Berlin (Rûdaw) - İnsan Hakları Savunucusu ve Nobel Barış Ödülü sahibi Oleksandra Matviichuk, Rûdaw'a verdiği özel röportajda Ezidiler için yalnızca empati göstermenin yeterli olmadığını söyledi.
Matviichuk, hükümetlerin suçluların yargılanması için fiilen çalışması gerektiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler sisteminin insanları koruma konusundaki yetersizliğini eleştiren Matviichuk, IŞİD mensuplarının cezasız kalmasının dünyanın başka bölgelerinde de katliamların tekrarlanmasına yol açacağı uyarısında bulundu.
"Hükümetler katliamı tanıyor ama adım atmıyor"
Berlin'de Ezidiler İçin Uluslararası Gerçekleri Araştırma Komitesi'ne yargıç olarak katılan Matviichuk, katılım nedenini anlatarak şöyle dedi:
"Ben bir insan hakları savunucusuyum ve Rusya'nın ülkem Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşta işlenen savaş suçlarını belgeliyorum. Bu nedenle insanların acısını çok iyi anlıyorum ve adalete ulaşmaları için Ezidi toplumuna yardım etmeyi omuzlarımda büyük bir sorumluluk olarak görüyorum."
Oleksandra, komitenin uluslararası topluma sunmak üzere ayrıntılı bir rapor ve bir dizi politika önerisi hazırladığına işaret etti. Ayrıca devletlerin tutumunu eleştirerek sözlerini şöyle sürdürdü:
"Şu anda çok tuhaf bir durumun içindeyiz. Hükümetlerin bir kısmı Ezidi halkına yönelik soykırımı tanıyor ancak onların adalete ulaşması için hiçbir şey yapmıyor."
“Birleşmiş Milletler koruyamıyor”
Ukraynalı hak savunucusu, uluslararası sistemin eksikliklerinden bahsederek Birleşmiş Milletler barış ve güvenlik sisteminin halkları otoriter rejimlerden ve savaştan koruyamadığını, ayrıca adaleti sağlama kapasitesinin de bulunmadığını açıkça ifade etti.
Matviichuk bu konuda şunları söyledi:
"Uluslararası barış ve güvenlik sistemine ya da hukuki mekanizmalara güvenemediğinizde, her zaman insanlara güvenebilirsiniz. Bu nedenle sivil toplum tarafından organize edilen böyle bir komite, Ezidi davasının ve kurbanların unutulmasının önüne geçilmesi açısından son derece temel ve önemlidir."
Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına IŞİD benzetmesi
IŞİD'in işlediği suçlar ile Ukrayna'daki mevcut savaş arasındaki benzerliklere ilişkin soruya yanıt veren Matviichuk, Rusya devlet başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna halkının dili ve kültürünü reddetmesi nedeniyle Rusya'nın ülkesine karşı yürüttüğü savaşın soykırım niteliği taşıdığını dile getirdi.
Matviichuk sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bu söylemlerin işgal altındaki bölgelerde nasıl vahşi eylemlere dönüştüğünü 12 yıldır belgeliyoruz. Rusya, Ukrayna topraklarının yüzde 20'sini işgal etmiş durumda. Şu anda on binlerce Ukraynalı çocuk ailelerinden koparılarak Rusya'daki 'eğitim' kamplarına götürüldü. Orada onlara 'Siz Russunuz' deniliyor. Bu, bir milletin kimliğini tamamen silmeye yönelik çok tehlikeli bir girişimdir."
IŞİD militanlarının yargılanması gerekliliği
Oleksandra Matviichuk, IŞİD dosyasının gerçek bir yargılama yapılmadan kapanmaması gerektiğini vurgulayarak şu uyarıda bulundu:
"IŞİD'in suçları soruşturulmalıdır. Cezasızlığa son verilmezse, bu durum gelecekte aynı korku ve vahşetin başka bir ülkede de tekrarlanması için bir teşvik olacaktır."
Rûdaw: Bu komitedeki rolünüzle başlayalım: Neden bu gerçekleri araştırma komitesine katılmaya ve tanıkları dinlemeye karar verdiniz?
Oleksandra Matviichuk: Bu uluslararası gerçekleri araştırma komitesinin bir parçası olmaktan dolayı büyük bir sorumluluk hissediyorum. Ben bir insan hakları savunucusuyum ve Rusya'nın ülkem Ukrayna'ya karşı başlattığı bu savaşta savaş suçlarını kayıt altına alıyorum. Bu yüzden insan acısının ne olduğunu çok iyi biliyorum; katılmaya ve adalet arayışında Ezidi toplumuna yardım etmeye karar verdim.
Rûdaw: Kurtulanların anlatımlarında en güçlü şekilde yankı uyandıran şey nedir?
Oleksandra Matviichuk: İnsanların cesareti ve gücü. Yaşadıkları kötülüğün ve düşmanlığın boyutu akıl almaz düzeyde. Bu nedenle, yaşadıklarını anlatmaya karar veren bu insanların cesareti ve gücü övgüye ve saygıya değer.
Rûdaw: Mahkemelerin yokluğunda gerçekleri araştırma komiteleri adaleti sağlayabilir mi?
Oleksandra Matviichuk: Gerçekleri araştırma komitesi tek başına adaleti sağlayamaz ancak adalete ulaşmak için çok temel bir adım olabilir. Çünkü bu oturumların sonucunda bir rapor ve birtakım politika önerileri hazırlamak için çalışıyoruz. Daha sonra bu önerileri, geç kalınmış olsa bile, nelerin yapılması gerektiği konusunda uluslararası toplumu ve hükümetleri ikna etmek için bir temel olarak kullanabiliriz.
Rûdaw: Bu tanıklıkları dinledikten sonra hükümetler ne yapmalı?
Oleksandra Matviichuk: Önerilerimizi henüz sunmadık ancak benim için en başından beri açık olan şey, yalnızca empati göstermenin yeterli olmadığıdır. Şu anda çok tuhaf bir durumun içindeyiz: En azından hükümetlerin bir kısmı Ezidi halkına yönelik soykırımı tanıyor ama onların adalete ulaşması için hiçbir şey yapmıyor.
Rûdaw: Uluslararası kurumlarla olan deneyiminize dayanarak, uluslararası toplum kurbanların unutulmasının önüne nasıl geçebilir?
Oleksandra Matviichuk: Bu soruyu yanıtlamak kolay değil çünkü biz Ukraynalılar da aynı durumdayız. Birleşmiş Milletler barış ve güvenlik sisteminin insanları otoriter rejimlerden ve savaştan koruyamadığı, adaleti de sağlayamadığı bir dünyada yaşıyoruz. Kendi deneyimimden bildiğim şey şu: Uluslararası barış ve güvenlik sistemine ya da belirli hukuki mekanizmalara bel bağlayamadığınızda, her zaman insanlara bel bağlayabilirsiniz. Bu nedenle böylesi bir gerçekleri araştırma komitesi kurma girişimi son derece temel ve önemlidir.
Rûdaw: Ezidi soykırımı ile şu anda Ukrayna'da işlenen suçlar arasında bir benzerlik görüyor musunuz?
Oleksandra Matviichuk: Kıyaslama yapmak istemiyorum çünkü her insanın hayatı önemlidir; ancak Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü saldırgan savaştan söz ettiğimizde, bunun soykırım niteliği taşıdığı görülüyor. Putin açıkça şunu söylüyor: 'Ukrayna diye bir millet yok, Ukraynaca diye bir dil yok ve Ukrayna kültürü diye bir kültür yok.' Rusya Ukrayna topraklarının yüzde 20'sini işgal ettiği için, bu sözlerin işgal altındaki bölgelerde nasıl vahşi eylemlere dönüştüğünü 12 yıldır belgeliyoruz. Evet, biz de on binlerce Ukraynalı çocuğun ailelerinden koparılıp Rusya'daki 'eğitim' kamplarına götürüldüğü bir durumun içindeyiz. Onlara şöyle deniliyor: 'Siz Ukraynalı değilsiniz, Rus çocuklarısınız; anne ve babanız sizi terk etti ve sizi Rus olarak yetiştirmek için Rus aileler size bakacak.'
Rûdaw: Son sorum Oleksandra. IŞİD'in işlediği suçların hala soruşturulabileceğine inanıyor musunuz?
Oleksandra Matviichuk: Bunu yapmalıyız, yapmamız gerekiyor. Çünkü bu hikayeyi adalet olmadan sonlandıramayız. Eğer böyle yapmazsak, gelecekte tüm bu korku ve vahşetin başka bir ülkede de tekrarlanması için bir teşvik olacaktır. Cezasızlığa son verilmelidir. Kişisel çabalarımın da bu son derece önemli amaca ulaşılmasının bir parçası olmasını umuyorum.
Rûdaw: Zaman ayırdığınız için çok teşekkürler. Şimdi daha fazla tanığın ifadesini dinlemek üzere diğer komisyon üyelerinin yanına döneceksiniz. Çok teşekkürler Oleksandra.
Oleksandra Matviichuk: Davetiniz için teşekkür ederim.


