İran Diplomasisi Merkezi Direktörü Hamid Rıza Gulamzade, Tahran başta olmak üzere İran şehirlerine yönelik devam eden ABD ve İsrail saldırılarının sivil alanlara kaydığını ve halkın bu duruma her gece sokaklara dökülerek direnişle karşılık verdiğini belirtti.
Rûdaw’ın sorularını yanıtlayan Gulamzade, Washington ile Tahran arasında şu an herhangi bir müzakere sürecinin işlemediğini vurgulayarak, ABD'nin diyaloğa hazır olmadığını ve son dönemdeki açıklamaların yalnızca piyasaları manipüle etme amacı taşıdığını ifade etti.
Savaşın gidişatına ve olası ateşkes senaryolarına değinen Gulamzade, İran'ın masaya oturması için uğranılan zararların tazmin edilmesi, suikastların durdurulması, bölgedeki tüm çatışmaların son bulması, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nda İran'ın hakimiyetini tanıyan yeni bir çerçevenin kabul edilmesini kapsayan kesin şartları olduğunu dile getirdi.
ABD'nin cephede somut bir başarı elde edemediği için kara harekâtına girişerek gerilimi daha da tırmandırmasını beklediklerini söyleyen diplomat, İran güçlerinin böylesi bir kara savaşına tamamen hazır olduğunu ve bu durumu memnuniyetle karşılayacaklarını sözlerine ekledi.
Bölgesel ilişkiler ve savaş sonrası Ortadoğu vizyonu hakkında da çarpıcı değerlendirmelerde bulunan Gulamzade, İran'ın kendisine karşı ABD'ye destek veren ülkelere farklı muamele edeceğini ve onlardan da tazminat talep edeceğini açıkladı.
Bu süreçte Kürdistan Bölgesi'nin ABD saldırılarına katılmamasını ve sergilediği tutumu büyük bir takdirle karşıladıklarını belirten Gulamzade, İran, Irak ve Kürdistan Bölgesi'nin güvenliklerinin birbirine sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve yeni Ortadoğu'nun inşasında bu dayanışmayı gösteren komşularla ortak hareket edeceklerinin altını çizdi.
İran Diplomasisi Merkezi Direktörü Hamid Rıza Gulamzade, Rûdaw’ın sorularını yanıtladı:
Rûdaw: Tahran, ABD ve İsrail tarafından ağır saldırılarla karşı karşıya kalıyor. Siz bizimle Tahran'dan mı konuşuyorsunuz? Oranın durumu nasıl?
Hamid Rıza Gulamzade: Beni konuk ettiğiniz için çok teşekkür ederim. Gerçek şu ki bizler neredeyse her gün Tahran'a ve ülkenin diğer şehirlerine yönelik saldırılarla karşılaşıyoruz. Geçtiğimiz birkaç gün, söyleyebilirim ki geçtiğimiz hafta, bombardımanların çoğu sivil yerleşim alanlarına yönelikti, çünkü düşmanın hedef listesi kalmadı. Vurmak için belirli bir binaları yok, bu yüzden onları korkutmak ve hükümete desteklerini engellemek için sivilleri hedef alıyorlar. Bu yüzden saldırıyorlar ve İran'a baskı yapmak için kurbanların ve savaştan zarar görenlerin sayısını artırmaya çalışıyorlar. Ancak bu başarılı olmadı, aksine İranlılar sokaklara çıkmaya, hükümeti desteklemeye, düşmanla savaşmaya ve düşmana karşı daha fazla birlik göstermeye daha çok teşvik ediliyorlar. Ancak genel olarak atmosfer şu şekilde: Her gece bombardımanımız var, insanlar hala ana meydanlarda toplanıyor, düşmanlara karşı sloganlar atıyor ve İslam Cumhuriyeti'ni destekliyorlar, bunun ardından, mahallelerde ve sokaklarda dolaşıp bayrak kaldıran veya düşmanlara karşı sloganlar atan araç konvoylarımız oluyor. Yaklaşık geçtiğimiz 4 hafta hep bu şekilde oldu, her gece insanlar bunu yapıyor ve Tahran şehrinin dört bir yanında büyük kitlesel toplanmalar gerçekleştiriliyor. Elbette diğer şehirlerde de genellikle bunun yaşandığı toplanmak için bir yer bulunuyor. Her şehir bunu yapıyor ve insanlar katılmaya ve bir şekilde desteklerini göstermeye çalışıyorlar.
Rûdaw: İran şu anda ABD ile müzakere etmeye hazır mı?
Hamid Rıza Gulamzade: Gerçek şu ki müzakereye hazır olmayanlar Amerikalılardır. İran, saldırıya uğradığı her iki seferde de Amerikalılarla müzakere halindeydi. Bu yüzden artık müzakere ve diyalog için hiçbir zemin kalmadı çünkü onlar İran'a saldırıyorlar. Onlar saldırılardan vazgeçmiyorlar ve hala yetkililere suikast düzenlemeye çalışıyorlar, ayrıca Amerikalılar müzakerelerde ciddi değiller. Hatta Başkan Trump'ın birkaç gün önce sosyal ağlarda paylaştığı şeyler de piyasa fiyatlarını kontrol etmek içindi. Gerçeklere dayanmıyordu ve İran ile ABD arasında hiçbir diyalog yoktu, o sadece haftanın ilk saatlerinde petrolün ve piyasanın fiyatını kontrol etmek için bir yalan söyledi ve bunu başarılı bir şekilde kontrol edebildi. O zamanı daha fazla saldırı yapabilmek ve İran'a kara gücü indirebilmek için kullanabilir, o aslında güçlerinin bölgeye ulaşması için zaman satın alıyordu. Yani, diyaloğun peşinde olmayan taraf Amerikan tarafı olduğu için ve müzakere masasına gelseler bile sadece kendi istediklerini dayatmak istedikleri için, İran bu şekilde bir diyaloğa girmeye ve müzakereye oturmaya hazır değildir. Ancak İran kendi şartlarını ortaya koymuştur. İran'ın ön koşulları masadadır. Bu 5 madde ana bölümlerdir: Tazminat ödenmesi, şahsiyetlere yönelik suikastların durdurulması, sadece İran'da değil tüm cephelerdeki gerilimlere son verilmesi, Hürmüz Boğazı için yeni bir çerçevenin tanınması ve ABD'nin İran üzerindeki tüm yaptırımlarının kaldırılması. Bunlar İran'ın savaşı sona erdirmek amacıyla müzakere masasına gitmesi için ön koşullarıdır. Ateşkes için değil; İran'ın bakış açısına göre savaşın tamamen sona ermesi gerekiyor ki gelecekte buna benzer başka bir saldırı yaşanmasın ve her türlü çatışmanın sonu olsun.
Rûdaw: Başkan Trump'ın açıklamalarının ardından bütün dünya ABD ile İran arasında olası bir müzakereden bahsediyor. Sizce daha önce müzakere yapılmış mıdır veya şu anda İran ile ABD arasında müzakere yürütülüyor mu?
Hamid Rıza Gulamzade: Dün gece Sayın Erakçi'nin bir röportajı vardı ve bunu doğruladı, benim de kendi kaynaklarım var ve hepsi İran ile ABD arasında hiçbir müzakere olmadığını teyit ediyorlar. Onlar birkaç ülke aracılığıyla bazı mesajlar gönderdiler. Bu sadece İran'a mesaj iletmedir, İran da aynı şekilde cevap vermiştir: İran hiçbir müzakere istemiyor, İran'ın ön koşulları var ve savaşın o şartlar temelinde sona erdirilmesini istiyor. Amerikalılar buna hazır olduklarında, öne doğru adım atabilirler ve biz de bunu düşünebiliriz. Ancak hiçbir şekilde diyalog veya müzakere olarak adlandırabileceğiniz hiçbir şey olmamıştır.
Rûdaw: İran, Pakistan'ın bu savaştaki tutumundan ne kadar memnun ve Pakistan'ın arabuluculuk rolüne inanıyor mu?
Hamid Rıza Gulamzade: Pakistan, ihlalleri ve çatışmaları azaltmak veya aslında durdurmak için arabuluculuk yapmaya çalışan ülkelerden biridir. Ancak Amerikan tarafı nedeniyle başarılı olamıyor. Pakistan bu amaçla çok iyi bir çaba gösteriyor. Diğer ülkeler de katıldı ve arabuluculuk yapmaya çalıştılar. Ancak dediğim gibi, sorun Amerikan tarafındadır. İran'ın bakış açısına göre, İran'a yardım eden veya durumu çözmeye çalışan her ülkeye İran müteşekkirdir. Veya İran'ı destekleyen herkes, aslında İran tarafından takdir edilmektedir. Ancak bu, İran'ın tutumundan geri adım atacağı veya herhangi bir diyaloğu kabul edeceği anlamına gelmez. İran bu çabalarından dolayı Pakistan, Türkiye ve Mısır'a minnettardır. Hatta İran, güvenlik açısından İslam Cumhuriyeti ile çok iyi bir koordinasyon içinde olan Irak Kürdistan Bölgesi'ne de çok müteşekkir olmuştur. Bu yüzden İran bu komşularına teşekkür ediyor, ancak ciddi ve gerçekçi olmak isterseniz, müzakereler Amerikalılar tarafından durdurulmuştur.
Rûdaw: İran'ın, Başkan Trump'ın yardımcısı JD Vance ile müzakere talep ettiği ve Witkoff ile Kushner'in değiştirilmesini istediği doğru mu?
Hamid Rıza Gulamzade: Temel olarak dediğim gibi, İran hiçbir diyalog olmasını reddetti. Onlar bu konuyu gündeme getirdiler çünkü parlamento başkanı Sayın Kalibaf'ın yerini bulmak istiyorlar. Bu yüzden üst düzey müzakereden bahsettiler. Birincisi, Witkoff ve Kushner'in önceki görüşme turlarında başarısız olduklarını ve İran'ın masaya ne koyduğunu anlamadıklarını biliyorlar. Umman Dışişleri Bakanı, nükleer görüşmeler sırasında İran tarafınca iyi bir paketin önerildiğinden bahsetmişti, ancak onların bunun ne kadar iyi bir şey olduğunu bilmediklerini ve reddettiklerini söylemişti. Bu yüzden Witkoff ve Kushner'in kötü seviyesi nedeniyle, Amerikalıların kendilerinin de onların kalmasını istemedikleri çok açık. Ancak bu işi yapıyorlar. Bu yüzden sanki İranlılar bunu talep etmiş gibi gösteriyorlar. Ancak İran hiçbir müzakere talep etmemiştir ve hiçbir kimsenin masada olmasını istememiştir. Onlar JD Vance'i önermişlerdir ve Sayın Kalibaf'ın hazır bulunmasını istiyorlar çünkü onu terör etmek istiyorlar. Bu, onu terör etmek için takip etmeye ve yerini bulmaya çalışmak için iyi bir yoldur. İran tarafından o konu üzerine hiçbir talep yoktur.
Rûdaw: Sizin açınızdan, eğer müzakere yapılırsa, İran bahsedilen Amerika'nın o 15 maddelik teklifini kabul eder mi?
Hamid Rıza Gulamzade: İran daha önce Amerikalılar tarafından önerilen o 15 maddeyi reddetmiştir. Bu yüzden bunu resmi olarak İran tarafının bir hayırı olarak hesap edebilirsiniz.
Rûdaw: Şu anda İran'da olası bir anlaşma veya savaşın devam etmesi üzerine kim karar veriyor?
Hamid Rıza Gulamzade: Anayasaya göre, dış politika ve güvenlik meselelerinden sorumlu en yüksek kurum olan Milli Güvenlik Yüksek Konseyimiz var. Elbette her üç erkin başkanı da o konseyin üyesidir, ayrıca parlamento, dışişleri bakanı, hükümet ve her şeyimiz var. Elbette Yüce Rehberimiz de var. Bu yüzden anayasa temelinde, tüm bu şahsiyetler kendi işlerini yapıyorlar ve temel kararlar konsey tarafından veriliyor ve Yüce Rehber tarafından onaylanıyor. Bu yüzden eğer savaşın sona erdirilmesine karar verilecekse veya herhangi bir anlaşma yapılacaksa, bu Milli Güvenlik Yüksek Konseyi'nin kararına dayalı olacak ve Yüce Rehber de bunu onaylayacaktır.
Rûdaw: İran'ın anlaşmaya varmak için temel şartları nelerdir?
Hamid Rıza Gulamzade: Üzerinde konuşulan 5 madde var. Açıktır. Birincisi, terörün ve liderlerin öldürülmesinin sona erdirilmesi, sadece İran'da değil, Lübnan, Irak ve saldırı altında kalan diğer her yerdeki çatışmaların son bulması. İran'ın uğradığı zararların tazmin edilmesi. ABD'nin İran üzerindeki tüm yaptırımlarının kaldırılması. 5. madde ise, İran'ın boğaz üzerindeki hakimiyetini gösterecek şekilde Hürmüz Boğazı için yeni bir çerçevenin tanınmasıdır.
Rûdaw: Savaş yatışmaya doğru mu gidiyor yoksa daha fazla mı tırmanacak?
Hamid Rıza Gulamzade: Şu an için daha fazla tırmanma öngörüyorum, çünkü birincisi, Amerikalılar başarısız olduklarını ve yenildiklerini kabul etmek istemiyorlar. Şanslarını deniyorlar çünkü Ayetullah Hamaney'e suikast dışında başka hiçbir kazanımları olmadı, bahsettikleri rejim değişikliği ve diğer her şey gibi hedeflerin hiçbirini vuramadılar. Bu yüzden Amerikalılar bu durumdan çıkış için bir yol bulmaya çalışıyorlar ve bunun için bir tür başarıya ihtiyaçları var. Bu amaç için, Başkan Trump ve peşindeki Netanyahu, bir şeyler elde edebilmek için yapabildikleri her şeyi yapmaya çalışıyorlar. Şimdi kara gücü göndermek istiyorlar, bu yüzden eğer kara savaşına güç gönderirlerse, bu ciddi bir tırmanış olur. Elbette İran da bunu memnuniyetle karşılar. İranlıların kara savaşında ne kadar iyi olduklarını ve İranlıların ne kadar ciddi ve tecrübeli olduklarını muhtemelen biliyorlardır. Biz bir aşamada terörist gruplara karşı birbirimizle omuz omuza savaştık. Bu yüzden İran aslında Amerikalıların İran toprağına ayak basma cesareti etmelerini memnuniyetle karşılayacaktır. O zaman Amerikalılara çok fazla kurban ve çok zarar düşecektir, ayrıca belki ondan sonra (tırmanıştan sonra) Amerikalılar hiçbir ilerleme elde edemediklerini anladıktan ve İran'a karşı kara saldırısı gerçekleştirerek büyük bir hata yaptıklarını anladıktan sonra gerilimlerin azaldığını gören bir izleyici olabiliriz.
Rûdaw: Eğer İran ve Amerika ateşkes anlaşmasına varırlarsa, Hizbullah ve "Direniş Cephesi" içindeki diğer gruplar buna bağlı kalacak mı, yoksa o cephelerde savaş devam edecek mi?
Hamid Rıza Gulamzade: İşaret ettiğim gibi, İran'ın öne sürdüğü şartlardan biri tüm cephelerde çatışmaların sona ermesidir. Bu yüzden Lübnan ve Hizbullah'ı da kapsıyor. Bu yüzden eğer İsrailliler yeniden Hizbullah'a saldırmak isterlerse, bu beklenen anlaşmanın ihlali olacaktır ve o zaman İran buna cevap verecektir ve doğal olarak tepkisi olacaktır. Bu yüzden bölgenin belki o zaman bir barış ve istikrar noktası görebilmesi için bölgedeki tüm gerilimlerin durdurulması gereklidir.
Rûdaw: İran'ın savaş sonrası ve anlaşma sonrası aşama için içerideki ve uluslararası düzeydeki planları nelerdir?
Hamid Rıza Gulamzade: Hürmüz Boğazı'na bağlı yeni çerçeveyle, İran'ın bölgedeki konumu eskisinden farklı olacaktır. İran'ın bölgede bir tür üstünlük ve otorite göstermesi gerekiyor, öyle de yapıyor. Bu, boğazdan İran için daha fazla bir gelir temin edecektir. Ayrıca elbette İran, zararların tazmin edilmesini talep edecektir, sadece Amerikalılardan ve İsraillilerden değil, Amerikalılara yardım eden o Arap ülkelerinden de olmalıdır; onlar bu zararların cezasını ödemelidir. Bununla İran, zararların tazmin edilmesi ve - diyelim ki - ekonominin iyileştirilmesi ve savaş veya yaptırımların oluşturduğu o zorlukların ortadan kaldırılması için gerekli kaynağa sahip olacaktır. Ve eğer anlaşma yapılır ve yaptırımlar kaldırılırsa, o zaman İran'ın diğer ülkelerle ekonomik alışveriş açısından hiçbir sorunu kalmayacaktır ve bu da İran ekonomisinin iyileşmesine neden olacaktır. Dediğim gibi, komşularla olan ilişkiler farklı olacaktır. Bu, İran'ın onlara karşı sert olacağı anlamına gelmez, ancak kimin yardımcı olduğunu ve kimin İslam Cumhuriyeti'ne karşı olduğunu unutmaz. İran'a yardımcı olan ve İran ile koordinasyonu olan her komşuya saygı duyulur ve onlarla iyi bir ilişkiye sahip olunacaktır ve bölgenin geleceğinde rol sahibi olacaklar ve onlarla çalışılacaktır. Ancak İran'a karşı Amerikalılara yardım eden ve hala ABD'ye yardım eden BAE gibi olanlar ile elbette farklı bir şekilde muamele edilecektir.
Rûdaw: 2 gün önce, 6 Kürdistan Bölgesi Peşmergesi kendi üslerinde İran'ın füze saldırısı nedeniyle şehit oldu. Şimdi İran Kürdistan Bölgesi'ne nasıl bakıyor?
Hamid Rıza Gulamzade: İran'ın liderleri, dediğim gibi, Kürdistan Bölgesi'nin İslam Cumhuriyeti ile sahip olduğu o koordinasyona ve ABD'nin İran'a karşı saldırılarına katılmamalarına müteşekkirdirler. Bu, İran'ın çok dikkate aldığı ve dikkat ettiği bir şeydir. Aslında birçok kişi tarafından da memnuniyetle karşılandı. Sadece İran içindeki Kürt toplumu değil, bütün vatansever İran toplumu bunu idrak etti ve İran'a yönelik bu saldırı ve tacizlere katılmamaları olan bu karara saygı duydular. Bizim için, hem yetkililer arasında hem de halk ve kitleler arasında, bölgenin güvenliğinin, İran'ın güvenliğinin, Kürdistan Bölgesi'nin güvenliğinin ve Irak'ın güvenliğinin hep beraber birbirine bağlı olduğu bu ortak anlayışın olması önemlidir. Biz aynı bölgede yaşıyoruz, aynı koşullar altında yaşıyoruz ve birinin güvenliği diğerlerinin güvenliği demektir, birinin istikrarsızlığı diğerleri için istikrarsızlık demektir. Bu yüzden bu ortak anlayış olduğunda, şu anda gördüğümüz ve geçtiğimiz 4 haftada benim için çok değerli olan koordinasyon olabiliyor. İran gelecekte bunu unutmayacaktır. İran, bu savaşta yardımcı olan o komşularına yardım eder. Bu yeni Ortadoğu'nun geleceğinde ve gelecekte oluşacak o yeni bölgede, elbette İran çalışan ve yardımcı olan tüm o komşularla beraber yeni bölgeyi inşa etmek için onlarla çalışacaktır.
