New York (Rûdaw) – İran ile ABD arasındaki savaşın 14’üncü gününde, küresel piyasalardaki sarsıntı derinleşiyor. Birleşmiş Milletler (BM) deniz taşımacılığının yüzde 94 oranında durduğunu açıklarken, uzmanlar "eşi benzeri görülmemiş" bir küresel enerji krizi konusunda uyarıyor.
ABD borsaları, İran savaşının ekonomik etkileriyle Cuma gününü sert düşüşlerle kapattı.
ABD’nin en büyük 500 şirketini temsil eden ve piyasanın "sağlık karnesi" olarak görülen S&P 500 endeksi, cuma günü yüzde 4 ile yüzde 5 arasında değer kaybederek üst üste üçüncü haftayı da düşüşle tamamladı.
Petrol 100 doların üzerinde, nakliye maliyetleri fırladı
Savaş öncesinde 70 dolar bandında seyreden Brent petrolün varil fiyatı, savaşın 14’üncü gününde 100 doların üzerindeki seyrini korudu. Fiyatlardaki bu artış, küresel enflasyon ve mal tedarikinde ciddi bir pahalılık riskini beraberinde getiriyor.
BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, savaşın küresel ticaret yolları üzerindeki yıkıcı etkisine dikkat çekerek, "Dünya genelinde deniz taşımacılığı maliyetleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16 arttı. Deniz yollarındaki aksama, kriz bölgelerine insani yardım ulaştırılmasını 6 aya kadar geciktirebilir" dedi.
Hürmüz Boğazı ve yüzde 94'lük duraksama
BM bünyesindeki Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) raporuna atıfta bulunan Dujarric, durumun "dramatik" olduğunu vurguladı.
Rûdaw’ın "Enerji güvenliği ve ekonomik büyüme üzerindeki uzun vadeli etkiler ne kadar kötüleşebilir?" sorusuna yanıt veren Dujarric, şu verileri paylaştı:
"UNCTAD raporu çok ciddi etkiler ortaya koydu. Deniz taşımacılığında yüzde 94’lük bir düşüş yaşandığını görüyoruz. Ayrıca, petrol şokunun gölgesinde kalsa da gübre fiyatlarında çok büyük bir artış riski var ki bu da küresel gıda güvenliğini tehdit ediyor."
Pentagon: İran'ın gücü bitti, endişeye gerek yok
Piyasalardaki ve uluslararası kurumlardaki bu karamsar tabloya rağmen Pentagon, İran’ın askeri kapasitesinin felç edildiğini savunuyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki hamlelerinin bir "çaresizlik belirtisi" olduğunu iddia ederek şunları söyledi:
"İran'ın artık bir deniz gücü kalmadı. Füzeleri, fırlatma rampaları ve dronları ya imha edildi ya da havada düşürüldü. Füze kapasiteleri yüzde 90, kamikaze dron kapasiteleri ise yüzde 95 oranında azaldı. Hürmüz Boğazı’nda tam bir umutsuzluk içindeler. Bu durum baş edebileceğimiz bir şey, daha önce de yaptık, endişelenmeye gerek yok."
Uzmanlar: Tarihte benzeri yok
Ancak New York merkezli etkili düşünce kuruluşu Dış İlişkiler Konseyi (CFR), Pentagon kadar iyimser değil. CFR uzmanları, İran savaşının tetikleyeceği küresel enerji krizinin tarihte bir önceliği olmadığını ve dünya ekonomisini çok daha karanlık bir noktaya sürükleyebileceğini savunuyor.
Savaşın ne zaman sona ereceği belirsizliğini korurken, hem Washington hem de Tahran’dan gelen açıklamalar gerilimin bir süre daha düşmeyeceğine işaret ediyor.
