Haber Merkezi - İran, ekim ayında siyasi suçlamalara maruz kalan 6 kişinin de dahil olduğu en az 85 mahkumu idam etti. Böylece 2026'nın başından bu yana ülkede kaydedilen toplam idam sayısı en az 689'a yükseldi.
Oslo merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü dün yayımladığı raporda, infazların İran genelindeki cezaevlerinde gerçekleştirildiğini ve 4 kadının da dahil olduğu en az 68 mahkumun idam edildiği eylül ayına kıyasla yüzde 25'lik bir artış kaydedildiğini bildirdi.
İranlı yetkililer ülkede infaz edilen idamların çoğuna dair resmi açıklama yapmıyor; bu durum, yurttaş gazetecilerin veya idam edilenlerin yakınlarının aktardığı bilgileri teyit edip doğrulama görevini insan hakları örgütlerine bırakıyor.
Hengaw, idam edilenlerden 83'ünün kimliğini doğruladıklarını, kalan iki kişinin kimliğini tespit etmeye yönelik araştırmaların ise sürdüğünü kaydetti.
İkisi 18 yaşın altında
Norveç merkezli İran İnsan Hakları (IHR) gibi diğer hak örgütleri ise, ikisi 18 yaşın altında olmak üzere 690 mahkûmun idam edildiğini belirtti.
İran güvenlik güçleri, protestoları bastırmak ve halkın muhalefetini susturmak için idamları ve halka açık infazları uzun süredir bir araç olarak kullanıyor. Bu durum, insan hakları örgütleri arasında idam cezasının uygulanmasına yönelik artan endişelerin altını çiziyor.
Hengaw’a göre, ekim ayında kayıtlara geçen 85 idamdan yalnızca 10'u İran devlet medyası veya yargıya bağlı internet siteleri tarafından haberleştirildi.
İki mahkumun halka açık bir şekilde idam edildiğini belirten Hengaw, "Dokuz mahkumun ölüm cezası; ailelerine haber verilmeden ya da kendilerine son bir görüşme hakkı tanınmadan gizlice infaz edildi" ifadelerini kullandı.
Hengaw ayrıca; ocak ayı protestoları ve ABD ile yaşanan savaşla bağlantılı olarak tutuklanan altı siyasi mahkumun “Allah’a karşı savaş açmak”, “casusluk” ve “silahlı isyan” gibi suçlamalarla ekim ayında idam edildiğini aktardı.
Örgütün raporuna göre, ekim ayında idam edilenler arasındaki en yaygın suçlama 49 vaka ile "kasten öldürme" olurken, bunu 29 infazla uyuşturucu bağlantılı suçlar izledi.
İran İnsan Hakları (IHR) cumartesi günü yaptığı açıklamada, Adilabad olarak da bilinen Şiraz Merkez Cezaevi'nde 27 Ekim ve 1 Kasım tarihlerinde beş mahkumun idam edildiğini duyurdu.
12 mahkumun idam cezası onandı
Söz konusu beş infaz, IHR'nin raporu yayımlandığı sırada İran devlet medyası veya resmi makamlar tarafından henüz kamuoyuna açıklanmamıştı.
IHR ayrıca, Adilabad Cezaevi'nde tutulan diğer 12 mahkumun da idam cezalarının İran Yüksek Mahkemesi tarafından onanması ve dava dosyalarının cezaevinin infaz birimine sevk edilmesi nedeniyle acil infaz tehlikesi altında olduğu uyarısında bulundu.
"Dünya İdam Cezasıyla Mücadele Günü" vesilesiyle ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 10 Ekim'de bir rapor yayımladı. Raporda, 10 Ekim 2025 ile 8 Ekim 2026 tarihleri arasındaki 1.857 bildirime dayanılarak İran genelinde en az 2.003 idam belgelendi. Yaklaşık "her 4,35 saatte bir kişi" anlamına gelen bu veri, bir önceki raporlama dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 29'luk bir artışa işaret ediyor.
