Haber Merkezi - ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik son saldırıların ardından Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün ABD'de olduğunu öne sürerken, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise boğazın bundan sonra İran tarafından yönetileceğini savundu.
Tarafların peş peşe gelen açıklamaları, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın kontrolüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Trump: Boğazı biz kontrol ediyoruz
Fox News'in haberine göre Trump, Maryland eyaletindeki Joint Base Andrews Üssü'nde gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'a yönelik son operasyonlarını değerlendirdi. Ortadoğu'da hayatını kaybeden ABD askerlerini anan Trump, İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını öne sürdü.
İran'ın elinde sınırlı sayıda füze, insansız hava aracı ve üretim kapasitesi kaldığını iddia eden Trump, "Boğazı biz kontrol ediyoruz. Onlar hiçbir şeyi kontrol etmiyor. Bundan sonra ne olacağını göreceğiz" dedi.
Trump ayrıca Kanada'daki orman yangınlarından çıkan dumanın ABD'yi etkilediğini belirterek, Ottawa yönetiminin tazminat ödemesi ya da gümrük tarifeleriyle karşı karşıya kalması gerektiğini savundu.
İran: Hürmüz artık eski haline dönmeyecek
Trump'ın açıklamalarına karşılık İran Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın bundan sonra İran tarafından yönetileceğini söylüyor. İran devlet haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre Kalibaf, "Hürmüz Boğazı savaş öncesindeki durumuna asla dönmeyecek. Uluslararası hukuk çerçevesinde İran İslam Cumhuriyeti tarafından yönetilecek" ifadelerini kullanmıştı. Kalibaf, küresel petrol ticareti açısından stratejik öneme sahip boğazın gelecekte İran'ın yönetiminde olacağını savunuyor.
Hürmüz’ü kim kontrol ediyor?
Trump ve İranlı yetkililerin "kontrol bizde" yönündeki açıklamaları siyasi ve askeri güç gösterisi niteliği taşıyor. Ancak hukuki ve fiili durum bundan daha farklı. Hürmüz Boğazı, kuzeyde İran, güneyde ise Umman arasında yer alan uluslararası bir su yoludur. Bu nedenle boğaz üzerinde tek bir ülkenin mutlak egemenliği bulunmuyor. Uluslararası deniz hukukuna göre ticari gemiler boğazdan geçiş hakkına sahip.
Bununla birlikte, boğazın kuzey kıyılarına hâkim olan İran, kıyıya konuşlandırdığı balistik ve gemisavar füze sistemleri, Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, sürat tekneleri, deniz mayınları ve insansız hava araçları sayesinde kriz dönemlerinde deniz trafiğini etkileyebilecek en güçlü bölgesel aktör konumunda.
Öte yandan ABD Beşinci Filosu ile müttefik ülkelerin donanmaları da Basra Körfezi ve Umman Denizi'nde sürekli askeri varlık bulunduruyor. ABD, uluslararası deniz ticaretinin güvenliğini sağlama gerekçesiyle bölgede devriye faaliyetleri yürütüyor.
Bu nedenle uzmanlara göre Hürmüz Boğazı bugün ne tamamen İran'ın ne de tamamen ABD'nin kontrolünde. İran boğazı askeri olarak tehdit edebilme kapasitesine sahipken, ABD ve müttefikleri ise deniz ulaşımının açık kalmasını sağlayacak önemli bir askeri güç bulunduruyor. Tarafların "kontrol bizde" açıklamaları ise daha çok psikolojik üstünlük ve caydırıcılık mesajı olarak değerlendiriliyor.
