Haber Merkezi - İran ile ABD arasında nükleer anlaşmaya ilişkin dolaylı görüşmelerde ikinci tur yarın (17 Şubat) İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılacak. Görüşmeler, geçen yıl İsrail ile İran arasında yaşanan 12 günlük çatışmanın ardından gerçekleştirilen ilk üst düzey temas olma özelliğini taşıyor.
Erakçi Cenevre’de
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, diplomatlar ve teknik uzmanlardan oluşan heyetle Cenevre’ye gitti. İran devlet medyasına göre görüşmeler, önceki turda olduğu gibi “dolaylı formatta” yapılacak.
İran Dışişleri Bakanlığı, Erakçi’nin temasları kapsamında İsviçre ve arabulucu ülke Umman’ın dışişleri bakanlarıyla ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi ile bir araya gelmesinin beklendiğini duyurdu.
Beyaz Saray ise ABD heyetine Washington’un İran Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile ABD Başkanı Donald Trump’ın danışmanı Jared Kushner’in başkanlık edeceğini açıkladı. Witkoff ve Kushner’in, İran görüşmelerinin ardından Cenevre’de kalarak ABD arabuluculuğunda yürütülen Rusya–Ukrayna temaslarına da katılması öngörülüyor.
Masada ekonomik başlıklar var
Taraflar, yaptırımların kaldırılması karşılığında enerji, petrol sahaları, ortak maden yatırımları ve uçak alımları gibi ekonomik işbirliği konularını ele alıyor.
İranlı diplomat Hamid Ghanbari, anlaşmanın kalıcı olabilmesi için ABD’nin de ekonomik fayda sağlaması gerektiğini belirterek, karşılıklı çıkar temelinde bir model üzerinde durulduğunu söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Başkan Trump’ın diplomatik çözüm istediğini ancak bunun garanti olmadığını ifade etti. Rubio, bugün Macaristan'da yaptığı konuşmada, İran ile zor da olsa bir anlaşmanın mümkün olabileceğini söyledi.
Tahran’dan “sınırlı esneklik” mesajı
İran, uranyum zenginleştirmeyi tamamen bırakmayacağını ancak en yüksek seviyede zenginleştirilen uranyumu seyreltmeye hazır olduğunu açıkladı. Bu adım, yaptırımların kaldırılması karşılığında verilen sınırlı bir esneklik sinyali olarak değerlendiriliyor.
Buna karşılık ABD, olası bir başarısızlık ihtimaline karşı bölgeye ikinci bir uçak gemisi gönderdi. Trump ile İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun, İran’ın Çin’e yaptığı petrol ihracatını azaltma konusunda mutabık kaldığı bildirildi.
Çin, İran’ın petrol satışlarının yüzde 80’inden fazlasını oluşturuyor. Bu ticaretin kısıtlanması, Tahran’ın gelirlerinde ciddi düşüşe yol açabilir.
Nükleer dosya mı, füze programı mı?
Tahran yönetimi müzakerelerde yalnızca nükleer program ve yaptırımların kaldırılmasının ele alınmasını isterken; ABD ve İsrail, İran’ın balistik füze programı ile bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de görüşme başlıkları arasında yer almasını talep ediyor.
Washington ile Tahran, dolaylı görüşmelere 6 Şubat’ta yeniden başlamıştı. Trump, ilerleme sağlanamaması halinde askeri seçeneğin masada olduğunu belirtmişti.
Cenevre’de yarın yapılacak temaslar, tarafların diplomasi ile gerilim arasında hangi yolu tercih edeceğini belirleyecek kritik bir eşik olarak görülüyor.
