Haber Merkezi - ABD Başkanı Donald Trump'ın, Demokratlar senatonun kontrolünü devralmadan önce mümkün olduğunca çok yargıç atama yönündeki son hamleleri, kendi partisinden bazı Cumhuriyetçilerin direnişiyle karşılaşıyor.
Yakın zamana kadar Cumhuriyetçiler, Trump'ın ikinci görev döneminde bölge ve temyiz mahkemelerindeki ömür boyu sürecek koltuklar için gösterdiği adayları rutin olarak onaylıyordu;. Senatörler, şimdiye kadar 57 adayı onaylayarak başkanlığından sonra da etkisini sürdürecek muhafazakar bir yargı mirasını sağlamlaştırmasına yardımcı oldular.
Ancak Reuters’in haberine göre Beyaz Saray ve senatodaki Cumhuriyetçi liderler, görev devri öncesi "topal ördek" oturumu sırasında yargıç adaylarını geçirmek için baskı yaparken, “bir avuç Cumhuriyetçi” kendi eyaletleri için seçilen üç adayı engelledi ya da bu adaylara şüpheyle yaklaştı.
Senatörler geleneksel olarak kendi eyaletlerindeki boş yargıç kadroları için seçim sürecine katkıda bulunur. İlk derece mahkemesi adayları özellikle kırılgan bir konumdadır; zira senato teamüllerine göre, ilgili eyaletin senatörleri Senato Yargı Komitesi’ne destek bildiren "mavi fiş" (blue slip) adlı formu vermeyerek bu adayları engelleyebilir.
“Önerilerimiz görmezden gelindi”
Beyaz Saray genel olarak bu geleneğe uysa da zaman zaman Cumhuriyetçi senatörlerin itirazlarına rağmen boş yargı kadrolarını doldurmak için muhafazakar isimleri seçti.
Oklahoma'nın Cumhuriyetçi Senatörü Alan Armstrong, "Beyaz Saray'a çok sayıda gerçekten nitelikli aday önerdik ancak onlar bunu neredeyse tamamen görmezden gelip sadece kendi istedikleri tek bir ismi öne sürdüler" dedi.
Senato Yargı Komitesi’nin görevden ayrılmaya hazırlanan iki Cumhuriyetçi üyesi, Kuzey Karolina Senatörü Thom Tillis ve Teksas Senatörü John Cornyn, bu tür adayların ilerlemesi için gereken oyları vermeyebilir.
“Adamımız bu, umarım destek verirsiniz”
Beyaz Saray salı günü nadir görülen bir adım atarak, Arkansas Senatörleri John Boozman ve Tom Cotton'ın karşı çıkmasının ardından, ABD Bölge Yargıcı Lee Rudofsky'nin St. Louis merkezli ABD 8. Bölge Temyiz Mahkemesi adaylığını geri çekti ve yerine Arkansas Yüksek Mahkemesi Yargıcı J. Cody Hiland'ı aday gösterdi.
Görevden ayrılacak olan Cumhuriyetçi senatörler Armstrong ve Cornyn kendi eyaletlerindeki iki adaya açık destek vermekten kaçınırken, Tillis ise meslektaşlarının karşı çıktığı adayların engellenmesine yardımcı olmak için komitedeki konumunu kullandı.
Trump ile ilişkileri gergin olan Tillis, perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada Beyaz Saray'ın zaman zaman senatörlere adeta "Adamımız bu, umarım destek verirsiniz" dediğini aktardı.
Tillis, "Burada işler böyle yürümüyor. Bu tepkiyle karşılaşmayı beklemeliler" ifadelerini kullandı.
Beyaz Saray için önümüzdeki birkaç hafta, Trump'ın ilk döneminde federal yargının ideolojik dengesini sağa kaydırmak amacıyla başlatılan ve etkileri Trump görevden ayrıldıktan sonra da yıllarca hissedilecek projenin son hamlesini temsil ediyor.
Bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, "Senatoda bekleyen tüm yargıç adaylarının bu yıl onaylanmasını bekliyoruz" dedi.
Halen görevdeki yargıçların yaklaşık üçte biri Trump tarafından atanmış
Trump, 2017-2021 yılları arasındaki ilk görev döneminde, ABD Yüksek Mahkemesi’nin mevcut 6'ya 3 muhafazakar üstünlüğünü sağlayan üç üye de dahil olmak üzere 234 yargıç ataması gerçekleştirdi. Halihazırda aktif görevdeki yargıçların yaklaşık üçte biri Trump tarafından atanmış isimlerden oluşuyor.
Senato Çoğunluk Lideri John Thune pazartesi günü yaptığı açıklamada, Cumhuriyetçiler senatonun kontrolünü elinde tuttuğu sürece yargıç onaylarının en öncelikli gündem maddesi olduğunu söyledi. Senato, topal ördek oturumundaki ilk yargıç adayını perşembe günü onayladı. Aralarında Denver merkezli ABD 10. Bölge Temyiz Mahkemesi’ne aday gösterilen ve pazartesi günü oylanması planlanan Colorado merkezli ABD Bölge Yargıcı Daniel Domenico'nun da bulunduğu 23 aday ise hala onay bekliyor.
Ancak emekli olmaya hazırlanan Tillis ve ön seçimde Trump destekli bir rakibine yenilen Cornyn artık görevdeki son günlerini yaşıyor ve her ikisinin de üyesi olduğu Senato Yargı Komitesi’nde bekleyen bazı adayları engellemeye istekli olduklarının sinyalini verdiler.
Trump'ın ilk döneminde Beyaz Saray Hukuk Müşavirliği Ofisi’nde yargıç adaylıkları üzerinde çalışmış olan George Mason Üniversitesi Hukuk Profesörü Rob Luther, artık "ödünç alınmış zamanda" görev yapan senatörlerin "muhafazakar hareketin" isimlerinin yargı kürsüsüne atanmasının önünde durduğunu söyledi.
Tillis, önemli bir oy hakkı yasasının uygulanmasını zayıflatan kararıyla tanınan ve Trump'ın ilk döneminde atanmış olan Rudofsky'yi engellemek için Arkansas senatörlerinin yürüttüğü çabalara destek verdiğini doğruladı.
Muhalefete öncülük eden Boozman bunun yerine, ağustos ayında kendisine ilk derece mahkemesi adaylığı teklif edildiğini ancak bunu reddettiğini açıklayan Hiland'ı tercih etti.
Senatörler 'saygı görmeyi hak ediyor
Tillis, senatörlerin kendi eyaletleri için yargıç seçiminde Beyaz Saray'dan daha fazla "saygı" görmeyi hak ettiğini söyledi.
Cornyn ise ayrı bir gelişmede, Trump'ın Dallas'taki federal yargıçlık makamı için aday gösterdiği T. Elliot Gaiser'i destekleme sözü vermekten kaçındı. Ohio kökenli olan Gaiser, Teksas'taki alışılmış senatör öncülüğündeki ön eleme sürecinden geçmeden seçilmişti.
Gaiser halen Adalet Bakanlığı’nın, Trump'ın gündemindeki en tartışmalı unsurlardan bazılarını onaylayan görüşler yayımlayan Hukuk Müşavirliği Ofisi’ne başkanlık ediyor. Cornyn'den "mavi fiş" onayı almadığı takdirde Gaiser, çarşamba günü Yargı Komitesinde yapılacak oturuma katılamayacak.
Tillis benzer şekilde, Armstrong'un Zach West'e karşı çıkışını da destekliyor. Oklahoma Başsavcılığı bünyesinde görev yapan bir avukat olan West, kürtaj kısıtlamalarını savunması ve dini okulların Oklahoma'nın sözleşmeli okul programına katılımını desteklemesi nedeniyle muhafazakar hukuk aktivistlerinin övgüsünü kazanmıştı.
Armstrong başlangıçta West için olumlu bir "mavi fiş" vermiş, ancak daha sonra desteğini geri çekmişti. Tillis'in desteğiyle birlikte West, komitenin bir sonraki aşamaya kimin geçeceğine karar vereceği salı günkü toplantıda komiteyi geçmek için yeterli oydan yoksun kalıyor.
Durumu daha da karmaşık hale getiren bir diğer unsur ise Armstrong'un 30 Kasım'da senatodan ayrılacak olması ve yerine West konusunda farklı bir tutum takınabilecek olan seçilmiş Cumhuriyetçi Senatör Kevin Hern'in geçecek olması. Tillis, şimdilik adayı engellemeye devam edeceğini söyledi.
Tillis, "Bir eyaletten iki Cumhuriyetçi bana süreci ilerletmemi söylerse ilerletirim. Bir veya daha fazlası ilerletmememi isterse o zaman ilerletmem" dedi.
