Rımelan (Rûdaw) – Rojava Kürdistanı’nda petrol ticaretiyle uğraşanlar, PYD yönetiminden varil başına 15 dolardan aldıkları petrolü küçük rafinerilere satıyor. Rafineri sahipleri ise PYD’nin akaryakıt vergisinde indirime gitmesini istiyor.
Keretşok Petrol Rafineri, Rojava Kürdistanı’ndaki rafinerilerden biri. Suriye’deki iç savaş başlamadan önce günlük 70 bin varil petrol sağlarken, şimdilerde Rımelan’daki (Kamışlo’nun 60 km doğusunda) rafineriyle birlikte günlük yaklaşık 31 bin varil petrol sağlayabiliyor.
PYD’nin kurduğu rafineriler
Rojava’da büyük rafinerilerin olmayışı, küçük çaplı rafineri sayısında artışı beraberinde getirmiş, ki bunlar iç talebi karşılayacak düzeydeler.
Rûdaw’ın bölgeden edindiği bilgilere göre bu rafinerilerin bir kısmını PYD yönetimi açtı. Burafinerilerden 4’ü Gırziro’da, 6’sı da Hemze Beg’te bulunuyor. Ancak bu rafineriler, 30 bin varilden sadece 9 bin 500 varili sağlayabilecek kapasitede. Geri kalan kısım ise yönetim tarafından Gırziro’da stoklanıyor.
Gırziro’daki rafinerideki petrol, Humus boru hatları vasıtasıyla Akdeniz üzerindeki Banyas Limanı’na aktarılıyordu. Fakat Humus, Rakka ve Deyr ez-Zor kentlerinin Suriye rejiminin elinden çıkmasıyla bu aktarım durdu.
Şimdilerde Gırziro’daki petrol sadece iç piyasadaki küçük rafinerilere satılıyor. Onlar da rafine ettikleri petrolü şoförlerle çiftçilere satıyor.
Rojava Kürdistanı’ndaki bu küçük rafinerilerin, Arapların yaşadığı köylere denk düşmesi, Tıl Mışhen köyünden başlayan uluslararası karayolu boyunca rafineriler kurulmuş.
Varil başına petrol fiyatı 15 dolar
Gırziro’da tankerlerle satın alınan petrol, daha sonra diğer küçük rafinerilere satılıyor.
Rûdaw’a konuşan rafineri sahibi Halid Hasan (35), Tıl Ades’teki rafineriden ham petrol aldıklarını, rafineriden geçtikten sonra Serekaniye, Haseke ve Kamışlo’daki piyasalarda sattıklarını söylüyor.
İsminin açıklanmasını istemeyen bir tanker şoförü de, “Varili 15 dolardan alıp 17 dolardan rafinerilere satıyoruz. Onlar da rafineri işleminden sonra bir varil benzini 60 bin liraya satıyor” dedi.
Küçük bir rafineri sahibi olan Mahmut B.C. (41) Rojava Kürdistanı’ndaki akaryakıt piyasasıyla ilgili şu şunları söyledi:
“Önceleri akaryakıttaki gelir durumu daha iyiydi. Fakat şimdilerde eskisi gibi değil. Bu durumun sebeplerinden biri üzerinde çalıştığımız arsanın kirasının artırılmış olması, diğeri de akaryakıt vergisine yapılan zam. Tüccarlar bu yüzden akaryakıta zam yapmak zorunda.”
Mahmut B.C. PYD’nin vergiyi düşürmesi gerektiğini çünkü yüksek vergiden dolayı vatandaşlara akaryakıtı pahalı satmak zorunda kaldıklarını belirtti.
Rojava Kürdistanı’nda rafinerilerin çoğu ateş sistemiyle çalışıyor. Bazıları ise bir adım geliştirerek elektriği kullanmaya başlamış. Bu da elde edilen petrolün miktarını ve kalitesini yükseltmiş. Ancak çevreyi korumaya yönelik herhangi bir önlemin alınmaması Rojava Kürdistanı semalarının kapkara bir hale gelmesine sebep oluyor.
Rafineri sahibi Ebu Ela (37), “Bu rafinerilerin insan sağlığı üzerinde ciddi etkileri olduğunu biliyoruz. Son zamanlarda bazı cilt hastalıkları ortaya çıktı. Bu dumanlar ilerde ölümcül hastalıklara sebep olabilir. Ancak bu işi yapmaya da mecburuz. Bu işi bırakırsak hırsızlık ya da yağma yapmak zorunda kalırız” diye konuştu.
IŞİD’in saldırılarından önce Rojava Kürdistanı’ndaki tüccarlar, ham petrolü Rakka, Dey ez-Zor ve Musul’a ulaştırabiliyordu. Fakat petrolün iç piyasayla sınırlı kalması, akaryakıt fiyatının ucuzlamasına da sebep olmuş durumda.
Rojava Kürdistanı ve Suriye’de petrol
-Suriye’nin genelinde 1289 petrol kuyusu bulunuyor ki yarısı Rojava Kürdistanı sınırlarında yer alıyor.
-Rımelan ve Qereçux petrol yatakları YPG’li savaşçıların kontrolünde.
-Bu yataklardan elde edilen petrolün miktarı günlük 150 bin varil.
-Dicle petrol yatağı da YPG’nin kontrolünde ve günlük 25 bin varillik kapasiteye sahip.
-Varil başına petrol fiyatı 15 dolardan tüccarlara satılıyor.
-Tüccarlar, ham petrolün varilini 17 dolardan rafinerilere satıyor.
-Suriye’nin petrol rezervi 2 ile 3 milyar varil dolayında.
-Suriye’deki doğalgaz rezervi 241 milyar metreküp.
-Suriye’de 2 büyük petrol rafineri bulunuyor: Humus’taki günlük 107 bin varil, Banyas’taki ise 133 bin varil petrolü rafineri edecek kapasiteye sahip.
