Haber Merkezi - Birleşmiş Milletler (BM) yetkilisi, cumartesi günü İran ve ABD’ye çağrıda bulunarak yoksul ülkelerdeki gıda kıtlığı krizinin hafifletilmesi için kimyasal gübre taşıyan gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan “derhal” geçmesine izin verilmesini istedi.
BM Proje Hizmetleri Ofisi (UNOPS) Başkanı Jorge Moreira da Silva, Türkiye’nin Antalya kentinde düzenlenen İklim Zirvesi’nin (COP31) kenarında gazetecilere yaptığı açıklamada, piyasalardaki gübre sıkıntısının dünya genelinde milyonlarca insanı yoksulluğa ve açlığa sürükleyebileceği uyarısında bulundu.
İran’ın, ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda ülkeye düzenlediği ortak saldırıların ardından stratejik Hürmüz Boğazı’nı kapatması, bölgedeki ve dünyadaki tüm deniz ulaşım hatlarını aksattı. ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası da durumu daha karmaşık hale getirdi.
“Günde beş gemiye ihtiyacımız var”
İran ile ABD savaşı sona erdirmek için diplomatik girişimlerini sürdürürken Da Silva, her iki ülkeye de aynı mesajı ilettiğini söyledi. Da Silva, “Kapsamlı bir anlaşmaya varmak için müzakerelerini sürdürmeleri gerekiyor ancak bu anlaşma, gübre sorununa yönelik acil, istisnai ve sınırlı bir çözümün önünü kesmemeli. Temel olarak ihtiyacımız olan şey, boğazdan günde beş gübre gemisinin geçişi” ifadelerini kullandı.
Krizde gübrenin güvenli geçişini kolaylaştırmak amacıyla oluşturulan BM özel ekibine başkanlık eden Da Silva, savaştan önce dünyadaki kimyasal gübrenin üçte birinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini kaydetti. Abluka sonrasında gübre fiyatlarının yüzde 30 arttığını belirtti.
Yoksul ülkeler ağır darbe aldı
BM yetkilisi, “Bence yeterince anlaşılamayan şey, bu durumun dünyanın en yoksul ülkeleri üzerindeki eşitsiz ve yıkıcı etkisi” dedi.
Da Silva, Sudan Maliye Bakanı’nın kendisine yakın zamanda ülkede gıda fiyatlarının altı ay içinde iki katına çıktığını bildirdiğini aktardı. Nepal’de ise çiftçilerin artık gübre satın alacak güçlerinin kalmadığının kendisine iletildiğini söyledi.
Da Silva, “Mozambik, Kenya, Sudan, Somali, Nepal, Bangladeş ve Sri Lanka gibi ülkelerin çok ağır sonuçlarla karşı karşıya olduğunu görmek çok önemli” diye konuştu.
45 milyon kişi için açlık uyarısı
BM yetkilisi, sonuçların felaket boyutunda olabileceği uyarısında bulunarak şunları söyledi: “Dünyanın farklı bölgelerinde ekim mevsimlerini kaçırmaya devam edersek 45 milyon kişi ciddi ve tehlikeli düzeyde gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalabilir, 30 milyon kişi daha yoksulluk sınırının altında yaşamaya mecbur kalabilir.”
Da Silva, açıklamasının sonunda BM’nin hazır bir sisteme sahip olduğunun altını çizdi. Taraflar izin verirse bu sistemle yedi ila 10 gün içinde gübre konvoylarını harekete geçirip Hürmüz Boğazı’ndan geçirebileceklerini ifade etti.
