Erbil (Rûdaw) - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, Kürdistan Bölgesi ekonomisini doğrudan etkiledi. Bölgede sebze fiyatları yüzde 100 artarken, akaryakıt fiyatları yükseldi, Irak dinarı değer kaybetti ve sınır kapılarındaki ticari gelirler yarı yarıya düştü.
Rûdaw’ın yaptığı araştırmaya göre, İran ve Irak’taki silahlı grupların karşılıklı saldırılarının yanı sıra, savaşın yarattığı ekonomik belirsizlik piyasaya yansıdı.
Kürdistan İthalatçılar ve İhracatçılar Birliği Başkanı Serwer Ali, alternatif yolların kullanıldığını belirterek halka endişe etmeme çağrısında bulundu.
Sebze fiyatları iki katına çıktı
Savaş nedeniyle İran, meyve ve sebze ihracatını tamamen durdurdu.
Erbil ve Süleymaniye’deki hal yetkilileri, İran’ın bu kararı sonrası bazı ürünlerin fiyatının yüzde 100’den fazla arttığını bildirdi.
Süleymaniye Halciler Derneği Başkanı Serwer Ali, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, "İran tüm sebze ve meyve ihracatını durdurdu, bu da fiyatların çok yükselmesine neden oldu" dedi.
Ali, bazı ürünlerdeki fiyat değişimlerini şu örneklerle paylaştı:
- 1 kilo patates: Toptan satışta 400 dinardan 800 dinara yükseldi. Vatandaşa 1.250 dinardan ulaşıyor.
- 1 kilo salatalık: Toptan satışta 750 dinardan 1.110 dinara yükseldi. Vatandaşa 1.750 dinardan ulaşıyor.
- 1 kilo soğan: Toptan satışta 250 dinardan 1.000 dinara yükseldi. Vatandaşa 1.250-1.500 dinardan ulaşıyor. (1000 dinar yaklaşık 26-27 liraya karşılık geliyor)
Piyasadaki mevcut pahalı ürünlerin stokta kalan İran malları olduğunu belirten Ali, alternatif olarak Türkiye’den ithalat yapılabileceğini ancak bunun maliyeti artıracağını ifade etti.
Ali ayrıca, Germiyan bölgesinde patates hasadının yaklaştığını ve yerli üretimin başlamasıyla fiyatların dengeleneceğini öngördüklerini söyledi.
Erbil Hal Konseyi Başkanı Rece Haci Aziz de benzer verileri paylaşarak; soğanın toptan 300’den 800 dinara, salatalığın 600’den 1.100 dinara, biberin ise 700’den 1.500 dinara çıktığını kaydetti.
Benzin fiyatları yükseldi
Savaşın etkisiyle akaryakıt fiyatlarında da artış yaşandı.
Benzin fiyatları litre başına yaklaşık 50 dinar zamlandı.
Rûdaw’ın verilerine göre Erbil’de yüksek kaliteli normal benzinin litresi 850-900 dinar, Süleymaniye’de ise 925 dinar oldu. Savaş öncesi bu fiyatlar sırasıyla 800-825 ve 875 dinar seviyesindeydi.
Süleymaniye Belediye Başkanvekili Fazıl Ömer, artışın nedeninin bölgesel savaş olduğunu ve yakıtın ana kaynağında pahalandığını belirtti.
Erbil Akaryakıt İstasyonları Konseyi Başkanı Cengi Mecid ise ticari benzindeki artışın halkı çok etkilemeyeceğini, çünkü hükümetin 750 dinardan dağıttığı destekli benzinin piyasada bol miktarda bulunduğunu söyledi.
Dinar değer kaybetti
Kürdistan Bölgesi’ndeki tüketim mallarının büyük kısmının dolarla ithal edilmesi nedeniyle, dinarın değer kaybı fiyatlara doğrudan yansıyor.
Erbil Döviz Borsası Konseyi Başkanı Haci Sabir Beweji, piyasaların 100 doların 156 bin dinardan kapandığını bildirdi. Savaş öncesi bu rakam 152-153 bin dinar seviyesindeydi.
Sınır ticareti yarıya düştü
Güvenlik gerekçesiyle son beş gündür Kürdistan Bölgesi ile İran arasındaki sınır kapılarının çoğunda ticaret durma noktasına geldi.
Kürdistan İthalatçılar ve İhracatçılar Birliği Başkanı Mustafa Şeyh Abdurrahman, savaş öncesi günlük 10 milyon doları aşan ticaret hacminin şu an yarı yarıya düştüğünü açıkladı. Bu durum gümrük gelirlerinin de %50 azalması anlamına geliyor.
Abdurrahman, şu an Süleymaniye’deki Başmak Sınır Kapısı üzerinden günlük ortalama 500 tırın giriş yaptığını belirterek, "Halkın korkmasına gerek yok. Temel gıdanın sadece az bir kısmı İran’dan geliyordu. Türkiye ile olan İbrahim Halil Sınır Kapısı üzerinden ithalat kesintisiz sürüyor. Hatta İbrahim Halil ve Başmak kapılarındaki artış, diğer kapalı noktaların eksikliğini telafi ediyor" dedi.
