji bo Barça û Real Madridê dibînin. Em di warê werzişê de bi Îraqê re hevkar in, ne tenê bi Komîteya Olîmpiyada Neteweyî lê La Ligayê projeyek wê bi Yekîtiya Futbolê ya Îraqê re heye. Ew alîkariya lîga Îraqê dikin û her wiha ji bo bipêşxistina behre û lîstikvanên futbolê li Îraqê, rahênanê didin xortên ciwan. Ew li vir bûn û li Kurdistanê jî kar dikin. Ez bawer im projeya wan a dawî, wan tiştek li Dihokê organîze kir.
Rûdaw: Ez bawer im akademiyek an saziyek heye. Akademiyên Barcelona Real Madridê li Hewlêr û Dihokê hene.
Elisa Rico: Belê lê tîmên din ên futbolê jî hene ku li Îraqê kar dikin. El Betis, Espanyol hene. Hevkariyeke mezin a futbolê heye.
Rûdaw: Ew hewl didin lîstikvanên nû ji bo we, ji bo Spanyayê biafirînin an bi pêş bixin? An ji bo Kurdistan an Îraqê wan bi pêş dixin?
Elisa Rico: Na, ji bo Îraqê, ji bo Îraqê. Ji bo bipêşxistina behreyan li vir li Îraqê. Ew rahênanê didin xortên ciwan ên ku potansiyela wan heye bibin lîstikvanên baş ên futbolê.
Rûdaw: Ka em behsa daxwazên vîzeyê bikin. Ez dixwazim bizanim welatiyên Îraqê yan xelkê Kurdistanê çawa dikarin vîzeyê bistînin û hûn çawa pêvajoyê hêsan dikin?
Elisa Rico: Yek ji pêşîniyên min dema ku ez gihîştim Îraqê, vekirina beşa vîzeyê ya balyozxaneyê bû ku ji ber sedemên ewlehiyê ji bo demekê hatibû girtin. Em vî karî bi rêya kompanyayên xizmetguzariyê dikin. Spanya bi kompanyaya BLSyê re kar dike. Wan ofîseke xwe li Bexdayê vekiriye. Ji bo vîzeya geştiyariyê jî, wekî hûn dizanin, ew vîzeya Schengenê ye. Lewma yasa ji bo Spanyayê heman yasayên welatên din ên Schengenê ne. Welatî dikarin serlêdanê bikin, malperek wan heye ku dikarin li wir dema hevdîtinê ya online wergirin û li ser wê malperê hemû merc û belgeyên pêwîst hene. Bi baweriya min ev ji bo pêwendiyên di navbera gelan de girîng e da ku xelk karibe serdana Spanyayê bike û welatê me nas bike.
Rûdaw: Çend geştyar Îraqî ne yan xelkê Kurdistanê ne?
Elisa Rico: Ez nikarim hejmareke diyar bêjim lê hejmareke baş a Îraqiyan hene ku serdana Spanyayê dikin. Heta welatiyên Îraqî hene ku li Spanyayê hilberînê dikin û karê wan ê bazirganiyê li wir heye.
Rûdaw: Hûn dikarin hejmarekê bidin me? Wekî mînak, rêjeya pejirandina vîzeyên we, rêjeya redkirinê, hûn çend vîzeyan didin?
Elisa Rico: Ez nizanim, ez nikarim wê bêjim ji ber ku ev tişt in ku em bi eşkereyî nabêjin. Derbarê redkirinê de, eger hemû belgeyên we yên pêwîst hebin, wê demê divê pirsgirêk çênebe lê gelek caran dema xelk serlêdanan dikin, belgeyên wan kêm in. Wekî mînak, dibêjin em diçin Barcelonayê û paşê meqbûza otêlekê li Madrîdê nîşan didin. An jî hesabekî bankê yê sexte... Tiştekî din jî heye ku bi hemû welatên Schengenê re çêdibe, ew tên balyozxaneya Spanyayê lê di rastiyê de diçin...
Rûdaw: Îtalyayê.
Elisa Rico: Îtalyayê, rast e. An jî serlêdana xwe baş tije nakin. Divê xelk serlêdanên xwe bi awayekî baş û bi hemû belgeyên pêwîst pêşkêş bikin. Eger hûn bi rastî dixwazin serlêdana vîzeyê bikin, wê bi awayekî rast bikin.
Rûdaw: Xatûna Balyoz, gelekî spas ji bo vê derfetê û careke din bi xêr hatî Rûdawê.
Elisa Rico: Gelek spas. Cihê kêfxweşiyê ye.
