Haber Merkezi - ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran, üst üste ikinci gecede Körfez ülkelerindeki ABD üslerini hedef aldı. İran’ın Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD askeri noktalarına füze ve İHA saldırıları düzenlediği bildirildi.
Saldırılarla birlikte Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve küresel enerji güvenliğine ilişkin endişeler artarken, İran para birimi tümen de tarihi düşük seviyeye geriledi. Pakistan, Mısır, Katar ve Çin ise gerilimin düşürülmesi için diplomatik girişimlerini sürdürüyor.
Körfez ülkelerine saldırılar
Perşembe sabahı Kuveyt’te hava saldırısı sirenleri çaldı. Kuveyt Savunma Bakanlığı, hava savunma sistemlerinin çok sayıda füze ve İHA saldırısını engellediğini açıklarken, saldırıları “İran’ın açık saldırganlığı” olarak nitelendirdi.
Bahreynli yetkililer de ülkenin hava savunma sistemlerinin İran’dan düzenlenen çok sayıda hava saldırısını püskürttüğünü duyurdu.
İran’ın resmi medyası ise saldırıların ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarına karşılık olduğunu bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD üslerinin hedef alınmasını ülkenin egemenliğinin ihlal edilmesine karşı “meşru müdafaa” olarak nitelendirdi.
İran Devrim Muhafızları’nın Bahreyn ve BAE’deki ABD üslerine İHA saldırıları düzenlediği de bildirildi.
Hürmüz Boğazı’nda askeri gerilim arttı
ABD ile İran arasındaki çatışmalar bu hafta Hürmüz Boğazı çevresinde yeni bir aşamaya girdi.
ABD, pazar günü Hürmüz Boğazı’ndaki bir adada bulunan İran’a ait füze fırlatma mevzilerini hedef aldı. Washington, İran’ın boğazın sularına mayın döşemeyi planladığını öne sürdü.
İran ise buna karşılık Ürdün’deki ABD üslerine füze fırlattı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), füzelerin tamamının etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
CENTCOM, çarşamba günü düzenlenen ABD saldırılarında yalnızca İran’a ait askeri hedeflerin vurulduğunu; bunlar arasında hava savunma sistemleri, radarlar ve deniz unsurlarının bulunduğunu bildirdi.
İran devlet medyası ise ABD saldırılarından birinin Hürmüz Boğazı kıyısındaki Kohestek ilçesinde bir düğün töreninin düzenlendiği alanı hedef aldığını öne sürdü.
İran resmi haber ajansı IRNA ve devlet televizyonuna göre saldırıda 2’si kadın, 2’si çocuk 4 kişi hayatını kaybetti, en az 68 kişi yaralandı. ABD ordusu söz konusu haberlerden haberdar olduğunu belirtirken, sivilleri hiçbir zaman hedef almadığını savundu.
Deniz taşımacılığı ve enerji güvenliği
Çatışmalar Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığını da etkiledi.
Filipinli bir yetkili, çarşamba günü yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan bayraklı bir petrol tankerine Hürmüz Boğazı’nda düzenlenen saldırıda 2 Filipinli denizcinin hayatını kaybettiğini, 14 denizcinin ise kurtarıldığını bildirdi. Saldırının sorumluluğunu şu ana kadar herhangi bir taraf üstlenmedi.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı saldırıyı kınayarak deniz taşımacılığının güvenliğinin ve küresel enerji arzının korunması çağrısında bulundu.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı savaşın ardından Tahran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiğine yönelik kısıtlamaları artırdı.
Dünya ham petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda ticari hareketliliğin yavaşlaması, küresel enerji fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı.
Tümen tarihi düşük seviyeye geriledi
Gerilim İran ekonomisini de etkiledi. Tümen çarşamba günü tarihi düşük seviyeye geriledi.
Tahran’daki piyasalarda 1 ABD doları 2 milyon 200 bin tümenden işlem gördü. Tümenin değer kaybı, son bir haftada yaklaşık yüzde 10’a ulaştı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Donald Trump yönetiminin İran’la ticaret yapmayı sürdüren ülkelere baskı uyguladığını belirterek, bu ülkelerden Tahran’la ekonomik ilişkilerini kesmelerini istedi.
Bessent, çatışmaların sona ermesinin “en hızlı yolunun” İran yönetimine verilen desteğin kesilmesi olduğunu savundu.
Diplomatik girişimler sürüyor
Gerilimin daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşmesini önlemek amacıyla diplomatik girişimler de devam ediyor.
Mısır ve Katar dışişleri bakanları gerçekleştirdikleri telefon görüşmesinde savaşın yayılmasının yaratabileceği risklere dikkat çekerek ABD ve İran’a yeniden müzakere masasına dönme çağrısında bulundu.
Arap ülkelerinin içişleri bakanları da İran’ın Körfez ülkeleri ve Ürdün’e yönelik saldırılarını kınadı.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Kahire’de yaptıkları görüşmede Orta Doğu’da gerilimin düşürülmesine destek verdiklerini açıkladı.
Pakistan da arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesi kapsamında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşerek Tahran ile Washington’ın yeniden müzakere masasına dönmesi için girişimde bulundu.
