هەڵەیەک روویدا! دووبارە هەوڵبدە
دەستوەردانی ئێران لە عیراق و لە كوردستان رەگ و ریشەی قوڵی هەیە و ئامانجەكانی پشت ئەم دەستوەردانانە، پاراستنی سنور نین وەك هەندێجار سیاسیەكان ئەوە بە پاساو دەبینن.
خواست و خولیای ئێران لە پاراستنی سنورەكانی بەرتەسك نەبۆتەوە، بەڵكوو بەردەوام مەیلی فراوانتر بوونی هەیمەنە و دەسەڵاتەكانی هەبووە. ئەمەش پەیوەست نیە بە یەك رژێمی حوكمڕان یاخود یەك قۆناغی حوكمڕانی ئەو وڵاتەوە، بەدرێژایی مێژوو ئێران بۆ ئەو ئامانجە تێكۆشاوە.
دەستوەردانەكانی و مەیلی پاوانخوازیەكانیشی تەنها ئێمەی لەم سوچی گۆی زەمینەی دراوسێی نەگرتۆتەوە، بەچواردەوری وڵاتەكەیدا لە ئاو و وشكانییەوە پەل دەهاوێت. لەسەر زەمینی وشكانی لە پاكستان و ئەفغانستان و توركمانستان و ئازەربایجان و ئەرمەنستان و توركیاو عیراق و هەرێمی كوردستان، لە سنورە ئاوییەكانیشییەوە لە عومان و ئیمارات و قەتەر و بەحرەین و كوێتەوە وەك جالجاڵۆكە تەونی پاوانخوازی دەچنێت. هۆكاری ئاینی و مەزهەبیشی وەك دەرفەتی پەڕینەوە قۆستۆتەوە بەسەر هەندێ وڵاتدا دەستی گەیشتۆتە دووراییەكی زیاتری سنورەكانی.
مەبەستم لەو وێناكردنە ئەوەیە كە هێندە بچووك بیر نەكەینەوە و پێمان وابێت بەرقەراربوونی ئاسایشی سنور كۆتایی بە دەستوەردانی ئێران دێنێت، یان بە پێچەوانەوە فراوانتری دەكات. ئەم وڵاتە كاریگەری لەسەر ئاشتی و ئاسایشی جیهان هەیەو بەشێكە لە ململانێ چارەنوسسازەكانی وڵاتە زلهێزەكانی دونیا. هەموو هەنگاوێكیشی بۆ دەستەبەركردنی زیاتری بەهێزكردنی پێگەیەتی لەو هاوكێشە نێودەوڵەتیە.
راستە كوردستان بچوك و لەڕو لاوازین لەئاستی ئەو هاوكێشەو ململانێ نێوودەوڵەتیانە، بەڵام زۆرجار زەمەن و دۆخێكی تایبەت وادەكات هێزێكی بچوك، یان پانتاییەكی جوگرافی كەم قەبارە بتوانێ رۆڵێكی گەورەو هەندێجار یەكلاكەرەوەش ببینێت.
دوای ئەوەی روسیا دەستی گرت بەسەر ئۆكرانیادا و سەرچاوەی ووزەی ئەوروپای كۆنترۆڵكرد، بە دیاریكراویش دوای ئەوەی ئەو رێككەوتنەشی لەگەڵا توركیا هەڵوەشاندەوە كە لە رێگەیەوە ووزە بۆ ئەوروپا بنێرێت، كوردستان دەروازەی پێگەیەكی ستراتیجی گرنگی بەڕودا كرایەوە، ئەویش بەهۆی بوونی چەندین كێڵگەی غاز لەناو خاكەكەی و زیاتریش بەهۆی ئەو رێككەوتنەی لەگەڵا توركیا ئیمزای كردووە كە لە ساڵی 2017 غاز لە كوردستانەوە بەناو خاكەكەیدا بگاتە ئەوروپا.
هەرچەندە ئێران پێشتر بۆ مەرام و ئامانجی تر دەستی لە هەناوی كوردستان بوو، بەڵام ئێستا ئەو پێدراوە نێوودەوڵەتیە بە رۆڵا و پێگەی كورد بەهۆی غازەوە، زیاتر هاندەری ئێرانە بۆ پەلهاویشتنەكانی. لە ماوەی رابردوو بە قورساییەكی زیاترەوە پێی خستۆتە كوردستانەوە، دەرفەتی هاتنی داعشی كرد بە پردی پەڕینەوەی بۆ هەندێ ناوچە كە پێشتر بە ئاسانی نەیدەتوانی پێیان لێبخشێنێ.
بە قوڵیش دەستی خستۆتە ناو برینەكانی هێزە سیاسیەكان و رۆڵی لە دروستكردنی كێشەكان، تەنانەت ئاراستەكردنیشیاندا هەیە، ئەویش هەر بە ئامانجی زیاتر هاتنە پێشەوەی تا دەستی بگاتە سەرچاوەی پێدراوە نێوودەوڵەتیەكە و بتوانێ بیكاتە كارتی گوشار بۆ سەر ئەوروپا لە مەسەلەی چەكە ئەتۆمیەكەی. هەروەك ئەوەش دەزانێ ئەوە تاكە رێگەیە بەهۆیەوە بتوانێ رێ لە دروستبوونی دەوڵەتی كوردی بگرێت.
دەیەوێ لە سنوری زۆنی سەوز هێزێكی خاوەن ئیرادەو ناوەندی بڕیاری پتەو بوونی نەبێت، چونكە سەرچاوەی غازەكە لەژێر قەرسیلە سەوزەكەدایە. لەسەرەتای ناكۆكیەكانی پێش دروستبوونی گۆڕانیش رۆڵی زۆری هەبوو لە گەورەكردنەوەی ناكۆكیەكان و دواجار دوولەتكردنی، وەك چۆن ئێستاش هەمان كاریگەری هەیە و كەوتۆتە پشتەوەی بڕیارە چارەنوسسازەكانی ئەم دەڤەرە.
رووداوەكانی رابردوو دەرخەری هەندێ راستین كە دەبێت مێژوو زۆر لەسەریان بوەستێت، راگرتنی جۆرێك لەهاوسەنگی كە كەس حاكم و حوكمڕان نەبێت و رای خەڵك و هەڵبژاردنیش دواجار ببێتەوە (قوڕی سناعی) و هەر خۆی دروستكەرەوەی دیمەنەكە بێت. كە ئامانجی دوای ئەوە، دوولەتكردنەوەی هەرێمی كوردستانە لە نێوان سەوز و زەرد، بەڵام ئەمجارە بە نەخشەو سنورێكی جیاوازتر لە سنوری تاوێرەكانی دێگەڵە. ئەمجارە سامانی ژێر زەویەكە سنورەكانی دیاری دەكات نەك سەنگی لووتە چیا و كەپك و تەپۆڵكەكان.
دەیەوێ هەرێم بكاتەوە بە دووان و سنوری هەرێمەكەی ژێر هەیمەنەی خۆی، بگاتە سەرچاوە غازییەكە و ئیتر یاری بەكارتی كوردستان بكات لە هاوكێشە نێوودەوڵەتی و ململانێكانی رۆژئاوا. بەڵام بۆ گەیشتن بەم كارتە پێویستی بەوەیە بەسەر گردەكەی نەوشیروان مستەفایا تێپەڕبێت و تەنیا ئەویش دەتوانێ رێگری لێبکات.
پرسیار ئەوەیە ئایا نەوشیروان مستەفا دەرگاكانی دەخاتە سەرپشت.؟ لەكاتێكدا دەزانێ تەنها رێگەیەك كورد بگەیەنێتە كەناری ئارامیی و ئامانج و خواستی لەمێژینەی نەتەوەی كورد بەدی بێنێت، ئەو لووللە باریك و پێچاوپێچانەیە كە غازی كوردستان دەگەیەنێتە ئەوروپا. تەنها رێگریی و لەمپەریش لەبەردەمیدا ئەو ستراتیژەیە كە هەرێم بكاتەوە بە دووان، ئەمەش بەبێ نەوشیروان مستەفا ناكرێت. ئایا نەوشیروان پاش ساڵانێكی زۆری تەمەنی لە تێكۆشان و خەبات بۆ رزگاری میللەتەكەی، كە زۆر زیاتر لە چاوەڕوانی و باوەڕی خۆشی، خزمەتی كردووە و خوڵقێنەری رووداوگەلێكی مێژووییە كە بۆ هەتاهەتایە بە شانازییەوە دەمێنێتەوە، ئایا بەم ئەخیری عومرەوە دەبێتە هۆكاری دابەشكردنی كوردستان و لەباربردنی خەونی نەتەوەیی كورد؟ سیناریۆ و هەنگاوەكانی لە ئێستا تا یەك ساڵی تری نەوشیروان مستەفا وەڵامدەرەوەی پرسیارەكەمان دەبن.
*ئەم وتارە گوزارشت لە رای نووسەر دەكات ، بەهیچ شێوەیەك دەربڕی بۆچوونی تۆڕی میدیایی رووداو نییە .
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ