New York (Rûdaw) - Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, Afrika kıtasını gerçek boyutlarında gösteren, Avrupa ve Kuzey Amerika’yı ise küçülten yeni bir dünya haritası projesini onayladı. 164 ülkenin desteğiyle kabul edilen yeni harita, Batı merkezli "coğrafi üstünlük" algısını kırmayı hedefliyor.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, coğrafi gerçekliği daha doğru yansıtmak amacıyla hazırlanan yeni dünya haritası tasarısını görüştü.
Afrika ülkelerinin öncülüğünde sunulan karar tasarısı, 164 ülkenin "evet" oyuyla kabul edildi. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) karara karşı oy kullanırken, 6 ülke çekimser kaldı.
Mercator haritası rafa kalkıyor
Onaylanan karar ile birlikte, 1569 yılında denizci Gerardus Mercator tarafından yön bulma amacıyla tasarlanan ve 500 yıldır kullanılan geleneksel dünya haritasının kullanımı kademeli olarak sonlandırılacak.
BM, üye ülkeleri, "Equal Earth" (Eşit Dünya) olarak bilinen ve kıtaların gerçek yüzölçümlerini esas alan yeni haritayı kullanmaya çağırdı.
“Haritalar tarafsız değildir”
Tasarıyı sunan Togo’nun Dışişleri Bakanı Robert Dussey, BM kürsüsünden yaptığı konuşmada haritaların siyasi ve toplumsal etkisine dikkat çekti.
Dussey, "Haritalar dünyaya bakış açımızı şekillendirir, eğitimi yönlendirir ve kolektif algıyı etkiler. Bu yüzden haritalar asla tarafsız değildir. Yeryüzünü çarpık bir şekilde gösteren haritalar, nesiller boyu yanlış bir dünya tasavvuru oluşmasına neden oluyor" ifadelerini kullandı.
Kuzey yanılgısı ve gerçek boyutlar
Yüzyıllardır kullanılan Mercator projeksiyonu, yönleri belirlemede başarılı olsa da kutuplara yakın bölgeleri (Kuzey Yarımküre) devasa boyutlarda gösterirken, ekvatoral bölgeleri küçültüyordu.
Bu durum, örneğin Grönland’ın neredeyse Afrika kıtası kadar büyük görünmesine, Avrupa’nın ise gerçekte kendisinden çok daha büyük olan Güney Amerika’dan geniş algılanmasına yol açıyordu.
2018 yılında bir grup haritacı tarafından hazırlanan yeni "Equal Earth" haritası ise kıtaların birbirine oranla gerçek büyüklüklerini koruyor. Bu yeni modelde Afrika, Güney Amerika, Asya ve Okyanusya kıtaları çok daha geniş ve baskın bir şekilde yer alıyor.
Fransa’dan destek: "Gerçeğe doğru bir adım"
Kararı destekleyen ülkelerden biri olan Fransa, artık resmi kurumlarda Mercator haritasını kullanmayacağını duyurdu.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, "Eski haritalarda ABD, Rusya ve Çin’e devasa bir coğrafi konum atfedilmişti. Haritaları değiştirmek dünyayı değiştirmez ama çarpık bir imajı düzeltmek gerçeğe doğru atılmış önemli bir adımdır" dedi.
Önümüzdeki yıllarda bu yeni haritanın uluslararası kuruluşlarda ve okul müfredatlarında yer alması, böylece 500 yıllık Batı merkezli coğrafi temsilin sona erdirilmesi planlanıyor.
