Haber Merkezi - İran’da yaşayan bazı kişiler baş ağrısı ve nefes almakta zorlanma gibi şikâyetler yaşadıklarını aktarırken, İran Kızılayı da saldırılardan sonra görülen yağışların 'son derece tehlikeli ve asidik' olabileceği uyarısında bulundu.
Geçen hafta sonu ABD ve İsrail’in petrol depolarına düzenlediği hava saldırılarının ardından İran’ın bazı bölgelerinde 'siyah yağmur' yağdığına dair haberler geldi. Bazı medya kuruluşları bu yağışı 'asit yağmuru' olarak tanımlarken, yerel kaynaklar yağmurun binaların ve araçların üzerine petrol kalıntıları bıraktığını bildirdi.
İran’da yaşayan bazı kişiler baş ağrısı ve nefes almakta zorlanma gibi şikâyetler yaşadıklarını aktarırken, İran Kızılayı da saldırılardan sonra görülen yağışların “son derece tehlikeli ve asidik” olabileceği uyarısında bulundu.
Sadece asit yağmuru olmayabilir
Hava kirliliği üzerine çalışan atmosfer kimyacıları ise söz konusu yağışın yalnızca asit yağmuru olarak tanımlanmasının yetersiz olabileceğini söylüyor. Uzmanlara göre bu yağmur, kısa ve uzun vadede insan sağlığı ve çevre için zararlı birçok kirleticiyi de içerebilir.
Atmosferdeki kirleticilerin önemli bir kısmı yağış yoluyla temizleniyor. Havada yüksek miktarda kirletici bulunduğunda, düşen yağmur damlaları bu maddeleri toplayarak yere taşıyor. Petrol depolarının vurulmasının ardından görülen siyah yağmur da havanın ne kadar kirlenmiş olduğunun bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Melbourne Üniversitesi'nden Kimya Mühendisliği Araştırmacısı Gabriel da Silva, The Conversation'da kaleme aldığı yazıda, "Bu yağmurun içinde hidrokarbonlar, PM2.5 olarak bilinen ultrafine parçacıklar ve kanserojen polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) bulunabilir. Ayrıca patlamalar ve yangınlar sırasında açığa çıkan ağır metaller ile çeşitli inorganik kimyasalların da yağmur suyuna karışmış olabileceği düşünülüyor," dedi.
"Bombalanan petrol depolarından yükselen dumanın aynı zamanda kükürt dioksit ve azot dioksit içerdiği belirtiliyor. Bu gazlar atmosferde reaksiyona girerek sülfürik ve nitrik asit oluşturabiliyor ve bu asitler yağmur damlalarına karışarak klasik anlamda 'asit yağmuru'na yol açıyor."
Sağlık riskleri
Uzmanlar, yoğun siyah dumanın özellikle nüfusun yoğun olduğu bölgelerde ciddi bir risk oluşturduğunu vurguluyor. Kısa vadede bu dumana maruz kalan kişilerde baş ağrısı, nefes darlığı ve özellikle astım ya da akciğer hastalığı bulunan kişilerde solunum sorunları görülebilir.
Yaşlılar, küçük çocuklar ve kronik hastalığı olan kişiler daha yüksek risk altında. Hamilelik sırasında kirli havaya maruz kalmanın da düşük doğum ağırlığıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Uzun vadede ise bu kirleticilere maruz kalmanın kanser riskini artırabileceği ifade ediliyor. PM2.5 parçacıkları solunduğunda kana karışabiliyor ve kanserin yanı sıra nörolojik bozukluklar ile kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Yağmurla birlikte kirleticilerin nehir ve göllere taşınması durumunda su ekosistemlerinin ve içme suyu kaynaklarının da etkilenebileceği belirtiliyor. Ayrıca bu maddelerin binalar ve yollar üzerinde birikmesi, rüzgârla yeniden havaya karışmalarına yol açabilir.
Savaşın çevresel mirası
Uzmanlar, savaşların çevre üzerindeki etkilerine son yıllarda daha fazla dikkat çekildiğini hatırlatıyor. Irak ve Kuveyt’teki geçmiş savaşlarda petrol kuyularının yanması ve atık yakma alanları gibi uygulamaların uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açtığı ortaya çıkmıştı.
Bu nedenle İran’daki saldırıların ardından oluşan duman ve yağışın yerel halk üzerinde hem kısa hem de uzun vadeli etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.
Gabriel da Silva, mümkün olduğunda maske takılması, kapalı alanlarda kalınması, kapı ve pencerelerin kapatılması ve iç mekân yüzeylerinin temizlenmesinin maruziyeti azaltabileceğini söylüyor. Ancak savaş koşullarında bu önlemlerin uygulanmasının çoğu zaman zor olduğunu da vurguluyor.
Kaynak: Euronews
