Erbil (Rûdaw) – Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), İran'daki savaşın enerji piyasalarında yarattığı kriz nedeniyle 2026 yılında elektrik üretiminde kömür kullanımının yeniden artacağını açıkladı. Ajansa göre, doğal gaz arzındaki sıkıntılar ve fiyatlardaki sert yükseliş, birçok ülkeyi yeniden kömüre yöneltti.
IEA'nın 23 Temmuz 2026'da yayımladığı rapora göre, İran'daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalması, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini sekteye uğrattı. Bu durum, dünyanın birçok ülkesinde enerji arzını zorlaştırırken, elektrik üretiminde kömür kullanımını yeniden ön plana çıkardı.
Raporda, 2026 yılında kömürden elektrik üretiminin yüzde 1,4 artmasının beklendiği, buna karşın 2025 yılında kullanımın yatay seyrettiği belirtildi.
Enerji fiyatları son yılların en yüksek seviyesinde
Ajans, bu değişimin temel nedeninin enerji fiyatlarındaki hızlı yükseliş olduğunu vurguladı. Buna göre, enerji fiyatları 2025'in ilk yarısına kıyasla yaklaşık yüzde 30 arttı ve 2022-2023 yıllarında Rusya-Ukrayna savaşıyla yaşanan enerji krizinden bu yana en yüksek seviyelere ulaştı.
Karbon emisyonları artacak
IEA, kömür kullanımındaki artışın çevresel etkilerine de dikkat çekti. Raporda, elektrik sektöründen kaynaklanan karbondioksit (CO₂) emisyonlarının 2026'da yüzde 1 artmasının beklendiği ifade edildi.
Artışın bölgelere göre farklılık göstereceği belirtilirken Güneydoğu Asya'da emisyonların yüzde 6 artacağı, Avrupa Birliği ülkelerinde ise yüzde 5 azalacağı öngörüldü.
Yenilenebilir enerji yükselişini sürdürüyor
Raporda, kısa vadede kömür kullanımının artmasına rağmen yenilenebilir enerji yatırımlarının büyümeye devam ettiği belirtildi.
IEA, 2027 yılında yenilenebilir enerji kaynaklarının küresel elektrik üretiminde kömürü geride bırakarak en büyük kaynak haline geleceğini öngörüyor.
2026 yılında yenilenebilir enerji üretiminin yüzde 8 artması, güneş enerjisinin ise ilk kez rüzgar enerjisini geride bırakarak hidroelektrikten sonra dünyanın ikinci büyük temiz elektrik kaynağı olması bekleniyor.
Elektrik talebi artmaya devam ediyor
Ajansa göre küresel elektrik talebi de sanayideki büyüme, elektrikli araçların yaygınlaşması ve veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı nedeniyle yükselmeyi sürdürüyor.
Raporda, dünya genelinde elektrik talebinin 2026'da yüzde 3,6, 2027'de ise yüzde 3,8 artmasının beklendiği kaydedildi.
IEA ayrıca, El Niño hava olayının da enerji sistemleri üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtti. Yüksek sıcaklıkların soğutma ihtiyacını artırdığı, buna karşılık hidroelektrik ve rüzgar enerjisi üretimini sınırlandırdığı, bunun da geleneksel enerji kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığı ifade edildi.
